Η Ιρανή Νάζια Ματανί που ζει στην Ελλάδα μιλά στο iefimerida για όλα όσα συμβαίνουν στην χώρα της.
Η φωνή της Νάζια Ματανί σπάει στιγμές στιγμές, όχι από συγκίνηση αλλά από την ένταση του θυμού. Ζει στην Ελλάδα, εργάζεται, έχει οικογένεια, μια ζωή που θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ήρεμη. Όμως όσα συμβαίνουν στο Ιράν δεν της επιτρέπουν να νιώθει ασφαλής. Άλλωστε, η οικογένειά της –οι γονείς της και τα τρία της αδέλφια– βρίσκονται όλοι εκεί. «Αυτό που γίνεται αυτή τη στιγμή στη χώρα μου δεν είναι καταστολή. Δεν είναι καν σφαγή. Είναι γενοκτονία», λέει στο iefimerida χωρίς περιστροφές.
«Η τηλεφωνική γραμμή κόβεται αν ειπωθούν συγκεκριμένες λέξεις»
Οι πληροφορίες που φτάνουν εκτός Ιράν είναι αποσπασματικές, καθώς το καθεστώς έχει επιβάλει σχεδόν απόλυτο blackout. Διαδίκτυο, κινητά και σταθερά τηλέφωνα ελέγχονται. «Οι κλήσεις που λαμβάνουμε είναι μετρημένες. Πενήντα δευτερόλεπτα μίλησα κάποια στιγμή χθες με την αδελφή μου, μου είπε ότι όλοι είναι καλά και κλείσαμε. Όλοι ξέρουν ότι παρακολουθούνται. Αν ειπωθούν συγκεκριμένες λέξεις, η γραμμή κόβεται», περιγράφει.
Λίγο πριν μιλήσουμε τηλεφωνικά, η πρώτη είδηση που έφτασε σε εκείνη ήταν για μια ενέδρα σε παραδοσιακό παζάρι. «Οι δυνάμεις καταστολής άρχισαν κυριολεκτικά να σκοτώνουν τον κόσμο με πολυβόλα. Όχι να διαλύουν διαδήλωση. Να σκοτώνουν», λέει. Το καθεστώς ανακοίνωσε ότι «σταματά τις εκτελέσεις», όμως, όπως εξηγεί, αυτό είναι παραπλανητικό. «Οι εκτελέσεις είναι μετρήσιμες, προγραμματισμένες. Οι μαζικές δολοφονίες στους δρόμους δεν είναι. Δεν υπάρχει κανείς να τις καταγράψει. Στο Ιράν δεν υπάρχει πλέον ούτε έννοια δικαστηρίου. Σε βγάζουν από το σπίτι σου και σε σκοτώνουν στο κατώφλι. Αυτά που λέω τα έβλεπες μόνο σε ταινίες. Πλέον είναι η πραγματικότητα».
«Σκότωσαν ένα κορίτσι επειδή δεν φορούσε “σωστά” το χιτζάμπ. Αυτό δεν ήταν απλώς πολιτικό γεγονός. Ήταν ηθικό σοκ»
Η δολοφονία της Μαχσά Αμίνι το 2022 αποτέλεσε σημείο καμπής, όχι επειδή ήταν η πρώτη, αλλά επειδή αποκάλυψε το μέγεθος της αδικίας. «Σκότωσαν ένα κορίτσι επειδή δεν φορούσε “σωστά” το χιτζάμπ. Αυτό δεν ήταν απλώς πολιτικό γεγονός. Ήταν ηθικό σοκ». Οι διαδηλώσεις που ακολούθησαν δεν ήταν μονοδιάστατες. «Δεν ήταν φεμινιστικό κίνημα όπως το παρουσιάζουν κάποιοι. Τα δικαιώματα των γυναικών είναι ανθρώπινα δικαιώματα. Όταν μια γυναίκα δεν είναι ελεύθερη, επηρεάζεται ο πατέρας της, ο αδελφός της, ο σύντροφός της».
Η Νάζια Ματανί εξηγεί ότι οι εξεγέρσεις στο Ιράν δεν είναι κάτι καινούργιο, αλλά επαναλαμβάνονται εδώ και δεκαετίες με αυξανόμενη ένταση. «Το 2009, μετά το 2015, το 2019, το 2021, το 2022 και τώρα το 2025. Οι αποστάσεις μικραίνουν, τα πλήθη μεγαλώνουν. Στην αρχή ήταν οι διανοούμενοι. Μετά οι γυναίκες. Έπειτα οι νέοι. Και πλέον ακόμη και οι παραδοσιακοί, οι άνθρωποι της αγοράς, οι θρησκευόμενοι. Το καθεστώς έχει χάσει τη νομιμοποίησή του σε όλα τα κοινωνικά στρώματα». Σε ορισμένες περιοχές, κυρίως στα σύνορα, Κούρδοι και άλλες μειονοτικές ομάδες βγήκαν στους δρόμους ακόμη και οπλισμένοι. «Όχι γιατί ήθελαν εμφύλιο, αλλά γιατί ήταν πάντα νομαδικοί πληθυσμοί και είχαν όπλα για αυτοάμυνα. Το καθεστώς απάντησε με σφαγή, βομβαρδισμούς και blackout. Σε δύο-τρεις μέρες, οι πόλεις ισοπεδώθηκαν».
