Η Χαττούσα, αρχαία πρωτεύουσα της Αυτοκρατορίας των Χετταίων και ένα από τα 22 τουρκικά Μνημεία Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO, αποτελεί έναν από τους ιδανικότερους προορισμούς για ένα ταξίδι με πολιτιστικό και ιστορικό χαρακτήρα. Τα μνημεία και τα αξιοθέατα της σε συνδυασμό με τις πρόσφατες αρχαιολογικές ανακαλύψεις της περιοχής προσφέρονται για μια εξαιρετικά ενδιαφέρουσα περιήγηση.
Ο Χετταίοι, ένας από τους πρωιμότερους και σημαντικότερους πολιτισμούς της Ανατολίας, εξελίχθηκαν σε υπερδύναμη μέχρι τα μέσα του 14ου αιώνα π.Χ. Το εντυπωσιακότερο χαρακτηριστικό τους αποτελούν οι καινοτομίες και οι πρωτιές που σημείωσαν στην ανθρώπινη ιστορία. Κάτοικοι εξελιγμένων πόλεων με μνημειώδεις ναούς, οχυρά και παλάτια, οι Χετταίοι δημιούργησαν ένα από τα μεγαλύτερα αρχεία σφηνοειδούς γραφής του αρχαίου κόσμου. Ανάμεσα σε αυτά ξεχωρίζει η «πρώτη γνωστή γραπτή συνθήκη ειρήνης στον κόσμο», η Συνθήκη του Καντές που υπογράφτηκε με την Αίγυπτο το 1259 π.Χ. και σήμερα εκτίθεται στα Αρχαιολογικά Μουσεία της Κωνσταντινούπολης.
Ταυτόχρονα, οι Χετταίοι όντας οι εισηγητές του Πάνκους, ενός από τους πιο προηγμένους συμβουλευτικούς πολιτικούς θεσμούς της Ανατολίας υπήρξαν πρωτοπόροι στην εξέλιξη του οικογενειακού, του κληρονομικού και του αστικού δικαίου. Ακόμη, παρήγαγαν μερικά από τα πρωιμότερα δείγματα καταγραφής της ιστορίας μέσα από τα Βασιλικά Χρονικά.
Η πρωτοπορία των Χετταίων αποτυπώθηκε επίσης και στις υποδομές τους, με την κατασκευή του πρώτου φράγματος της Ανατολίας στο Αλατζάχουγιουκ (Alacahöyük) πριν από 3.200 χρόνια, το οποίο χρησιμοποιείται στην άρδευση ακόμη και σήμερα.
Εξερευνώντας την καρδιά μιας ισχυρής αυτοκρατορίας
Η Χαττούσα βρίσκεται στο σημερινό Μπογάζκαλε (Boğazkale) στην επαρχία Τσορούμ (Çorum), περίπου 150 χιλιόμετρα ανατολικά από την Άγκυρα. Χτισμένη σε μια απότομη πλαγιά με θέα στην εύφορη πεδιάδα του ποταμού Κιζιλιρμάκ (Kızılırmak), η στρατηγική της θέση την ανέδειξε ως πρωτεύουσα της Αυτοκρατορίας των Χετταίων.
Γνωστή ως η «Πόλη των Χιλίων Θεών», η Χαττούσα χωρίζεται στην Κάτω και την Άνω Πόλη. Στην Κάτω Πόλη δεσπόζει ο Μεγάλος Ναός, ενώ η Άνω Πόλη διαθέτει εντυπωσιακά οχυρωματικά τείχη και μνημειακές πύλες, μεταξύ των οποίων η Πύλη των Λεόντων, η Πύλη του Βασιλιά και η Πύλη της Σφίγγας. Το Ανακτορικό Συγκρότημα Μπουγιούκκαλε (Büyükkale), χτισμένο στη θέση του παλαιότερου οικισμού της πόλης, αποτελεί ένα ακόμη από τα πιο σημαντικά αξιοθέατα.
Πρόσφατες ανασκαφές που έγιναν στην περιοχή ανεβάζουν τον συνολικό αριθμό των γνωστών τάφων στους 17. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον είχε ένας από τους νέους τάφους που ήρθαν στο φως, ο οποίος ξεχώρισε για την εξαιρετική κατάσταση διατήρησής του.
