Στόχος κυβερνοεπίθεσης έγιναν ψυγεία και καταψύκτες σε σούπερ μάρκετ τουλάχιστον σε επτά ευρωπαϊκές χώρες με αποτέλεσμα να παρουσιαστούν σοβαρές δυσλειτουργίες, καθώς οι θερμοστάτες τους ρυθμίστηκαν εξ αποστάσεως – σε ορισμένες περιπτώσεις – στους 50°C.
Ποια σούπερ μάρκετ επηρεάστηκαν και τι σημαίνει
Η επίθεση έπληξε τα ψυγεία σε καταστήματα των αλυσίδων Carrefour, Intermarché και Ikea στο Βέλγιο, των Coop και ICA στη Σουηδία, της Delhaize στο Λουξεμβούργο, της Kesko στη Φινλανδία, της SuperValu στην Ιρλανδία, καθώς και σε καταστήματα στην Εσθονία αν και μπορεί να υπάρχουν και επιθέσεις και σε άλλες χώρες που μπορεί να μην έχουν γίνει γνωστές.
Φαίνεται πως πρόκειται για επανάληψη επιθέσεων που σημειώθηκαν πριν από τρεις εβδομάδες, όταν γαλλικές αλυσίδες λιανικού εμπορίου αναγκάστηκαν να πετάξουν τεράστιες ποσότητες τροφίμων.
Τα ψυγεία τους υπερθερμάνθηκαν ξαφνικά, καθώς άγνωστοι χάκερ απέκτησαν τον έλεγχο του λογισμικού διαχείρισης των συσκευών καθώς πρόκειται για λογισμικό το οποίο ήταν εκτεθειμένο στο διαδίκτυο.
Κάτι παρόμοιο ενδέχεται να συνέβη στις ΗΠΑ στις αρχές Αυγούστου, όταν μια σειρά από μυστηριώδεις βλάβες σε ψυγεία έπληξαν καταστήματα τροφίμων σε τουλάχιστον έξι στρατιωτικές βάσεις. Το Πεντάγωνο διερευνά το ενδεχόμενο κυβερνοεπίθεσης.
Ο φόβος είναι ότι αυτό σηματοδοτεί ένα νέο μέτωπο στις τακτικές κυβερνοεπιθέσεων και παραβιάσεων ασφαλείας. Τα ψυγεία δεν αποτελούν μεμονωμένη περίπτωση συσκευών των οποίων τα συστήματα ελέγχου είναι εκτεθειμένα σε χάκερ. Πολλοί φούρνοι, πλυντήρια ρούχων, πλυντήρια πιάτων και συστήματα κεντρικής θέρμανσης είναι συνδεδεμένα στο διαδίκτυο, επιτρέποντας την απομακρυσμένη πρόσβαση και τον αυτοματοποιημένο έλεγχο.
Η ταυτότητα των χάκερ
Καμία ομάδα ακτιβιστών του κυβερνοχώρου με πολιτικά κίνητρα δεν έχει αναλάβει την ευθύνη, ούτε κάποια συμμορία που χρησιμοποιεί λογισμικό λύτρων έχει εκμεταλλευτεί την ευπάθεια για να απαιτήσει πληρωμές από τα σούπερ μάρκετ. Ειδικά στη δεύτερη περίπτωση θα ήταν δύσκολο να γίνει αίτημα για λύτρα, καθώς η ζημιά έχει ήδη γίνει τη στιγμή που τα ψυγεία τους υπερθερμαίνονται.
«Τα δύο πιο πιθανά σενάρια όσον αφορά την απόδοση της ευθύνης, κατά την άποψή μου, είναι είτε κάποια μορφή μηνύματος από κρατικό φορέα – ως επίδειξη δυνατοτήτων– είτε η δράση ενός μεμονωμένου χάκερ, ο οποίος πραγματοποιεί αυτές τις επιθέσεις για δικούς του, προσωπικούς λόγους», δήλωσε ο Ρέιφ Πίλιγνγκ, ανώτερος διευθυντής πληροφοριών για τις απειλές (threat intelligence) στην εταιρεία κυβερνοασφάλειας Sophos.
Η θεωρία του δράστη που συνδέεται με κάποιο κράτος φαντάζει ως η πιθανότερη, εν μέρει λόγω του προφανούς ψυχολογικού αντικτύπου που έχει σε μεγάλες πληθυσμιακές ομάδες η εικόνα των ραφιών στα καταστήματα από τα οποία έχουν εξαφανιστεί τα τρόφιμα.
Κάποιοι σημειώνουν ότι η Βόρεια Κορέα κρύβεται, όπως δείχνουν όλα τα στοιχεία, πίσω από την κλοπή κρυπτονομισμάτων από την πλατφόρμα Binance την περασμένη εβδομάδα, ωστόσο, στη συγκεκριμένη περίπτωση, είναι πιθανό να εμπλέκονται και χάκερ που συνδέονται με τη Ρωσία και την Κίνα.