«Τις τελευταίες ημέρες πάνω από 32 εκατομμύρια άνθρωποι έχουν βγει στους δρόμους κατά του καθεστώτος»
Η ίδια υπολογίζει ότι τις τελευταίες ημέρες πάνω από 32 εκατομμύρια άνθρωποι έχουν βγει στους δρόμους κατά του καθεστώτος. «Στις 8 και 9 Ιανουαρίου, εκατομμύρια άνθρωποι διαδήλωσαν. Υπάρχουν λογισμικά και εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης που υπολόγισαν τον αριθμό βάσει βίντεο και του μεγέθους των δρόμων. Σύμφωνα με αυτούς τους υπολογισμούς, πάνω από 32 εκατομμύρια άνθρωποι βγήκαν. Και αυτό είναι το ελάχιστο, γιατί δεν υπήρχαν βίντεο από αγροτικές περιοχές ή χωριά. Μιλάμε για τεράστιο αριθμό ανθρώπων που φώναζαν ότι δεν θέλουν την Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν, “θάνατος στον Χαμενεΐ” και “να επιστρέψει ο Ρεζά Παχλαβί”».
Η ένοπλη απάντηση του καθεστώτος έχει ως αποτέλεσμα πάνω από 2.500 επίσημα καταγεγραμμένους νεκρούς. Ωστόσο, όπως τονίζει, ο πραγματικός αριθμός μπορεί να ξεπερνά τις 20.000. «Αυτό που συμβαίνει στο Ιράν είναι γενοκτονία. Όπως με τον Χίτλερ. Στην αρχή δεν το έλεγαν γενοκτονία. Το είπαν αργότερα. Το ίδιο θα γίνει και εδώ. Δεν έχει σημασία ότι οι θύτες και τα θύματα μιλούν την ίδια γλώσσα. Γενοκτονία είναι όταν μια ομάδα εξουσίας αποφασίζει να εξαλείψει μια άλλη».
«Η Ισλαμική Δημοκρατία δεν αποτελεί απειλή μόνο για τον λαό της, αλλά για ολόκληρη την περιοχή και τον κόσμο»
Η Ισλαμική Δημοκρατία, λέει, δεν αποτελεί απειλή μόνο για τον λαό της, αλλά για ολόκληρη την περιοχή και τον κόσμο. «Ποιος στηρίζει τη Χαμάς; Ποιος δίνει όπλα και χρήματα στη Χεζμπολάχ; Ποιος χρηματοδοτεί τους Χούθι; Ποιος αναγνώρισε πρώτος τους Ταλιμπάν; Το Ιράν». Για εκείνη, η Γάζα, η Ουκρανία και η Μέση Ανατολή συνδέονται άμεσα. «Το Ιράν έδωσε drones στη Ρωσία, πουλά πετρέλαιο στη μαύρη αγορά σε Κίνα και Ρωσία και δημιουργεί τεχνητές ανισορροπίες στην παγκόσμια οικονομία. Αν υπήρχε δημοκρατικό, κοσμικό Ιράν, δεν θα υπήρχαν Χαμάς, Χεζμπολάχ ή Ταλιμπάν».
Φέρνει και την Ελλάδα στο προσκήνιο: «Η Ελλάδα είναι το σύνορο. Η πύλη ανάμεσα στη βαρβαρότητα και τον σύγχρονο κόσμο. Αν δεν υπήρχε η Ελλάδα, αυτό το κύμα θα είχε περάσει στην Ευρώπη». Για τον Ντόναλντ Τραμπ μιλά με πικρία. «Ο κόσμος πίστεψε ότι θα μας προστατεύσει. Είπε “βγείτε στους δρόμους, δεν θα σας αφήσω να σας πυροβολήσουν”. Ο κόσμος πήρε θάρρος. Και μετά δεν το έκανε. Πάνω από 20.000 άνθρωποι σκοτώθηκαν. Και τώρα μιλά για διαπραγματεύσεις. Αυτό θα είναι η μεγαλύτερη προδοσία στην ιστορία για τον λαό του Ιράν».
ΑΠΟ ΠΑΛΑΙΟΤΕΡΗ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ ΣΤΗΝ ΑΘΗΝΑ
Το καθεστώς απειλεί γιατρούς που προσπαθούν να σώσουν τραυματίες
Συγκλονιστικό είναι και το γεγονός ότι, όπως πληροφορείται, το καθεστώς απειλεί γιατρούς που προσπαθούν να σώσουν τραυματίες. «Δεν τους επιτρέπεται να χειρουργήσουν διαδηλωτές. Αν το κάνουν, τους σκοτώνουν. Το ξέρω από γιατρό που κατάφερε να φύγει και να φτάσει στην Τουρκία». Μέσω του iefimerida στέλνει μήνυμα προς την Ευρώπη και την Ελλάδα: «Μην αναγνωρίζετε άλλο την Ισλαμική Δημοκρατία. Κλείστε τις πρεσβείες. Ανακαλέστε τους πρέσβεις σας. Όποιος δεν έχει κάτι να κρύψει, δεν κλείνει τις επικοινωνίες».
Η Νάζια Ματανί ζει στην Ελλάδα από το 2018. Σπούδασε, εργάζεται, έχει οικογένεια. «Έχω ειρηνική ζωή εδώ. Αλλά όλη μου η οικογένεια είναι στο Ιράν». Παλαιότερα εργαζόταν ως δημοσιογράφος και πλέον αυτοχαρακτηρίζεται πολιτική και κοινωνική ακτιβίστρια. «Αν είσαι Πέρσης, γεννιέσαι πολιτικός ακτιβιστής. Αν ζητάς ελευθερία, αυτό από μόνο του είναι πολιτική πράξη», λέει και κλείνει με μια φράση που συνοψίζει τα πάντα: «Το Ιράν είναι καρκινικός όγκος. Μεγαλώνει και σκοτώνει. Αν δεν σταματήσει, θα καταστρέψει όχι μόνο εμάς, αλλά και όλο τον κόσμο».
