Τoυ Ευάγγελου Σφακιανάκη, επίκουρου καθηγητής Χρηματοοικονομικών του Πανεπιστημίου Πειραιώς και ιδρυτή του Skeptonomic
ΟΙ ΕΠΑΝΕΙΛΗΜΜΕΝΕΣ αναφορές του Ντόναλντ Τραμπ στον Καναδά ως πιθανή «51η Πολιτεία» των Ηνωμένων Πολιτειών έδωσαν διαφορετικό βάρος στην εμπορική αντιπαράθεση των δύο χωρών.
Σε συνδυασμό με την απειλή οικονομικής πίεσης, έθεσαν για την Οτάβα ένα ζήτημα που ξεπερνά τους δασμούς: πόσο ανεξάρτητη μπορεί να παραμένει μια χώρα, όταν εξαρτάται τόσο πολύ από την αγορά του ισχυρότερου γείτονά της;
Οι δηλώσεις αυτές δεν αποδεικνύουν από μόνες τους την ύπαρξη σχεδίου προσάρτησης. Εξηγούν, όμως, γιατί η αναζήτηση νέων εμπορικών εταίρων αποκτά και διάσταση εθνικής κυριαρχίας.
ΤΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ δείχνουν το μέγεθος της πρόκλησης. Σύμφωνα με τη στατιστική υπηρεσία του Καναδά, το 2025 η αξία των καναδικών εξαγωγών αγαθών προς τις ΗΠΑ μειώθηκε κατά 5,8%, ενώ προς τις υπόλοιπες χώρες αυξήθηκε κατά 17,2%.
Έτσι, το μερίδιο της αμερικανικής αγοράς στο σύνολο των καναδικών εξαγωγών αγαθών υποχώρησε από 75,9% το 2024 σε 71,7% το 2025.
Ο Καναδάς αρχίζει να διευρύνει τις αγορές του, αλλά εξακολουθεί να εισπράττει περισσότερα από επτά στα δέκα δολάρια των εξαγωγών αγαθών του από έναν μόνο πελάτη.
ΑΥΤΗ η εξάρτηση επηρεάζει ολόκληρη την οικονομία. Ένας αμερικανικός δασμός μπορεί να καταστήσει ακριβότερα τα καναδικά προϊόντα, να περιορίσει τις παραγγελίες και να πιέσει τις θέσεις εργασίας.
Ακόμη και η αβεβαιότητα για τους μελλοντικούς εμπορικούς όρους μπορεί να οδηγήσει επιχειρήσεις σε αναβολή επενδύσεων.
Η πρόσβαση σε περισσότερες αγορές περιορίζει αυτόν τον κίνδυνο και ενισχύει τη θέση της χώρας στις διαπραγματεύσεις.
ΩΣΤΟΣΟ, και οι ΗΠΑ χρειάζονται τον Καναδά. Το 2025, από τα περίπου 4,3 εκατ. βαρέλια αργού πετρελαίου που εξήγε καθημερινά ο Καναδάς, τα 3,9 εκατ. κατευθύνονταν στην αμερικανική αγορά, σύμφωνα με την καναδική ρυθμιστική αρχή ενέργειας.
Η αντικατάσταση τόσο μεγάλων ποσοτήτων απαιτεί άλλους προμηθευτές και προσαρμογές στις υποδομές. Η εξάρτηση είναι, επομένως, αμοιβαία, παρότι ο Καναδάς παραμένει περισσότερο εκτεθειμένος, λόγω του μικρότερου μεγέθους της οικονομίας του.
Η ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ με την Ευρώπη αποτελεί μέρος της καναδικής απάντησης. Τον Σεπτέμβριο του 2026, η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν πρότεινε να ανοίξει ο δρόμος, ώστε ο Καναδάς να γίνει το πρώτο «συνδεδεμένο μέλος» της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Ο Μαρκ Κάρνεϊ ανταποκρίθηκε προτείνοντας στενότερη συνεργασία στην ενέργεια, στα κρίσιμα ορυκτά, στην άμυνα= και στην τεχνητή νοημοσύνη.
Πρόκειται ακόμη για πολιτική πρόταση, της οποίας οι όροι πρέπει να καθοριστούν, και όχι για ολοκληρωμένη συμφωνία ένταξης.
ΥΠΑΡΧΟΥΝ, πάντως, ήδη συγκεκριμένα βήματα. Η εμπορική συμφωνία CETA συνδέει τις δύο πλευρές, ενώ η συμφωνία του 2026 για το ευρωπαϊκό πρόγραμμα SAFE διευρύνει τις ευκαιρίες των καναδικών επιχειρήσεων σε αμυντικές προμήθειες.
Τα συμφέροντα συναντώνται: ο Καναδάς χρειάζεται νέες αγορές για τα προϊόντα του και η Ευρώπη αξιόπιστους προμηθευτές ενέργειας και πρώτων υλών.
ΟΙ ΣΥΜΦΩΝΙΕΣ, όμως, δεν αρκούν χωρίς τις κατάλληλες υποδομές. Η έναρξη εξαγωγών υγροποιημένου φυσικού αερίου από το LNG Canada, τον Ιούνιο του 2025, δείχνει πως δημιουργούνται στην πράξη νέες εμπορικές δυνατότητες.
Για να πουλήσει μια χώρα σε άλλους πελάτες, χρειάζεται λιμάνια, δίκτυα μεταφοράς και επενδύσεις. Παράλληλα, η κοντινή αμερικανική αγορά και οι παραγωγικές σχέσεις δεκαετιών δεν αντικαθίστανται εύκολα από μακρινούς εμπορικούς εταίρους.
Η ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ αυτή έχει κόστος, ιδιαίτερα όταν η οικονομία αναπτύσσεται αργά. Στην πρόβλεψη του Ιουλίου 2026, η Τράπεζα του Καναδά εκτιμούσε πραγματική ανάπτυξη μόλις 0,7% για το έτος.
Συνεπώς, η χώρα καλείται να χρηματοδοτήσει νέες υποδομές και να προσελκύσει επενδύσεις, σε μια περίοδο κατά την οποία οι επιχειρήσεις ήδη αντιμετωπίζουν αυξημένη αβεβαιότητα.
ΜΠΟΡΕΙ, λοιπόν, ο Καναδάς να αντέξει χωρίς τις ΗΠΑ; Διαθέτει φυσικούς πόρους, ισχυρούς θεσμούς και δυνατότητες πρόσβασης σε άλλες αγορές. Μια απότομη οικονομική αποσύνδεση, όμως, θα είχε σοβαρό κόστος.
Ο ρεαλιστικός στόχος είναι η σταδιακή μείωση της εξάρτησης, διατηρώντας τα οφέλη του διμερούς εμπορίου.
Όσο περισσότερες βιώσιμες εναλλακτικές αποκτά ο Καναδάς τόσο δυσκολότερα μπορεί ένας εμπορικός εταίρος να χρησιμοποιήσει την οικονομική του ισχύ για να καθορίσει τις εθνικές του επιλογές.
