το μικρό μαύρο βιβλίο του Μπράιαν Έπσταϊν υπήρχαν 404 καταχωρίσεις. Ανάμεσά τους, ο Μικ Τζάγκερ, ο Όρσον Γουέλς, ο Ντέιβιντ Μπέιλι και ο Ντέιβιντ Φροστ. Δεν υπήρχαν όμως ο Τζον Λένον, ο Πολ ΜακΚάρτνεϊ, ο Τζορτζ Χάρισον και ο Ρίνγκο Σταρ. Οι τέσσερις άνθρωποι που είχαν αλλάξει τη ζωή του απουσίαζαν από το προσωπικό του αρχείο. Αντίθετα, εκεί βρισκόταν ακόμη το όνομα του Τζον «Ντιζ» Γκιλέσπι, ενός νεαρού Αμερικανού που φιλοδοξούσε να γίνει ηθοποιός. Ο Έπσταϊν είχε ερωτική σχέση μαζί του και, σύμφωνα με τη νέα έρευνα για τη ζωή του, ο Γκιλέσπι τού είχε κλέψει έναν χαρτοφύλακα με χρήματα, συμβόλαια και προσωπικές φωτογραφίες. Γιατί ο Έπσταϊν εξακολουθούσε να κρατά το όνομά του έναν χρόνο μετά την κλοπή; Κανείς δεν μπορεί να απαντήσει με βεβαιότητα.
Αυτή είναι μία μόνο από τις ιστορίες που ανακάλυψαν ο Γκάρι Κεμπ των Spandau Ballet και ο σχεδιαστής και παραγωγός Σάιμον Χάλφον, όταν αποφάσισαν να ερευνήσουν μία προς μία τις καταχωρίσεις του σημειωματάριου. Το αποτέλεσμα είναι το «1967: The World of Brian Epstein and the Beatles», που κυκλοφόρησε στις 13 Οκτωβρίου από τη HarperCollins και ανασυνθέτει τον τελευταίο χρόνο της ζωής του ανθρώπου που έκανε τους Beatles παγκόσμιο φαινόμενο.
Η ιστορία του βιβλίου ξεκίνησε το 2020, με ένα ηλεκτρονικό μήνυμα από τον οίκο Sotheby’s. Ο Κεμπ, που δεν συνήθιζε να αγοράζει αναμνηστικά της ροκ, είδε στον κατάλογο μιας δημοπρασίας ένα μαύρο σημειωματάριο Twinlock, διαστάσεων μόλις 16 επί 10 εκατοστών. Στις 57 σελίδες του υπήρχαν εκατοντάδες δακτυλογραφημένες καταχωρίσεις και αρκετές χειρόγραφες σημειώσεις του Έπσταϊν. Το ήθελε τόσο πολύ, ώστε συνέχισε να ανεβάζει την προσφορά του από το στούντιο όπου βρισκόταν εκείνη την ημέρα, σκεπτόμενος ότι η γυναίκα του θα τον σκότωνε αν μάθαινε πόσα είχε ξοδέψει. Τελικά, το απέκτησε για 10.710 λίρες.
Λίγο αργότερα, ο Χάλφον επισκέφθηκε το σπίτι του Κεμπ. Ετοιμαζόταν να φύγει όταν ο φίλος του θυμήθηκε να του δείξει το καινούργιο του απόκτημα. Ο Χάλφον είχε ασχοληθεί για χρόνια με την προετοιμασία μιας κινηματογραφικής βιογραφίας του Έπσταϊν, με τον Τζουντ Λο στον πρωταγωνιστικό ρόλο, η οποία δεν γυρίστηκε ποτέ. Μόλις είδε το σημειωματάριο, κατάλαβε πως αυτές οι 57 σελίδες μπορούσαν να γίνουν βιβλίο. Στον δρόμο της επιστροφής τηλεφώνησε στον Κεμπ και του πρότεινε να το γράψουν μαζί. Άρχισαν να αναζητούν τους ανθρώπους πίσω από τα ονόματα, να ψάχνουν φωτογραφίες, παλιές εφημερίδες και αρχεία, προσπαθώντας να καταλάβουν πώς είχε γνωρίσει ο Έπσταϊν τον καθένα τους.
Σιγά σιγά άρχισε να ξεδιπλώνεται μπροστά τους το Λονδίνο της δεκαετίας του ’60. Μουσικοί, ηθοποιοί, φωτογράφοι, επιχειρηματίες, δικηγόροι, άνθρωποι της μόδας και της νυχτερινής ζωής, από τον Έρικ Κλάπτον και τη Μαριάν Φέιθφουλ μέχρι τον Λέοναρντ Μπερνστάιν και τον έμπορο τέχνης Ρόμπερτ Φρέιζερ. Ο Έπσταϊν βρισκόταν στο κέντρο ενός κόσμου που άλλαζε με ιλιγγιώδη ταχύτητα. Ανάμεσα όμως στις επαγγελματικές του επαφές και τις διασημότητες εμφανίζονταν και πρόσωπα από μια άλλη, πολύ πιο προσωπική πλευρά της ζωής του.
