Οι θερμοκρασίες καταρρίπτουν ιστορικά ρεκόρ, οι ωκεανοί θερμαίνονται, οι παγετώνες υποχωρούν με ανησυχητική ταχύτητα και ένα εξαιρετικά ισχυρό Ελ Νίνιο απειλεί να εντείνει τα ακραία καιρικά φαινόμενα μέσα στο 2027. Οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι όσα θεωρούσαμε μέχρι σήμερα ακραία ενδέχεται να αποτελούν πλέον την κανονικότητα.
Αυτή είναι η εικόνα που αποτυπώνει νέα έκθεση του Παγκόσμιου Μετεωρολογικού Οργανισμού (WMO), η οποία δημοσιοποιήθηκε τη Δευτέρα, με την έναρξη της COP31 στην Αττάλεια της Τουρκίας, όπως μεταδίδει το CNN.
Η έκθεση, που εξετάζει δεδομένα από τον Ιανουάριο του 2025 έως τον Σεπτέμβριο του 2026, περιγράφει μια αλληλουχία πρωτοφανών κλιματικών εξελίξεων και προειδοποιεί ότι οι επόμενοι μήνες ενδέχεται να είναι ακόμη δυσκολότεροι.
«Ενισχύουμε την ένταση των καιρικών φαινομένων και το Ελ Νίνιο θα λειτουργήσει ως πολλαπλασιαστής κινδύνου», δήλωσε η γενική γραμματέας του WMO, Σελέστε Σάουλο, εξηγώντας ότι καύσωνες, τροπικοί κυκλώνες και έντονες βροχοπτώσεις ενισχύονται ταχύτερα από ό,τι προέβλεπαν τα ιστορικά δεδομένα.
Τα 5 στοιχεία που αποκαλύπτουν το μέγεθος της κρίσης
Η νέα έκθεση καταγράφει μια σειρά από ιδιαίτερα ανησυχητικά δεδομένα:
- 12 χρόνια διαδοχικών ρεκόρ: Τα τελευταία 12 χρόνια είναι τα θερμότερα που έχουν καταγραφεί ποτέ. Το 2026 αναμένεται να συγκαταλέγεται στις τέσσερις θερμότερες χρονιές, με τη μέση παγκόσμια θερμοκρασία κατά το διάστημα Ιανουαρίου – Σεπτεμβρίου να βρίσκεται 1,47 βαθμούς Κελσίου πάνω από τα προβιομηχανικά επίπεδα.
- Ελ Νίνιο πρωτοφανούς έντασης: Το τρέχον φαινόμενο ενδέχεται να εξελιχθεί στο ισχυρότερο που έχει καταγραφεί, αυξάνοντας τον κίνδυνο πλημμυρών, ξηρασίας, πυρκαγιών και ακραίων θερμοκρασιών έως το 2027.
- Ρεκόρ αερίων του θερμοκηπίου: Οι συγκεντρώσεις διοξειδίου του άνθρακα, μεθανίου και υποξειδίου του αζώτου έφτασαν σε ιστορικά υψηλά το 2025, ενώ οι μετρήσεις δείχνουν περαιτέρω αύξηση μέσα στο 2026.
- Οι ωκεανοί σε νέα υψηλά: Η στάθμη της θάλασσας έφτασε σε επίπεδο-ρεκόρ, ενώ οι θερμοκρασίες των ωκεανών κατέγραψαν νέα μηνιαία ιστορικά υψηλά.
- Δραματική απώλεια πάγου: Οι παγετώνες έχασαν το 2025 τόσο μεγάλες ποσότητες πάγου, ώστε ο όγκος τους αντιστοιχεί στο γέμισμα πέντε ολυμπιακών πισινών κάθε δευτερόλεπτο επί έναν ολόκληρο χρόνο.
- Πάνω από 50.000 νεκροί από τους καύσωνες στην Ευρώπη
Η αύξηση της θερμοκρασίας επιβαρύνει ιδιαίτερα τους ηλικιωμένους, τα άτομα με χρόνια νοσήματα και τους πληθυσμούς που δεν διαθέτουν επαρκή πρόσβαση σε συστήματα ψύξης και προστασίας από την ακραία ζέστη.
Ταυτόχρονα, οι παρατεταμένοι καύσωνες αυξάνουν την πίεση στα συστήματα υγείας, στις ενεργειακές υποδομές και στην αγροτική παραγωγή.
Η τραγωδία με τους 1.300 νεκρούς
Μία από τις πλέον καταστροφικές φυσικές καταστροφές του 2026 σημειώθηκε στα σύνορα Νεπάλ και Κίνας.
Μια τεράστια χιονοστιβάδα βράχων και πάγου σάρωσε ορεινές κοιλάδες, προκαλώντας τον θάνατο περισσότερων από 1.300 ανθρώπων.
