Οι Ευρωπαίοι ηγέτες ετοιμάζονται να απαιτήσουν αυστηρότερες κυρώσεις κατά της Ρωσίας στη Σύνοδο Κορυφής της Πέμπτης, έρχονται όμως σε αντίθεση με τον Ντόναλντ Τραμπ, λίγες μόλις ημέρες αφότου ο Αμερικανός πρόεδρος συμφώνησε με τον Βλαντιμίρ Πούτιν να χαλαρώσουν οι περιορισμοί στις ρωσικές εξαγωγές ντίζελ.
Σύμφωνα με πρόσφατο σχέδιο κοινής δήλωσης, στο οποίο είχε πρόσβαση το POLITICO, οι ηγέτες σχεδιάζουν να ζητήσουν περαιτέρω κυρώσεις και μέτρα που θα στοχεύουν τα έσοδα της Μόσχας από το πετρέλαιο στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο. Την ίδια ώρα, οι κυβερνήσεις της ΕΕ απορρίπτουν τον ισχυρισμό του Τραμπ ότι εξασφάλισε ενεργειακή εκεχειρία μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας.
Η διαφωνία φέρνει στην επιφάνεια ένα διευρυνόμενο χάσμα ως προς τον τρόπο με τον οποίο θα οδηγηθεί η Μόσχα στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Ο Τραμπ επιδιώκει να μειώσει τις τιμές των καυσίμων στις ΗΠΑ επιτρέποντας σε μεγαλύτερες ποσότητες ρωσικού ντίζελ να διοχετευθούν στις παγκόσμιες αγορές, ενώ οι Ευρωπαίοι ηγέτες υποστηρίζουν ότι ο περιορισμός των ενεργειακών εσόδων του Κρεμλίνου παραμένει καθοριστικός για να αναγκαστεί ο Πούτιν να τερματίσει τον πόλεμο.
«Η Ρωσία δεν ενδιαφέρεται για αποκλιμάκωση, κατάπαυση του πυρός ή ειρήνη», δήλωσε ο Πολωνός πρωθυπουργός Ντόναλντ Τουσκ σε διάσκεψη ασφαλείας στη Βαρσοβία τη Δευτέρα. «Γι’ αυτό θα πάω στις Βρυξέλλες για να ζητήσω από τους εταίρους μου να εξετάσουν σοβαρά την αύξηση των κυρώσεων κατά της Ρωσίας».
Και ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς ζήτησε περαιτέρω περιορισμούς, επισημαίνοντας τις συνεχιζόμενες επιθέσεις της Μόσχας στην ενεργειακή υποδομή της Ουκρανίας, παρά την ανακοίνωση του Τραμπ για εκεχειρία.
«Η Ρωσία θα διαπραγματευτεί καλόπιστα μόνο υπό πίεση», είπε ο κ. Μερτς τη Δευτέρα. «Μετά τις απερίσκεπτες επιθέσεις της Μόσχας στην πολιτική ενεργειακή τροφοδοσία της Ουκρανίας, πρέπει να τις σφίξουμε ακόμη περισσότερο [τις κυρώσεις]».
Η πίεση αυτή έρχεται αφού οι υπουργοί Εξωτερικών της ΕΕ ενέκριναν τη Δευτέρα τη μεγαλύτερη μέχρι σήμερα προσθήκη στον κατάλογο κυρώσεων κατά της Ρωσίας, με στόχο περισσότερα από 1.600 πρόσωπα και οντότητες. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ετοιμάζει επίσης 23ο πακέτο τομεακών κυρώσεων, το οποίο το Κίεβο αναμένει ότι θα τεθεί σε κυκλοφορία στις κυβερνήσεις της ΕΕ έως το τέλος του έτους, σύμφωνα με υψηλόβαθμο Ουκρανό αξιωματούχο, στον οποίο, όπως και στους υπόλοιπους που αναφέρονται στο άρθρο, δόθηκε ανωνυμία ώστε να μιλήσει ανοιχτά για τις ευαίσθητες διαπραγματεύσεις.
Παρόμοια θέση παίρνουν και άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Η Βρετανία και η Νορβηγία έχουν επίσης δεσμευτεί να αυξήσουν την πίεση στη Μόσχα.
«Είναι σημαντικό να επιβληθούν κυρώσεις στη Ρωσία, ώστε να μη χρηματοδοτεί τον πόλεμο», δήλωσε στο POLITICO ο Νορβηγός υπουργός Άμυνας Τόρε Ο. Σάντβικ, ζητώντας να κλείσουν τα παραθυράκια στους υφιστάμενους περιορισμούς.
Ο εκλογικός υπολογισμός του Τραμπ
Κεκλεισμένων των θυρών, πολλοί Ευρωπαίοι διπλωμάτες θεωρούν ότι η απότομη στροφή του Τραμπ προς τη χαλάρωση των περιορισμών στη ρωσική ενέργεια οφείλεται κυρίως σε εσωτερικές πολιτικές ανησυχίες ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών στις ΗΠΑ τον επόμενο μήνα.
