Το υπουργείο Υγείας προχωρά στη διεύρυνση της αποζημίωσης των μοριακών εξετάσεων για τον καρκίνο, γνωστών ως βιοδεικτών, οι οποίες βοηθούν τους γιατρούς να επιλέξουν την καταλληλότερη θεραπεία για κάθε ασθενή. Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, οι εξετάσεις αναμένεται να καλύπτονται από τις αρχές του 2027, μόλις ολοκληρωθούν οι διαπραγματεύσεις με τα διαγνωστικά εργαστήρια.
Με το νέο σχέδιο, το υπουργείο Υγείας επιδιώκει να εντάξει στην αποζημίωση περισσότερους βιοδείκτες, ώστε να διευκολυνθεί η διάγνωση και η εξατομικευμένη αντιμετώπιση ασθενών που έχουν καρκίνο. Οι εξετάσεις θα αφορούν διάφορες μορφές της νόσου, όπως του πνεύμονα, του μαστού, των ωοθηκών, του προστάτη, του παγκρέατος και της ουροδόχου κύστης.
Η σχετική υπουργική απόφαση τροποποιήθηκε με το ΦΕΚ Β’ 6149/12.10.2026, ως συνέχεια της αρχικής απόφασης που είχε εκδοθεί τον Οκτώβριο του 2025.
Ωστόσο, η δημοσίευση των αποφάσεων δεν σημαίνει ότι οι νέες εξετάσεις έχουν ήδη αρχίσει να αποζημιώνονται. Για την εφαρμογή του μέτρου πρέπει να ολοκληρωθούν οι διαπραγματεύσεις του ΕΟΠΥΥ με τα διαγνωστικά εργαστήρια.
Ωστόσο, έως ότου ολοκληρωθούν οι σχετικές διαδικασίες, οι νέες εξετάσεις δεν θα είναι άμεσα διαθέσιμες μέσω ηλεκτρονικής συνταγογράφησης και στην πράξη δεν θα αποζημιώνονται. Έτσι είναι κρίσιμη η επίσπευση των διαδικασιών για την αποζημίωση των βιοδεικτών, καθώς κάτι τέτοιο θα περιορίσει την οικονομική επιβάρυνση των ασθενών, οι οποίοι σε αρκετές περιπτώσεις χρειάζεται να πληρώνουν από την τσέπη τους μεγάλα ποσά, γι’ αυτές τις πολύ ακριβές εξετάσεις.
Τι είναι οι βιοδείκτες και γιατί είναι σημαντικοί στον καρκίνο
Οι βιοδείκτες είναι συγκεκριμένα χαρακτηριστικά των καρκινικών κυττάρων, όπως γονιδιακές μεταλλάξεις και πρωτεΐνες, που βοηθούν τους γιατρούς να επιλέξουν την κατάλληλη θεραπεία. Για παράδειγμα, δύο ασθενείς με καρκίνο στο ίδιο όργανο μπορεί να έχουν διαφορετικές γενετικές μεταβολές στον όγκο τους. Αυτό σημαίνει ότι ενδέχεται να χρειάζονται διαφορετική θεραπευτική αντιμετώπιση.
Με την εξέταση των βιοδεικτών, λοιπόν, οι γιατροί μπορούν να διαπιστώσουν εάν ένας ασθενής είναι πιθανό να ωφεληθεί από συγκεκριμένα φάρμακα, όπως οι στοχευμένες θεραπείες και ορισμένες ανοσοθεραπείες. Έτσι, η θεραπεία μπορεί να επιλέγεται με βάση τα χαρακτηριστικά του όγκου και όχι μόνο το όργανο στο οποίο εμφανίστηκε ο καρκίνος.
Επίσης, περιορίζεται ο κίνδυνος χορήγησης φαρμάκων που δεν αναμένεται να έχουν αποτέλεσμα. Γι’ αυτό και είναι πολύ σημαντικές για τους ασθενείς, αλλά παράλληλα και εξετάσεις με μεγάλο κόστος.
Ποιες μορφές καρκίνου αφορούν οι νέες εξετάσεις
Οι νέες κατηγορίες βιοδεικτών, που εντάχθηκαν με τη νέα νομοθεσία, καλύπτουν διαφορετικές μορφές καρκίνου. Οι προβλεπόμενες τιμές που ορίζονται αφορούν, ωστόσο, μόνο τις εξετάσεις και όχι το κόστος των αντίστοιχων θεραπειών.