Σύμφωνα με επιστήμονες που επικαλείται το CNN, η κλιματική αλλαγή συνέβαλε στις συνθήκες που οδήγησαν στην καταστροφή. Η αύξηση της θερμοκρασίας επηρεάζει τον πάγο που συγκρατεί τις βραχώδεις μάζες στα μεγάλα υψόμετρα των Ιμαλαΐων, αποσταθεροποιώντας ορεινές πλαγιές και αυξάνοντας τον κίνδυνο κατολισθήσεων και χιονοστιβάδων.
Παράλληλα, οι πλημμύρες στο Βιετνάμ και οι περιορισμένες βροχοπτώσεις των μουσώνων στην Ινδία αποτελούν παραδείγματα των διαφορετικών μορφών με τις οποίες εκδηλώνονται οι κλιματικές μεταβολές.
Οι επιπτώσεις επεκτείνονται στην παραγωγή τροφίμων, στα εισοδήματα εκατομμυρίων ανθρώπων και στην οικονομική σταθερότητα ευάλωτων περιοχών.
Το υπερ-Ελ Νίνιο και ο φόβος για το 2027
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η εξέλιξη του φαινομένου Ελ Νίνιο.
Πρόκειται για μια φυσική κλιματική διακύμανση που συνδέεται με τη θέρμανση των επιφανειακών υδάτων στον τροπικό Ειρηνικό Ωκεανό και επηρεάζει τα καιρικά συστήματα σε ολόκληρο τον πλανήτη.
Σε ορισμένες περιοχές μπορεί να προκαλέσει καταρρακτώδεις βροχοπτώσεις και πλημμύρες, ενώ σε άλλες συνδέεται με παρατεταμένη ξηρασία και αυξημένο κίνδυνο πυρκαγιών.
Το ιδιαίτερα ισχυρό Ελ Νίνιο που βρίσκεται σε εξέλιξη αναμένεται, σύμφωνα με την έκθεση, να συνεχίσει να επηρεάζει το παγκόσμιο κλίμα και μέσα στο 2027.
Ορισμένοι επιστήμονες εκτιμούν ότι ο συνδυασμός του με την ανθρωπογενή υπερθέρμανση μπορεί να οδηγήσει σε νέα ιστορικά υψηλά της παγκόσμιας θερμοκρασίας, καθιστώντας το 2027 ενδεχομένως τη θερμότερη χρονιά που έχει καταγραφεί.
Πρόκειται, πάντως, για εκτίμηση και όχι για βέβαιη πρόβλεψη.
Γκουτέρες: Μπήκαμε σε μια νέα εποχή κλιματικών ακροτήτων
Ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, προειδοποίησε ότι ο κόσμος βρίσκεται πλέον αντιμέτωπος με μια νέα πραγματικότητα.
«Έχουμε εισέλθει σε μια νέα εποχή κλιματικών ακροτήτων», δήλωσε, επισημαίνοντας ότι ένα εξαιρετικά ισχυρό Ελ Νίνιο συναντά έναν πλανήτη που έχει ήδη υπερθερμανθεί εξαιτίας της ανθρώπινης δραστηριότητας.
Όπως τόνισε, τα κλιματικά ρεκόρ συνεχίζουν να καταρρίπτονται, ενώ το ανθρώπινο κόστος αυξάνεται.
Η προειδοποίηση έρχεται σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη στιγμή για τις διεθνείς διαπραγματεύσεις.
COP31: Η μεγάλη μάχη για τα ορυκτά καύσιμα και τη χρηματοδότηση
Η δημοσιοποίηση της έκθεσης συμπίπτει με την έναρξη της COP31 στην Αττάλεια, όπου κυβερνήσεις από όλο τον κόσμο καλούνται να διαπραγματευτούν για τις επόμενες δύο εβδομάδες την πορεία της διεθνούς κλιματικής πολιτικής.
Στο επίκεντρο βρίσκονται η μετάβαση από τα ορυκτά καύσιμα σε καθαρότερες μορφές ενέργειας και η χρηματοδότηση των χωρών που υφίστανται ήδη τις σοβαρότερες συνέπειες της κλιματικής αλλαγής.
Οι διαφωνίες παραμένουν έντονες. Ο Γκουτέρες κάλεσε τους ηγέτες να επιταχύνουν τη μείωση των εκπομπών, να προχωρήσουν σε μια δίκαιη ενεργειακή μετάβαση και να εξασφαλίσουν χρηματοδότηση και προστασία για τις πιο ευάλωτες χώρες.
Το μήνυμα της νέας έκθεσης είναι σαφές: Η κλιματική κρίση δεν αποτελεί πλέον μια απειλή για το μακρινό μέλλον. Τα ρεκόρ καταρρίπτονται ήδη, οι ανθρώπινες απώλειες αυξάνονται και το 2027 ενδέχεται να δοκιμάσει ακόμη περισσότερο τα όρια αντοχής του πλανήτη.