Ο Μπράιαν Έπσταϊν ήταν γκέι και Εβραίος. Η εβραϊκή καταγωγή του, σύμφωνα με όσα ανασυνθέτουν οι συγγραφείς, τον έκανε συχνά να αισθάνεται ξένος, ακόμη και στους κύκλους όπου είχε αποκτήσει τεράστια επιρροή. Ανάμεσα στις επαφές του βρίσκονταν ο δικηγόρος Ντέιβιντ Τζέικομπς και ο συγγραφέας Ρόμπιν Μομ, ανιψιός του Σόμερσετ Μομ, καθώς και άλλοι άνδρες από τους γκέι κύκλους του Λονδίνου. Ο Κεμπ εντυπωσιάστηκε από το πόσο έντονη ήταν η παρουσία αυτής της κοινότητας στο σημειωματάριο. Ήταν άλλωστε μια εποχή γεμάτη αντιφάσεις: το Λονδίνο ζούσε τη σεξουαλική επανάσταση, αλλά οι σεξουαλικές σχέσεις μεταξύ ανδρών μπορούσαν ακόμη να οδηγήσουν σε ποινική δίωξη. Μόλις τον Ιούλιο του 1967, έναν μήνα πριν από τον θάνατο του Έπσταϊν, αποποινικοποιήθηκαν στην Αγγλία και την Ουαλία ορισμένες συναινετικές σεξουαλικές πράξεις μεταξύ ανδρών άνω των 21 ετών, και μάλιστα υπό αυστηρές προϋποθέσεις ιδιωτικότητας.
Σε εκείνες τις συνθήκες, μια ερωτική σχέση που τελείωνε άσχημα μπορούσε να οδηγήσει σε εκβιασμό και δημόσια έκθεση. Τον Αύγουστο του 1966, ο Τζον «Ντιζ» Γκιλέσπι έκλεψε από το δωμάτιο ξενοδοχείου του Έπσταϊν στο Λος Άντζελες έναν χαρτοφύλακα που περιείχε, σύμφωνα με την έρευνα, 20.000 δολάρια, συμβόλαια και προσωπικές φωτογραφίες. Η κλοπή και ο φόβος του εκβιασμού αποτέλεσαν, σύμφωνα με τους συγγραφείς, σοβαρό πλήγμα για τον Έπσταϊν. Κι όμως, το όνομα του Γκιλέσπι βρισκόταν ακόμη στο σημειωματάριο του 1967. Οι συγγραφείς προσπάθησαν να βρουν περισσότερα στοιχεία για εκείνον, αλλά τα ίχνη του ήταν ελάχιστα. Ο Χάλφον ανακάλυψε τελικά ένα αντίτυπο του βιβλίου «A Spaniard in the Works» του Τζον Λένον, με προσωπική αφιέρωση στον Γκιλέσπι. Ήταν μία από τις λιγοστές χειροπιαστές μαρτυρίες της παρουσίας του στον κόσμο των Beatles.
Το 1967, στο μεταξύ, η ζωή του Έπσταϊν άλλαζε με τρόπο που δεν μπορούσε εύκολα να ελέγξει. Οι Beatles είχαν σταματήσει τις ζωντανές εμφανίσεις, το συμβόλαιό του μαζί τους πλησίαζε στη λήξη του και οι τέσσερις μουσικοί αποκτούσαν όλο και μεγαλύτερη καλλιτεχνική ανεξαρτησία. Ο άνθρωπος που τους είχε πρωτοδεί να παίζουν στο Cavern Club του Λίβερπουλ το 1961 και είχε οργανώσει την εντυπωσιακή άνοδό τους αναζητούσε πλέον έναν νέο ρόλο δίπλα τους. Τον Ιανουάριο συγχώνευσε τη NEMS Enterprises με το πρακτορείο του Ρόμπερτ Στίγκγουντ, προκαλώντας αντιδράσεις στο συγκρότημα.
Παράλληλα, αντιμετώπιζε σοβαρή αϋπνία, έκανε χρήση φαρμάκων και προσπαθούσε να διαχειριστεί το άγχος του. Στο βιβλίο τους, ο Κεμπ και ο Χάλφον καταγράφουν τις επισκέψεις του σε γιατρούς, τις περιόδους θεραπείας και τις διαδρομές του ανάμεσα στα κοσμικά σαλόνια και τα νυχτερινά κέντρα. Παρά την τεράστια επαγγελματική του επιτυχία, ο Έπσταϊν δυσκολευόταν όλο και περισσότερο να διαχειριστεί τις πιέσεις της δουλειάς και της προσωπικής του ζωής.
Στις 27 Αυγούστου 1967, ο Μπράιαν Έπσταϊν βρέθηκε νεκρός στο σπίτι του στο Λονδίνο. Ήταν μόλις 32 ετών. Αιτία θανάτου ήταν η ακούσια υπερδοσολογία υπνωτικών. Είχε περάσει μέρος του Σαββατοκύριακου στην εξοχική του κατοικία στο Σάσεξ, περιμένοντας έναν καλεσμένο που τελικά δεν εμφανίστηκε. Το ίδιο βράδυ επέστρεψε στο Λονδίνο.
Ο Κεμπ φαντάζεται τον Έπσταϊν στο υπνοδωμάτιό του, τις τελευταίες ώρες της ζωής του, να ξεφυλλίζει το μαύρο βιβλίο αναζητώντας κάποιον να τηλεφωνήσει. Πιστεύει μάλιστα ότι ίσως το είχε δίπλα του όταν πέθανε. Είναι μια σκηνή που δεν μπορεί να επιβεβαιωθεί, αλλά δείχνει πόσο προσωπική έγινε γι’ αυτόν η έρευνα.
Ο Έπσταϊν πέρασε στη μουσική ιστορία ως ο άνθρωπος πίσω από τους Beatles. Στο νέο βιβλίο, όμως, οι τέσσερις διάσημοι μουσικοί υποχωρούν στο βάθος και εμφανίζεται ο δικός του κόσμος, με τις φιλίες, τους έρωτες, τις φιλοδοξίες και τους φόβους του.
Ένας κόσμος που χώρεσε σε ένα σημειωματάριο τσέπης και διασώθηκε σχεδόν εξήντα χρόνια, περιμένοντας κάποιον να αρχίσει να διαβάζει τα ονόματα.
Με στοιχεία από The Guardian