- Καρκίνος του πνεύμονα
Στον μη μικροκυτταρικό καρκίνο του πνεύμονα προβλέπεται η διεύρυνση του ελέγχου για συγκεκριμένες γονιδιακές μεταβολές, μεταξύ των οποίων οι EGFR, MET Exon 14, ROS1 και RET.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η ένταξη της υγρής βιοψίας για τον έλεγχο του EGFR, με προβλεπόμενη τιμή αποζημίωσης 235 ευρώ. Η εξέταση αυτή γίνεται σε δείγμα αίματος και μπορεί να αξιοποιηθεί όταν δεν είναι εφικτή η λήψη δείγματος από τον όγκο, ή όταν το διαθέσιμο υλικό που αφαιρέθηκε κατά τη βιοψία δεν επαρκεί για να εξαχθεί ασφαλές συμπέρασμα.
Οι προβλεπόμενες τιμές για τους υπόλοιπους ελέγχους διαμορφώνονται, ανάλογα με τον βιοδείκτη και τη μέθοδο, από 80 έως 400 ευρώ.
- Καρκίνος του προστάτη και του παγκρέατος
Η αποζημίωση των εξετάσεων για τα γονίδια BRCA1 και BRCA2 επεκτείνεται και σε ασθενείς με μεταστατικό καρκίνο του προστάτη και σε ασθενείς με καρκίνο του παγκρέατος, σύμφωνα με τις προβλεπόμενες ενδείξεις.
Μέχρι σήμερα, η σχετική κάλυψη αφορούσε μόνο συγκεκριμένες περιπτώσεις καρκίνου, π.χ. του μαστού και των ωοθηκών.
Ο έλεγχος των BRCA1 και BRCA2 μπορεί να βοηθήσει στην επιλογή στοχευμένων θεραπειών, όπως οι αναστολείς PARP, όταν πληρούνται οι κατάλληλες προϋποθέσεις.
Η προβλεπόμενη τιμή αποζημίωσης είναι 400 ευρώ για κάθε εξέταση.
- Καρκίνος των ωοθηκών
Στο νέο πλαίσιο περιλαμβάνεται ο έλεγχος HRD, ο οποίος εξετάζει εάν τα καρκινικά κύτταρα παρουσιάζουν αδυναμία επιδιόρθωσης συγκεκριμένων βλαβών του DNA.
Ο δείκτης χρησιμοποιείται για την αξιολόγηση της καταλληλότητας ασθενών με προχωρημένο καρκίνο των ωοθηκών για συγκεκριμένες θεραπείες συντήρησης.
Το νέο ΦΕΚ διόρθωσε προηγούμενη διατύπωση, που αφορούσε την ένδειξη της εξέτασης. Η προβλεπόμενη τιμή αποζημίωσης ανέρχεται σε 870 ευρώ.
- Καρκίνος του μαστού
Προβλέπεται η αποζημίωση του ελέγχου PIK3CA για συγκεκριμένες περιπτώσεις μεταστατικού καρκίνου του μαστού. Το αποτέλεσμα της εξέτασης μπορεί να βοηθήσει στην επιλογή στοχευμένης θεραπείας για ασθενείς που πληρούν τα σχετικά κριτήρια.
Η προβλεπόμενη τιμή αποζημίωσης είναι 200 ευρώ. Αξίζει να σημειωθεί πώς στην αρχική απόφαση του 2025, η τιμή αποζημίωσης, είχε οριστεί στα 70 ευρώ.
- Ανοσοθεραπεία και δείκτης PD-L1
Ο δείκτης PD-L1 χρησιμοποιείται για την αξιολόγηση της πιθανότητας ανταπόκρισης σε συγκεκριμένες ανοσοθεραπείες.
Η εξέταση αφορά διαφορετικές μορφές καρκίνου, μεταξύ των οποίων ο καρκίνος του πνεύμονα, ο τριπλά αρνητικός καρκίνος του μαστού, ο ουροθηλιακός καρκίνος και ορισμένοι καρκίνοι της κεφαλής και του τραχήλου. Η προβλεπόμενη τιμή αποζημίωσης είναι τα 200 ευρώ.
Το αποτέλεσμα δεν εγγυάται ότι η θεραπεία θα είναι αποτελεσματική, αλλά αποτελεί ένα από τα στοιχεία που αξιολογούν οι γιατροί για την επιλογή της.
- Καρκίνος της ουροδόχου κύστης
Περιλαμβάνεται ο έλεγχος των γονιδίων FGFR για συγκεκριμένες περιπτώσεις προχωρημένου ουροθηλιακού καρκίνου.
Οι εξετάσεις μπορούν να βοηθήσουν στον εντοπισμό ασθενών που ενδέχεται να ωφεληθούν από στοχευμένες θεραπείες. Η προβλεπόμενη τιμή αποζημίωσης είναι 220 ευρώ.
- Καρκίνος του θυρεοειδούς
Στο νέο πλαίσιο περιλαμβάνεται ο έλεγχος του γονιδίου RET για συγκεκριμένες περιπτώσεις καρκίνου του θυρεοειδούς.