Επικεφαλής των δυτικών υπηρεσιών πληροφοριών έχουν πολλές φορές υποστηρίξει ότι η Μόσχα διεξάγει μια εκστρατεία δολιοφθορών στην Ευρώπη, η οποία λαμβάνει διάφορες μορφές και είναι πιθανό να εντατικοποιηθεί τους επόμενους μήνες.
Ο εντοπισμός του δράστη καθίσταται δυσκολότερος λόγω της σχετικής απλότητας της κυβερνοεπίθεσης. Δεν απαιτήθηκε κακόβουλο λογισμικό, πράγμα που σημαίνει ότι δεν υπάρχει κανένα ίχνος «όπλου» στον τόπο του εγκλήματος που θα μπορούσε να οδηγήσει στον ένοχο. Ο Πίλινγκ παρομοίασε το περιστατικό με την ενέργεια κάποιου που «φοράει λαστιχένια γάντια και πειράζει τους διακόπτες».
Πώς είναι δυνατή η επίθεση
Το λογισμικό που διαχειρίζεται τα επαγγελματικά ψυγεία είναι συνδεδεμένο στο διαδίκτυο, γεγονός που καθιστά τμήματα του κώδικα ευάλωτα σε χάκερ. Σε αντίθεση με τους υπολογιστές ή τις φορητές συσκευές – όπου οι χρήστες και οι διαχειριστές συστημάτων πληροφορικής ειδοποιούνται συχνά για την ανάγκη εγκατάστασης ενημερώσεων που περιέχουν διορθώσεις για ευπάθειες που προκύπτουν συνεχώς – το λογισμικό σε συσκευές όπως τα ψυγεία μπορεί να παραμείνει χωρίς ενημερώσεις για μεγάλα χρονικά διαστήματα.
Ο Νικ Τζάκσον, διευθυντής κυβερνοεπιχειρήσεων στην εταιρεία κυβερνοασφάλειας Bitdefender, ανέφερε ότι ένας λόγος για τον οποίο οι εταιρείες ενδέχεται να καθυστερούν την εγκατάσταση διορθώσεων είναι ότι η διαδικασία αυτή απαιτεί χρόνο, κατά τη διάρκεια του οποίου ο εξοπλισμός πρέπει να τεθεί εκτός λειτουργίας, ένα προφανές πρόβλημα για τις επιχειρήσεις λιανικού εμπορίου τροφίμων.
Ωστόσο, πρόσθεσε ότι μια απλούστερη εξήγηση θα μπορούσε να είναι πως οι υπεύθυνοι για τη λειτουργία των ψυγείων δεν γνωρίζουν το πρόβλημα, «δεν το έχουν σκεφτεί και δεν αποτελεί προτεραιότητα για αυτούς».
Στο κύμα περιστατικών της Δευτέρας, η αλυσίδα Coop στη Σουηδία δήλωσε ότι ορισμένα από τα ψυγεία της ήταν συνδεδεμένα σε δίκτυο κινητής τηλεφωνίας 4G, γεγονός που τα καθιστούσε πιο εκτεθειμένα. Η ICA ανέφερε ότι το σύστημά της παρέχεται από τη Danfoss, τη δανέζικη εταιρεία που αντιμετώπισε προβλήματα και στη Γαλλία.
Τι μπορούν να κάνουν τα καταστήματα
Η απλή απάντηση είναι να εγκαταστήσουν τις απαραίτητες διορθώσεις (patches) στα συστήματα λογισμικού τους. Σύμφωνα με τη βελγική εταιρεία ψυκτικού εξοπλισμού Sabcobel, οι επιπτώσεις της επίθεσης της Δευτέρας (2/11) θα μπορούσαν να ήταν πολύ χειρότερες, αν δεν είχαν ξεκινήσει τη διαδικασία ενημέρωσης των ψυγείων μετά την επίθεση της 12ης Οκτωβρίου στη Γαλλία.
Στο Ηνωμένο Βασίλειο, το οποίο δεν έχει επηρεαστεί ακόμη, οι λιανοπωλητές «συνεργάζονται αυτή τη στιγμή με το Εθνικό Κέντρο Κυβερνοασφάλειας (NCSC), προκειμένου να διασφαλίσουν ότι τα ψυγεία και οι καταψύκτες τους είναι όσο το δυνατόν πιο θωρακισμένοι απέναντι σε πιθανές επιθέσεις», δήλωσε ο Γκράχαμ Γουίν, βοηθός διευθυντής ρυθμιστικών υποθέσεων στη Βρετανική Κοινοπραξία Λιανεμπορίου
