Τα διαστημικά data centers AI έχουν θετικές και αρνητικές περιβαλλοντικές και άλλες επιπτώσεις.
Μετά τις ανακοινώσεις για δημιουργία νέων κέντρων δεδομένων που θα υποστηρίζουν την ανάπτυξη τεχνολογιών τεχνητής νοημοσύνης αλλά και νεών πυρηνικών σταθμών παραγωγής ενέργειας για να λειτουργούν αυτά τα data centers η Google σχεδιάζει την τοποθέτηση κέντρων δεδομένων ΑΙ στο Διάστημα.
Όπως έγινε γνωστό η Google θέλει να εκτοξεύσει κάποιο δοκιμαστικό σε πρώτη φάση εξοπλισμό στις αρχές του 2027. Οι επιστήμονες και μηχανικοί της εταιρείας πιστεύουν ότι πυκνοί αστερισμοί περίπου 80 δορυφόρων που θα κινούνται σε ύψος περίπου 640 χιλιομέτρων πάνω από τη Γη και θα τροφοδοτούνται από ηλιακή ενέργεια θα μπορούσαν να φιλοξενούν τους ισχυρούς επεξεργαστές που απαιτούνται για την αυξανόμενη ζήτηση σε τεχνολογίες τεχνητής νοημοσύνης.
Σύμφωνα με έρευνα της Google το κόστος εκτόξευσης στο Διάστημα μειώνεται τόσο γρήγορα ώστε έως τα μέσα της δεκαετίας του 2030 το λειτουργικό κόστος ενός διαστημικού κέντρου δεδομένων θα μπορούσε να είναι αντίστοιχο με ενός επίγειου. Επιπλέον, η χρήση δορυφόρων θα μπορούσε να μειώσει τον περιβαλλοντικό αντίκτυπο της λειτουργίας κέντρων δεδομένων ΑΙ στη Γη τα οποία απαιτούν τεράστιες ποσότητες ενέργειας και νερού για ηλεκτροδότηση και ψύξη των συστημάτων των κέντρων.
Μόλις τεθούν σε τροχιά, τα διαστημικά κέντρα δεδομένων θα τροφοδοτούνται από ηλιακούς συλλέκτες, οι οποίοι στο διάστημα μπορούν να είναι έως και οκτώ φορές πιο αποδοτικοί από εκείνους στη Γη. Ωστόσο κάθε εκτόξευση πυραύλου εκλύει εκατοντάδες τόνους διοξειδίου του άνθρακα προκαλώντας ανησυχία για το περιβαλλοντικό αποτύπωμα.
Αστρονόμοι έχουν ήδη εκφράσει επιφυλάξεις, καθώς ο αυξανόμενος αριθμός δορυφόρων σε χαμηλή τροχιά κάνει τον ουρανό να μοιάζει «σαν παρμπρίζ γεμάτο έντομα», δυσχεραίνοντας την παρατήρηση του Σύμπαντος. Το πρόγραμμα με την κωδική ονομασία Project Suncatcher προβλέπει ότι τα αποτελέσματα των υπολογισμών θα μεταδίδονται στη Γη μέσω οπτικών συνδέσεων που χρησιμοποιούν δέσμες φωτός ή λέιζερ για τη μεταφορά δεδομένων.
Οι επενδύσεις
Οι μεγάλες τεχνολογικές εταιρείες που επιδιώκουν ραγδαίες προόδους στην τεχνητή νοημοσύνη αναμένεται να δαπανήσουν περίπου 3 τρισεκατομμύρια δολάρια για επίγεια κέντρα δεδομένων από την Ινδία έως το Τέξας και από το Λίνκολνσαϊρ έως τη Βραζιλία. Αυτή η δαπάνη έχει προκαλέσει αυξανόμενες ανησυχίες για τις εκπομπές άνθρακα, εάν δεν εξασφαλιστεί επαρκής καθαρή ενέργεια.
«Στο μέλλον το Διάστημα μπορεί να είναι το καλύτερο μέρος για να επεκταθούν οι υπολογιστικές υποδομές AI. Ξεκινώντας από αυτό το σκεπτικό, το νέο ερευνητικό μας εγχείρημα, το Project Suncatcher, οραματίζεται συμπαγείς συστοιχίες δορυφόρων που θα τροφοδοτούνται από τον Ήλιο, θα φέρουν Google TPUs και θα συνδέονται μέσω οπτικών συνδέσεων ελεύθερου χώρου. Αυτή η προσέγγιση έχει τεράστιες δυνατότητες κλιμάκωσης και ελαχιστοποιεί την επίδραση στους επίγειους πόρους» αναφέρει η Google.
Οι TPUs (Tensor Processing Units) είναι επεξεργαστές βελτιστοποιημένοι για την εκπαίδευση και τη λειτουργία μοντέλων AI ενώ οι οπτικές συνδέσεις ελεύθερου χώρου (free-space optical links) επιτρέπουν ασύρματη μετάδοση δεδομένων μέσω φωτός.
Ο Έλον Μασκ ανακοίνωσε την περασμένη εβδομάδα ότι οι εταιρείες του (Tesla, SpaceX, X, xAI, Neuralink) σκοπεύουν επίσης να αρχίσουν να δημιουργούν διαστημικά κέντρα δεδομένων. Επιπλέον τσιπ τεχνητής νοημοσύνης της Nvidia θα εκτοξευθούν στο Διάστημα μέσα στον μήνα, σε συνεργασία με το νεοφυές εγχείρημα Starcloud.
«Στο Διάστημα έχεις σχεδόν απεριόριστη, χαμηλού κόστους ανανεώσιμη ενέργεια. Το μοναδικό περιβαλλοντικό κόστος είναι η εκτόξευση· μετά, το κέντρο δεδομένων εξοικονομεί έως και δέκα φορές λιγότερες εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα καθ’ όλη τη διάρκεια ζωής του σε σύγκριση με ένα επίγειο» δήλωσε ο Φίλιπ Τζονστον συνιδρυτής της Starcloud.
Η Google σχεδιάζει να εκτοξεύσει δύο πρωτότυπους δορυφόρους έως τις αρχές του 2027 και δήλωσε ότι τα αποτελέσματα της έρευνάς της αποτελούν «το πρώτο ορόσημο προς μια επεκτάσιμη διαστημική τεχνητή νοημοσύνη». Ωστόσο, η εταιρεία αναγνωρίζει ότι παραμένουν σημαντικές τεχνικές προκλήσεις, όπως η διαχείριση θερμότητας, η επικοινωνία υψηλού εύρους ζώνης με τη Γη και η αξιοπιστία των συστημάτων σε τροχιά.
