Μικρά κεραμικά αγγεία, τα οποία είχαν θαφτεί στη Μινόρκα πριν από περισσότερα από 2.000 χρόνια, περιείχαν κυρίως γαλακτοκομικά προϊόντα, σύμφωνα με τα ευρήματα μιας νέας μελέτης.
Μερικά άλλα αγγεία περιείχαν κρασί, γεγονός που αποτελεί την πρώτη απόδειξη για τη χρήση του κρασιού σε ταφικές τελετές στο νησί.
Ερευνητές από το Universitat Autònoma de Barcelona (UAB), το Barcelona Supercomputing Center (BSC-CNS) και το Πανεπιστήμιο Pompeu Fabra (UPF) δημοσίευσαν τα αποτελέσματα στο περιοδικό Journal of Archaeological Science.
Η χρήση κρασιού και γάλακτος στην αρχαία Μινόρκα
Κατά τη Ύστερη Εποχή του Σιδήρου η Μινόρκα και οι υπόλοιπες Βαλεαρίδες Νήσοι συνδέονταν όλο και περισσότερο με την ευρύτερη περιοχή της Μεσογείου. Οι νησιώτες συνέχιζαν να θάβουν τους νεκρούς τους σε λαξευμένους στον βράχο τάφους ή σε τεχνητές σπηλιές, ενώ ορισμένοι από αυτούς διέθεταν αυλές μπροστά από τον ταφικό θάλαμο. Οι αρχαιολόγοι υποψιάζονταν ότι εκεί προσφέρονταν τρόφιμα και ποτά σε τοπικά αγγεία, αλλά κανείς δεν είχε προσδιορίσει το περιεχόμενό τους.
Η ομάδα ανέλυσε οργανικά υπολείμματα από 34 αγγεία που βρέθηκαν στην αυλή της Σπηλιάς 45 στο ταφικό συγκρότημα Calescoves στο Alaior, τα οποία χρονολογούνται από τον 4ο έως τον 1ο αιώνα π.Χ. Τα αντικείμενα, τα οποία ανακτήθηκαν το 2023 και το 2024, ήταν συχνά άθικτα, ενώ ένα μεγάλο μέρος τους βρισκόταν ακόμη στις αρχικές τους θέσεις, κάτι που είναι πολύ ασυνήθιστο. Η συλλογή περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, κωνικά αγγεία τυπικά των Βαλεαρίδων Νήσων, αγγεία τύπου θυμιατηρίου που απαντώνται μόνο στη Μινόρκα, καθώς και κανάτες με λαβές εμπνευσμένες από ξένες παραδόσεις και κύπελλα.
Τα περισσότερα αγγεία ενός συγκεκριμένου τύπου περιείχαν υπολείμματα γαλακτοκομικών προϊόντων, ενώ μια μειοψηφία περιείχε ζωικά λίπη. Η μικρή χωρητικότητά τους υποδηλώνει προσφορές ή τη συμβολική κατανάλωση μικρών ποσοτήτων γάλακτος. Ίχνη κρασιού εμφανίστηκαν μόνο σε λίγα αγγεία τοπικής κατασκευής, τα οποία αντέγραφαν σχήματα από άλλους μεσογειακούς πολιτισμούς. Το κρασί πιθανότατα έφτασε μέσω του εμπορίου, ίσως λόγω της ζήτησης από συγκεκριμένα άτομα ή επιφανείς ομάδες. Στο σύνολο εμφανίστηκαν επίσης διάφορα φυτικά έλαια.
Οι τοπικές συνήθειες
Οι νησιώτες υιοθέτησαν ξένες μορφές αγγείων και τις χρησιμοποίησαν για το κρασί, το υλικό για το οποίο είχαν αρχικά κατασκευαστεί. Η συν-συγγραφέας Σόνια Καρμπονέλ του BSC-CNS αναφέρει ότι το κρασί δεν αντικατέστησε τις τοπικές παραδόσεις. Οι ντόπιοι ενσωμάτωσαν το νέο προϊόν στους δικούς τους πολιτισμικούς κώδικες, γεγονός που καταδεικνύει μια ξεχωριστή ταυτότητα που παρέμεινε σταθερή εν μέσω των επαφών και των ανταλλαγών.
Ένα μικρό σφαιρικό αγγείο με στόμιο, το οποίο προηγουμένως είχε συνδεθεί με ταφές βρεφών στην Ίμπιζα, περιείχε υπολείμματα γαλακτοκομικών προϊόντων. Αυτό ενισχύει την ερμηνεία του ως μπιμπερό, και η συν-συγγραφέας Μαργαλίδα Κολ της UPF συνδέει αυτή τη χρήση με την ενσωμάτωση της φροντίδας των παιδιών στο ταφικό τελετουργικό.
Αντικείμενα όπως το μπιμπερό τοποθετούνταν μαζί με τους νεκρούς μέσα στον ταφικό θάλαμο, ενώ τα αγγεία της αυλής αντανακλούν τις δραστηριότητες των ζωντανών στην είσοδο: προσφορές, κοινή κατανάλωση και μνήμη. Οι συγγραφείς περιγράφουν την αυλή ως έναν ενεργό τελετουργικό χώρο όπου ουσίες, αγγεία και πρακτικές συνδυάζονταν επιλεκτικά, χωρίς να αποτελεί ούτε επίμονη επιβίωση της τοπικής παράδοσης ούτε παθητική υιοθέτηση μεσογειακών εθίμων.
Η μέθοδος είχε την ίδια σημασία με τα ευρήματα. Οι αναλύσεις γαλακτοκομικών προϊόντων και κρασιού απαιτούν συνήθως ξεχωριστά δείγματα, αλλά αυτά τα αγγεία ήταν πολύ μικρά για κάτι τέτοιο. Τα εργαστήρια της UAB συνδύασαν τις δύο αναλύσεις σε μία διαδικασία, μειώνοντας κατά το ήμισυ την απαιτούμενη ποσότητα δείγματος, και συνδύασαν τη διαδικασία με σάρωση CBCT και εργαστηριακή μικρο-ανασκαφή για να περιορίσουν τις ζημιές. Αυτή είναι επίσης η πρώτη ανάλυση υπολειμμάτων στη Μινόρκα που καλύπτει ένα τόσο μεγάλο και συνεκτικό σύνολο δειγμάτων, οπότε τα αγγεία μελετήθηκαν από κοινού ως μία ταφική πρακτική.
Με πληροφορίες από Journal of Archaeological Science και Archaeology News Online Magazine