Ένα χάλκινο αγαλματίδιο ηλικίας 2.700 ετών ενδέχεται να κρύβει την απάντηση σε ένα από τα λιγότερο γνωστά μυστήρια του Χόλιγουντ: Από πού προήλθε η έμπνευση για το εμβληματικό αγαλματίδιο των Όσκαρ; Η μορφή του Πτα, θεού της δημιουργίας και προστάτη των τεχνιτών στην αρχαία Αίγυπτο, παρουσιάζει εντυπωσιακές ομοιότητες με το διασημότερο κινηματογραφικό βραβείο στον κόσμο.
Συγκεκριμένα, το αρχαίο αντικείμενο βρέθηκε στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος κατά τη διάρκεια της έκθεσης τέχνης Frieze Masters στο Λονδίνο, όπου παρουσιάστηκε και πωλήθηκε έναντι άγνωστου ποσού. Η έρευνα για την προέλευσή του αποκάλυψε μια ενδιαφέρουσα διαδρομή, που συνδέει την αρχαία Αίγυπτο με έναν Αμερικανό μεγιστάνα του Τύπου και τον άνθρωπο που σχεδίασε το Ό
Ο Βρετανός έμπορος αρχαιοτήτων, Ρούπερτ Γουέις, εντόπισε την πιθανή σύνδεση κατά την έρευνα για την ιστορία του χάλκινου αγαλματιδίου, πριν από την παρουσίασή του στην έκθεση του Λονδίνου.
Το αντικείμενο είχε κάποτε περιέλθει στην κατοχή του Γουίλιαμ Ράντολφ Χερστ, του πανίσχυρου Αμερικανού εκδότη και μεγιστάνα των μέσων ενημέρωσης. Ο Χερστ διατηρούσε στενή φιλία με τον Σέντρικ Γκίμπονς, τον καλλιτεχνικό διευθυντή του Χόλιγουντ που σχεδίασε το περίφημο κινηματογραφικό βραβείο.
Ο Γκίμπονς επισκεπτόταν συχνά τις κατοικίες του Χερστ, τόσο στο Σαν Σιμεόν της Καλιφόρνιας όσο και στη Νέα Υόρκη, όπου ο εκδότης διέθετε ειδικό χώρο για τη συλλογή αιγυπτιακών αρχαιοτήτων του. Μάλιστα, σύμφωνα με τον Γουέις, η έρευνα έδειξε ότι το συγκεκριμένο αγαλματίδιο βρισκόταν στη συλλογή του Χερστ την περίοδο κατά την οποία ο Γκίμπονς είχε πρόσβαση στις κατοικίες του.
Πάντως, η χρονική σύμπτωση και η ομοιότητα των δύο μορφών ενισχύουν την υπόθεση ότι ο σχεδιαστής ενδέχεται να είχε δει το αιγυπτιακό έργο πριν δημιουργήσει το Όσκαρ.
Η ομοιότητα που εντυπωσίασε τους ειδικούς
Ο Πτα ήταν μία από τις σημαντικές θεότητες της αρχαίας Αιγύπτου. Συνδεόταν με τη δημιουργία, την αρχιτεκτονική και τη δεξιοτεχνία των τεχνιτών.
Στις αρχαίες αναπαραστάσεις εμφανίζεται συνήθως όρθιος, με το σώμα καλυμμένο από στενό ένδυμα και τα χέρια μπροστά του να συγκρατούν σκήπτρο. Η επιμήκης, συμμετρική μορφή του παρουσιάζει οπτικές ομοιότητες με το χρυσό αγαλματίδιο που απονέμει η Ακαδημία Κινηματογραφικών Τεχνών και Επιστημών.
Ωστόσο, ο ίδιος ο Ρούπερτ Γουέις αναγνωρίζει ότι δεν υπάρχουν οριστικές αποδείξεις για την επιρροή του αρχαίου έργου στον σχεδιασμό του βραβείου. Όπως εξήγησε, η σύνδεση βασίζεται σε μια σειρά συμπτώσεων που, όταν εξεταστούν μαζί, αποκτούν ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Παραδέχθηκε, μάλιστα, ότι η θεωρία παραμένει υπόθεση, καθώς δεν μπορεί να αποδειχθεί πως ο Γκίμπονς χρησιμοποίησε πράγματι το συγκεκριμένο αντικείμενο ως πρότυπο.
Τι γνωρίζουμε για τον σχεδιασμό του Όσκαρ
Ο Σέντρικ Γκίμπονς ανέλαβε, στα τέλη της δεκαετίας του 1920, τον σχεδιασμό του βραβείου της Ακαδημίας. Το αγαλματίδιο απονεμήθηκε για πρώτη φορά το 1929 και εξελίχθηκε σε ένα από τα πλέον αναγνωρίσιμα σύμβολα του παγκόσμιου κινηματογράφου.
Πάντως, η επίσημη περιγραφή της Ακαδημίας παρουσιάζει το Όσκαρ ως έναν σχηματοποιημένο ιππότη που κρατά σπαθί και στέκεται πάνω σε κινηματογραφική μπομπίνα. Ο Γκίμπονς, ο οποίος πέθανε το 1960, δεν αποκάλυψε ποτέ με βεβαιότητα ποια ήταν η πηγή της έμπνευσής του.
Η νέα έρευνα δεν ανατρέπει την επίσημη ιστορία του βραβείου, προσθέτει όμως ένα ενδεχόμενο που μέχρι σήμερα δεν έχει αποδειχθεί, δηλαδή ότι ένα έργο της αρχαίας αιγυπτιακής τέχνης μπορεί να επηρέασε τη μορφή του.
Το αγαλματίδιο 2.700 ετών πωλήθηκε στο Λονδίνο
Το χάλκινο αγαλματίδιο του Πτα παρουσιάστηκε στην έκθεση Frieze Masters, η οποία πραγματοποιήθηκε από τις 14 έως τις 18 Οκτωβρίου 2026 στο Ρίτζεντς Παρκ του Λονδίνου. Το έργο πωλήθηκε την πρώτη ημέρα της διοργάνωσης, χωρίς να δημοσιοποιηθεί το τίμημα.
Ο Ρούπερτ Γουέις υπογράμμισε ότι η αξία του αντικειμένου δεν εξαρτάται αποκλειστικά από την πιθανή σύνδεσή του με το Χόλιγουντ. Πρόκειται, όπως επισήμανε, για ένα εξαιρετικής ποιότητας αρχαίο χάλκινο έργο, με σημαντική ιστορία συλλογών και ιδιοκτησίας.
Η πιθανή σχέση του με τα Όσκαρ προσθέτει μια ιδιαίτερη διάσταση στην ιστορία του, χωρίς να μετατρέπει τη θεωρία σε ιστορικά αποδεδειγμένο γεγονός. Έτσι, σχεδόν έναν αιώνα μετά την πρώτη απονομή των κινηματογραφικών βραβείων, η πραγματική πηγή έμπνευσης για το χρυσό αγαλματίδιο παραμένει ανοιχτό ερώτημα.
