“Don’t believe truth, Archie!” φώναζε ο Τζον Κασσαβέτης στον Πίτερ Φολκ (η ατάκα από το “Husbands” του 1970), και ήξερε τι έλεγε, γιατί μια ζωή τον απασχολούσε η αλήθεια των ηρώων του. Όμως τι είναι αλήθεια και τι ψέμα, όταν μια κάμερα αρχίζει να καταγράφει τη ζωή ενός ανθρώπου;
Το ερώτημα αυτό παραπέμπει με τη σειρά του στο “F for Fake” του Όρσον Γουέλς, εκεί όπου η πλαστογραφία, η αυθεντικότητα και η δύναμη του σινεμά γίνονται ένα συναρπαστικό παιχνίδι αντικατοπτρισμών. Γιατί ο Γουέλς είχε καταλάβει (όπως και ο Κασσαβέτης) πως η εικόνα δεν είναι αθώα – και αυτή είναι μια καλή αφετηρία για να αρχίσει κανείς να μιλάει για το “Μπορείς να δεις τα πάντα” των Νέιθαν Φίλντερ και Λανς Οπενχάιμ, όπου συναντά κανείς έναν εξαίσια οργανωμένο συγκερασμό φιλμικών νεωτερισμών, σε μια πραγματικά συναρπαστική ταινία τεκμηρίωσης.
Κεντρικό πρόσωπο η Ελίζαμπεθ Χολμς, η καταδικασμένη ιδρύτρια της Theranos. Πριν από λίγα χρόνια ήταν εξώφυλλο στα πιο φημισμένα οικονομικά έντυπα ως ένα θηλυκό αντίστοιχο του Στιβ Τζομπς – μια οραματίστρια δηλαδή, με μεγάλη δύναμη και εξίσου μεγάλη πειθώ. Τώρα, της απομένουν 34 ημέρες μέχρι να αρχίσει να εκτίει τη δεκαετή ποινή της για απάτη. Εκείνη προσκαλεί ένα κινηματογραφικό συνεργείο στοσπίτι της, προσδοκώντας προφανώς να ανακτήσει τον έλεγχο της δημόσιας εικόνας της – από δίπλα, ο σύντροφός της, που είναι μάλλον ο πιο… αξιοσημείωτος χαρακτήρας του φιλμ. Το ενδιαφέρον, όμως, δεν βρίσκεται μόνο στο αν η Χολμς, που διατείνεται πως είναι αθώα, λέει ψέματα. Βρίσκεται στον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνεται την πραγματικότητα: μια αμφισημία διαπερνά κάθε της χειρονομία, κάτι που δίνει στον ντοκιμαντερίστα και κωμικό Φίλντερ (το πρόσωπό του είναι το πρώτο που βλέπουμε όταν ξεκινάει το φιλμ – και έχει τη σημασία του αυτό) μια γερή «πάσα» για να εγκαταλείψει σταδιακά τις διδαχές του cinéma vérité, να αρχίσει δηλαδή να παρεμβαίνει, να αναπαριστά, να ανακατασκευάζει.

Το μεγάλο εύρημα, ωστόσο, είναι η συμμετοχή της Αμάντα Σέιφριντ. Έχοντας ήδη υποδυθεί τη Χολμς στην τηλεοπτική σειρά The Dropout, επιστρέφει στον ίδιο ρόλο, αυτή τη φορά αναπαριστώντας τις συνομιλίες της με τον Φίλντερ, στο δεύτερο μισό του φιλμ. Εδώ η κινηματογραφική Αμάντα Σέιφριντ κατατροπώνει την τηλεοπτική. Όχι επειδή η προηγούμενη ερμηνεία της ήταν λιγότερο ενδιαφέρουσα, αλλά επειδή τώρα η υποκριτική γίνεται αντικείμενο του ίδιου του κινηματογραφικού πειράματος που θυμίζει το The Five Obstructions του Λαρς φον Τρίερ: Η επανάληψη μιας διαδικασίας, κάτω από νέους περιορισμούς, αποκαλύπτει όλες τις δυνατότητες που η προηγούμενη άφησε ανεκμετάλλευτες. Με άλλα λόγια, η τηλεόραση είχε κατασκευάσει μια καρικατούρα και το σινεμά τής την επιστρέφει, χαρίζοντας στο πραγματικό πρόσωπο μια εκ νέου υπόσταση, χωρίς αυτό να σημαίνει πως δεν αμφισβητεί ταυτόχρονα την “αλήθεια” αυτής της κατασκευής: Η αναπαράσταση δεν αντιγράφει απλώς την πραγματικότητα, αλλά αρχίζει να την υποκαθιστά – και κάπως έτσι μπαίνει και ο Μποντριγιάρ από το παράθυρο. Στο τέλος μάς μένει ένα καινούργιο, συναρπαστικό παιχνίδι αντικατοπτρισμών, στο πιο αναπάντεχο κινηματογραφικό σουξέ της δεκαετίας.

Στο “Μυστικά και ψίθυροι”, η Λέιλα Μπουζίντ στήνει ένα λεπτό οικογενειακό δράμα γύρω από την επιστροφή μιας νεαρής γυναίκας στην Τυνησία, για την κηδεία του θείου της. Μαζί της κουβαλά μια σχέση που η οικογένειά της αγνοεί, ενώ ο μυστηριώδης θάνατος του θείου αποκαλύπτει μια δεύτερη, εξίσου καλά κρυμμένη ζωή. Όμως ο σεξουαλικός προσανατολισμός δεν αποτελεί την ουσία του ζητήματος, αλλά λειτουργεί ως αφορμή για έναν στοχασμό πάνω στη σιωπή, την οικογενειακή συνενοχή και την κοινωνική υποκρισία.

Ενθουσιάστηκα επίσης με την αναπαράσταση της εποχής στο “I Am Rocky” του Πίτερ Φαρέλι, όπου παρακολουθούμε τις προσπάθειες του νεαρού Σιλβέστερ Σταλόνε να πρωταγωνιστήσει στην κινηματογραφική μεταφορά του δικού του σεναρίου (ναι, αυτός είχε γράψει το πρώτο “Ρόκι” – όπως και τα επόμενα), και λίγο σου φεύγει το σαγόνι με τον νεαρό Αντόνι Ιπόλιτο που πρωταγωνιστεί: η ομοιότητα είναι σχεδόν ανατριχιαστική. Τώρα, ας σημειωθεί πως ο Φαρέλι εδώ πατά πολύ στοχευμένα πάνω στον δραματουργικό σκελετό του πρώτου φιλμ. Όμως, τι άλλο θα μπορούσε να κάνει;

Βγαίνει επίσης το “The Hunger Games: Η Ανατολή του Θερισμού”, για όσους παρακολουθούν ακόμα τις ταινίες αυτής της σειράς, και το παιδικό “Ο πλανήτης των Κρυστάλλων”, sci-fi για παιδάκια, τσέχικης παραγωγής. Το σκίτσο δείχνει πρόχειρο, όμως η ιστορία έχει την ομορφιά της.