Κράτος προστίμων χωρίς εισοδηματική αναλογία
Σε μια περίοδο όπου ο κατώτατος μισθός κινείται στα 830 ευρώ μικτά (περίπου 710 καθαρά) και οι συντάξεις χιλιάδων πολιτών κυμαίνονται από 400 έως 600 ευρώ, η κρατική πολιτική των προστίμων εξελίσσεται σε βασικό μηχανισμό οικονομικής πίεσης για τα χαμηλά και μεσαία εισοδήματα.
Την ίδια στιγμή, βασικά έξοδα ζωής αυξάνονται με σταθερό ρυθμό:
– Η ηλεκτρική ενέργεια και τα καύσιμα καταγράφουν αυξήσεις 30%–50% την τελευταία τριετία,
– Τα ενοίκια σε πολλές περιοχές έχουν αυξηθεί έως και 40%,
– Το κόστος διατροφής παραμένει αυξημένο κατά 20% και άνω σε σχέση με το 2021.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, ένα διοικητικό πρόστιμο 300, 500 ή 700 ευρώ αντιστοιχεί σε μισό έως και έναν ολόκληρο μηνιαίο μισθό, ενώ σε αρκετές περιπτώσεις ξεπερνά ακόμη και τη μηνιαία σύνταξη ενός χαμηλοσυνταξιούχου.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν τα πρόστιμα της Τροχαίας, όπου για υπέρβαση ταχύτητας σε κατοικημένη περιοχή μπορεί να επιβληθεί πρόστιμο έως 700 ευρώ, μαζί με αφαίρεση διπλώματος για 60 ημέρες. Για έναν εργαζόμενο ή αγρότη, αυτό σημαίνει όχι μόνο χρηματική επιβάρυνση, αλλά και πραγματική απώλεια εισοδήματος λόγω αδυναμίας μετακίνησης και εργασίας.
Η λογική της «ίσης τιμωρίας για όλους» δεν παράγει κοινωνική δικαιοσύνη. Όταν το ίδιο πρόστιμο επιβάλλεται τόσο σε κάποιον με εισόδημα 1.000 ευρώ όσο και σε κάποιον με εισόδημα 5.000 ή 10.000 ευρώ, η επιβάρυνση είναι στην πράξη άνιση.
Σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες εφαρμόζεται το σύστημα των εισοδηματικά αναλογικών προστίμων (day-fines), όπου το ύψος της ποινής υπολογίζεται με βάση το ημερήσιο εισόδημα του παραβάτη. Έτσι, το πρόστιμο λειτουργεί αποτρεπτικά για όλους, χωρίς να συνθλίβει τους οικονομικά ασθενέστερους.
Στην Ελλάδα, αντίθετα, η κρατική πρακτική παραμένει οριζόντια και τιμωρητική. Χωρίς εισοδηματική αναλογία, τα πρόστιμα παύουν να αποτελούν μέσο πρόληψης και μετατρέπονται σε εργαλείο κοινωνικής πίεσης και οικονομικής εξάντλησης.
Τα πρόστιμα είναι ίδια για όλους. Οι αντοχές όχι.
Παντελής Τσιακίρης
Θεολόγος