Η εξέταση μπορεί να συμβάλει στην επιλογή στοχευμένης θεραπείας, ανάλογα με τα χαρακτηριστικά της νόσου. Η προβλεπόμενη τιμή αποζημίωσης είναι 200 ευρώ.
- Καρκίνοι με μεταβολές στα γονίδια NTRK
Ο έλεγχος των γονιδίων NTRK αφορά διαφορετικούς συμπαγείς όγκους, μεταξύ των οποίων ο καρκίνος του παχέος εντέρου, ο καρκίνος του πνεύμονα, το μελάνωμα, ο καρκίνος του θυρεοειδούς και ορισμένα σαρκώματα.
Η σημασία του συγκεκριμένου ελέγχου είναι ότι μπορεί να οδηγήσει στην επιλογή θεραπείας με βάση μια συγκεκριμένη γονιδιακή μεταβολή, ανεξάρτητα από το όργανο στο οποίο εμφανίστηκε ο όγκος.
Η προβλεπόμενη τιμή αποζημίωσης είναι 200 ευρώ.
Ποιες εξετάσεις καλύπτονται ήδη
Το υφιστάμενο πλαίσιο αποζημίωσης βασίζεται στην παλαιότερη υπουργική απόφαση 49516/2014, που δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ Β’ 1511/6.6.2014, καθώς και σε μεταγενέστερες προσθήκες.
Στις εξετάσεις που έχουν ενταχθεί στο σύστημα περιλαμβάνονται:
- Καρκίνος του πνεύμονα: Έλεγχος EGFR, ALK και KRAS.
- Καρκίνος του παχέος εντέρου: Έλεγχος KRAS και NRAS, καθώς και εξέταση μικροδορυφορικής αστάθειας (MSI).
- Καρκίνος του μαστού και του στομάχου: Έλεγχος HER2.
- Καρκίνος του μαστού και των ωοθηκών: Εξέταση οιστρογονικών και προγεστερονικών υποδοχέων, καθώς και έλεγχος BRCA1 και BRCA2 υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις.
- Πρώιμος καρκίνος του μαστού: Ειδικές γονιδιακές εξετάσεις, όπως οι Oncotype DX, MammaPrint και EndoPredict, οι οποίες συμβάλλουν στην εκτίμηση του οφέλους από τη χημειοθεραπεία.
- Μελάνωμα: Έλεγχος της μετάλλαξης BRAF.
- Στρωματικοί όγκοι του γαστρεντερικού (GIST): Έλεγχος των γονιδίων KIT και PDGFRA.
- Αιματολογικές κακοήθειες: Εξειδικευμένες εξετάσεις για λευχαιμίες και άλλες αιματολογικές νόσους.
Να διευκρινιστεί πώς η ένταξη μιας εξέτασης στο θεσμικό πλαίσιο για την αποζημίωσή της, δεν σημαίνει απαραίτητα ότι κάθε ασθενής με τη συγκεκριμένη μορφή καρκίνου δικαιούται αυτομάτως την εξέταση. Η κάλυψη εξαρτάται από τις εγκεκριμένες ενδείξεις και τα προβλεπόμενα κριτήρια, τα οποία καθορίζει σε πρώτο επίπεδο ο γιατρός.
Τι αλλάζει με τη νέα απόφαση
Μία από τις σημαντικές αλλαγές με τη νέα υπουργική απόφαση είναι η δυνατότητα χρήσης της τεχνολογίας αλληλούχισης νέας γενιάς, γνωστής ως NGS, στις εξετάσεις για τις οποίες προβλέπεται η συγκεκριμένη εξέταση.
Η μέθοδος επιτρέπει την ταυτόχρονη ανάλυση πολλών γονιδίων από το ίδιο δείγμα. Αυτό μπορεί να περιορίσει την ανάγκη πολλών εξετάσεων, να περιορίσει την ταλαιπωρία και το κόστος, αλλά και να αξιοποιήσει καλύτερα το διαθέσιμο βιολογικό υλικό.
Η δυνατότητα χρήσης της NGS διευρύνει τις επιλογές των εργαστηριακών γιατρών, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι η συγκεκριμένη μέθοδος εφαρμόζεται σε κάθε βιοδείκτη. Η επιτρεπόμενη μέθοδος και η τιμή αποζημίωσης καθορίζονται ανά εξέταση.
Το επόμενο κρίσιμο βήμα είναι η ολοκλήρωση των διαδικασιών από τον ΕΟΠΥΥ, γιατί από αυτές θα εξαρτηθεί πότε οι εξαγγελίες θα μετατραπούν σε πραγματική πρόσβαση των ασθενών στις πολύτιμες αυτές εξετάσεις.
Πηγή: Iatropedia.gr