Περιβαλλόμενος από έναν κυκλικό λίθινο τοίχο διαμέτρου περίπου επτά μέτρων, με ένα δεύτερο εσωτερικό όριο που προοριζόταν για έναν μόνο ενήλικα, ο τάφος περιείχε έναν ασύλητο σκελετό και ένα μαχαίρι τοποθετημένο δίπλα στον δεξιό ώμο του νεκρού. Οι αρχαιολόγοι εξετάζουν αν το μαχαίρι αποτελούσε κτέρισμα (ταφική προσφορά) ή αν ανήκε στον αποθανόντα, στοιχείο που θα μπορούσε να προσφέρει πολύτιμες πληροφορίες για τις ταφικές πρακτικές της συγκεκριμένης περιόδου.
Η ανακάλυψη αυτή είναι ιδιαίτερα σημαντική, καθώς η μεταγενέστερη ιστορία της Χαττούσας παραμένει ακόμα λιγότερο γνωστή. Παρολαυτά, οι τάφοι που ανακαλύφθηκαν στις τελευταίες ανασκαφές προσδίδουν πληροφορίες για τη συνεχή χρήση και τον μετασχηματισμό του οικισμού στο πέρασμα των εποχών, ενώ με την ολοκλήρωση της ανασκαφής και της τεκμηρίωσης των τάφων προγραμματίζεται η αποκατάσταση τους και η απόδοσή τους στο κοινό.
Ένα ταξίδι στα ίχνη των Χετταίων
Οι επισκέπτες που επιθυμούν να εμπλουτίσουν την εξερεύνηση σχετικά με τον πολιτισμό των Χετταίων αξίζει να προσθέσουν μια στάση στην Άγκυρα και συγκεκριμένα στο Μουσείο Πολιτισμών της Ανατολίας. Εκθέματα, όπως μια επιστολή που εστάλη από μια βασίλισσα της Αιγύπτου σε έναν Χετταίο βασιλιά το 1235 π.Χ., χαρίζουν μια μοναδική ματιά στον αρχαίο αυτόν πολιτισμό.
Η Άγκυρα, αποτελεί ένα ποικιλόμορφο πολιτιστικό τοπίο, περιλαμβάνοντας αξιοθέατα όπως το Κάστρο της Άγκυρας, το Ανίτκαμπιρ –η τελευταία κατοικία του Ατατούρκ, ιδρυτή της Τουρκικής Δημοκρατίας–, η Εθνική Βιβλιοθήκη και τα Ρωμαϊκά Λουτρά, ενώ συνδυάζει την ιστορική κληρονομιά με τη σύγχρονη αστική ζωή. Η πόλη είναι επίσης γνωστή για τις τοπικές της γεύσεις, όπως το περίφημο κουλούρι της Άγκυρας, τα τυλιχτά ντονέρ από τα παραδοσιακά εστιατόρια Aspava, και το Μπεϊπαζάρι κουρουσού (Beypazarı kurusu), ένα διπλοφουρνιστό, στεγνό βουτυρένιο παξιμάδι.
Χρήσιμες πληροφορίες για τη Χαττούσα
Πώς να πάτε: Το αεροδρόμιο Μερζιφόν της Αμάσειας είναι το πλησιέστερο αεροδρόμιο, σε απόσταση και απέχει περίπου μία ώρα από το Τσορούμ με αυτοκίνητο ή λεωφορείο.
Πού να μείνετε: Το Τσορούμ προσφέρει μια ποικιλία επιλογών διαμονής, από ξενοδοχεία γνωστών αλυσίδων έως ξενώνες.
Τί να δοκιμάσετε: Μπορείτε να γευτείτε πολλές τοπικές σπεσιαλιτέ, όπως το Ισκιλίπ Ντολμασί (İskilip Dolması) και τα μαντί του Τσορούμ (Çorum mantısı).
Τί να ψωνίσετε: Ένα από τα σήματα κατατεθέντα του Τσορούμ είναι τα στραγάλια (leblebi). Θα τα βρείτε σε διάφορες παραλλαγές όπως πιπεράτα, ζαχαρωμένα ή επικαλυμμένα με σοκολάτα.
