Επανεκκίνησε ο αντιδραστήρας Νο 6 στο εργοστάσιο Kashiwazaki-Kariwa, σηματοδοτώντας το πιο πρόσφατο –και πιο συμβολικό– βήμα στην επιστροφή της χώρας στην πυρηνική ενέργεια
Σχεδόν δεκαπέντε χρόνια μετά την καταστροφή της Φουκουσίμα που πάγωσε το ιαπωνικό πυρηνικό πρόγραμμα, η Ιαπωνία επιχειρεί ένα προσεκτικό restart.
Την Τετάρτη επανεκκίνησε ο αντιδραστήρας Νο 6 στο εργοστάσιο Kashiwazaki-Kariwa, σηματοδοτώντας το πιο πρόσφατο –και πιο συμβολικό– βήμα στην επιστροφή της χώρας στην πυρηνική ενέργεια. Οι υπέρμαχοι της πολιτικής αυτής επισημαίνουν πως η πυρηνική ενέργεια – εφόσον τηρούνται όλοι οι κανόνες ασφαλείας – είναι η πιο «καθαρή» μορφή ενέργειας.
Το πρώτο βήμα σε μια μακρά διαδρομή
Ο αντιδραστήρας 6 του Kashiwazaki-Kariwa, που βρίσκεται βορειοδυτικά του Τόκιο, τέθηκε ξανά σε λειτουργία, έπειτα από ολιγοήμερη καθυστέρηση λόγω τεχνικού συναγερμού.
Η εμπορική λειτουργία αναμένεται να ξεκινήσει τον επόμενο μήνα. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη πυρηνική εγκατάσταση στον κόσμο, η οποία παλαιότερα διέθετε επτά αντιδραστήρες και συνολική ισχύ 8,2 γιγαβάτ. Ωστόσο, ο έβδομος αντιδραστήρας δεν αναμένεται να επανεκκινήσει πριν από το 2030, ενώ οι υπόλοιποι πέντε ενδέχεται να παροπλιστούν.
Η βαριά σκιά της Φουκουσίμα
Η Ιαπωνία υπήρξε από τους πρωτοπόρους της πυρηνικής ενέργειας, στηρίζοντας μεγάλο μέρος του ηλεκτρισμού της σε αυτήν. Όλα άλλαξαν το 2011, όταν ο ισχυρότερος σεισμός που έχει καταγραφεί ποτέ στη χώρα προκάλεσε την κατάρρευση των αντιδραστήρων στο Fukushima Daiichi Nuclear Power Plant, οδηγώντας σε ραδιενεργή διαρροή και μαζικές εκκενώσεις πληθυσμών.
Η κρίση εκείνη χαρακτηρίστηκε από ανεξάρτητη κυβερνητική έκθεση ως «ανθρωπογενής καταστροφή», με ευθύνη της Tokyo Electric Power Company (Tepco).
Αν και δικαστήριο αργότερα απήλλαξε στελέχη της από κατηγορίες αμέλειας, η κοινωνική εμπιστοσύνη είχε ήδη καταρρεύσει. Λίγους μήνες μετά, η Ιαπωνία έκλεισε και τους 54 πυρηνικούς αντιδραστήρες της.
Πυρηνική ενέργεια και «καθαρή μετάβαση»
Από το 2015, η χώρα προσπαθεί σταδιακά να «ξυπνήσει» τις μονάδες της, στο πλαίσιο του στόχου για μηδενικές εκπομπές έως το 2050. Μέχρι σήμερα έχουν επανεκκινήσει 15 από τους 33 λειτουργικά διαθέσιμους αντιδραστήρες.
Πριν από το 2011, η πυρηνική ενέργεια παρείχε σχεδόν το 30% της ηλεκτρικής παραγωγής, με φιλόδοξο στόχο το 50% έως το 2030. Το νεότερο ενεργειακό σχέδιο είναι σαφώς πιο μετριοπαθές: 20% έως το 2040.
Η πρωθυπουργός Σανάε Τακαΐτσι έχει τονίσει επανειλημμένα τη σημασία της πυρηνικής ενέργειας για την ενεργειακή ασφάλεια της χώρας, ιδίως ενόψει της αυξανόμενης ζήτησης από data centers και τη βιομηχανία ημιαγωγών.
Σε παγκόσμιο επίπεδο, ο International Atomic Energy Agency εκτιμά ότι η πυρηνική ισχύς θα μπορούσε να υπερδιπλασιαστεί έως το 2050. Στην Ιαπωνία, όμως, το 2023 αντιστοιχούσε μόλις στο 8,5% της ηλεκτροπαραγωγής.
Ακριβή επιστροφή, δύσκολες αποφάσεις
Οι νέοι, αυστηρότεροι κανόνες ασφαλείας έχουν εκτοξεύσει το κόστος επανεκκίνησης. «Η πυρηνική ενέργεια γίνεται πολύ ακριβότερη απ’ ό,τι είχε υπολογιστεί», σημειώνει η ερευνήτρια Florentine Koppenborg.
Η κυβέρνηση καλείται είτε να επιδοτήσει είτε να μετακυλίσει το κόστος στους καταναλωτές – δύο επιλογές πολιτικά επώδυνες, σε μια περίοδο αυξημένων πιέσεων στο κόστος ζωής.
Σκάνδαλα, διαφάνεια και νέοι φόβοι
Το Kashiwazaki-Kariwa έχει βρεθεί στο επίκεντρο σκανδάλων ασφαλείας, με απώλειες και κακή διαχείριση απόρρητων εγγράφων. Η Tepco δηλώνει ότι έχει ενημερώσει τη Nuclear Regulation Authority και βελτιώνει τα πρωτόκολλα.
Παράλληλα, η ρυθμιστική αρχή ανέστειλε πρόσφατα επανεκκίνηση άλλου εργοστασίου, μετά από χειραγώγηση σεισμικών δεδομένων – ένα μήνυμα μηδενικής ανοχής.
Μπορεί η Ιαπωνία να αντέξει μια «δεύτερη Φουκουσίμα»;
Τα νέα μέτρα περιλαμβάνουν θαλάσσια τείχη 15 μέτρων, υδατοστεγείς θύρες και ενισχυμένα συστήματα προστασίας. Πρώην αξιωματούχοι διαβεβαιώνουν ότι τα εργοστάσια θα άντεχαν ακόμη και παρόμοιο σεισμό με του 2011.
Άλλοι, όμως, προειδοποιούν ότι η προετοιμασία βασίζεται «στο χειρότερο που έχει ήδη συμβεί», όχι σε απρόβλεπτα σενάρια όπως η άνοδος της στάθμης της θάλασσας ή ένας υπερ-σεισμός.
Η Ιαπωνία προχωρά, αλλά με βαριά βήματα. Για πολλούς, η επανεκκίνηση του Kashiwazaki-Kariwa είναι «σταγόνα στον ωκεανό». Για την κυβέρνηση, είναι ένα αναγκαίο –αν και επισφαλές– στοίχημα για το ενεργειακό μέλλον της χώρας.