Αυτή είναι η «ευρέως διαδεδομένη άποψη» μεταξύ των αξιωματούχων της ΕΕ, σύμφωνα με έναν υψηλόβαθμο αξιωματούχο.
Ο πρόεδρος δέχεται αυξανόμενη πίεση λόγω των τιμών των καυσίμων, οι οποίες έχουν εκτοξευθεί από το ξέσπασμα του αμερικανοϊσραηλινού πολέμου με το Ιράν. Έχοντας υποσχεθεί στην προεκλογική του εκστρατεία του 2024 ότι θα φέρει την τιμή της βενζίνης κάτω από τα 2 δολάρια το γαλόνι, ο Τραμπ αντιμετωπίζει τώρα ένα εκλογικό σώμα που πληρώνει πάνω από το διπλάσιο, ενώ οι Ρεπουμπλικανοί κινδυνεύουν να χάσουν τον έλεγχο του Κογκρέσου.
Η συμφωνία του με τον Πούτιν αποσκοπεί στο να διοχετευθούν στις παγκόσμιες αγορές επιπλέον 4,8 εκατομμύρια τόνοι ρωσικού ντίζελ τους επόμενους μήνες, ανακουφίζοντας την πίεση στην προσφορά και στις τιμές των καυσίμων.
Ευρωπαίοι και Ουκρανοί αξιωματούχοι αμφισβητούν όμως αν η πρόσθετη προσφορά θα κάνει ουσιαστική διαφορά, υποστηρίζοντας ότι ο συνολικός όγκος που υπόσχεται η συμφωνία αντιστοιχεί μόλις σε περίπου 10 ημέρες αμερικανικής ζήτησης. Θεωρούν ότι η συμφωνία κινδυνεύει να υπονομεύσει τις προσπάθειες στέρησης των εσόδων που χρηματοδοτούν την εισβολή της Μόσχας.
«Η πραγματικότητα» είναι ότι το πρόσθετο καύσιμο θα έχει «ελάχιστη» επίδραση στις τιμές στις ΗΠΑ, δήλωσε ο υψηλόβαθμος αξιωματούχος της ΕΕ.
«Όλο αυτό αφορά τις ενδιάμεσες εκλογές», είπε ένας δεύτερος αξιωματούχος της ΕΕ. «Είπε ότι θα μειώσει τις τιμές, αλλά μετά αποφάσισε να μπει σε πόλεμο με το Ιράν».
Οι αξιωματούχοι αμφισβητούν επίσης αν ο Πούτιν σκοπεύει να τηρήσει την υποτιθέμενη ενεργειακή εκεχειρία του Τραμπ. Η Ρωσία συνεχίζει να πλήττει την ουκρανική ενεργειακή υποδομή από την ανακοίνωση, ενώ το Κίεβο υποστηρίζει ότι δεν διαβουλεύτηκε για τη συμφωνία.
Προς το παρόν, οι περισσότεροι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι διστάζουν να ασκήσουν δημόσια κριτική στον Τραμπ, παρά τις επιφυλάξεις τους για τη συμφωνία. Σύμφωνα με έναν διπλωμάτη, η ΕΕ και η Ουκρανία θα πρέπει να διατηρήσουν τη θέση τους τις επόμενες εβδομάδες, όταν ενδέχεται να ξεκαθαρίσουν οι μακροπρόθεσμες προθέσεις της κυβέρνησης έναντι του Κιέβου, προσθέτοντας ότι ο Τραμπ μπορεί ακόμη και να αλλάξει πάλι πορεία, αν ο Πούτιν δεν παραδώσει το υποσχόμενο ντίζελ.
Πίεση προς την Ουάσινγκτον
Η διένεξη έχει αναζωπυρώσει και τις ευρωπαϊκές εκκλήσεις προς την Ουάσινγκτον να εφαρμόσει τις δικές της κυρώσεις κατά της Μόσχας.
Ο Τουσκ προέτρεψε την Ευρώπη και τις ΗΠΑ να δράσουν από κοινού, ώστε να δείξουν στη Ρωσία ότι είναι έτοιμες να επιβάλουν αυστηρότερα μέτρα, ενώ η επικεφαλής της εξωτερικής πολιτικής της ΕΕ, Κάια Κάλας, κάλεσε την Ουάσινγκτον να ευθυγραμμίσει την προσέγγισή της με αυτή των Βρυξελλών.
Η κ. Κάλας υπενθύμισε την εκτεταμένη νομοθεσία για κυρώσεις κατά της Ρωσίας, που προωθούσε ο αείμνηστος Ρεπουμπλικανός γερουσιαστής Λίντσεϊ Γκράχαμ, την οποία ο Τραμπ υπέγραψε τον περασμένο μήνα αλλά δεν έχει ακόμη εφαρμόσει πλήρως.
Η νομοθεσία παρέχει στην Ουάσινγκτον πρόσθετα εργαλεία για να στοχεύσει το ρωσικό ενεργειακό εμπόριο και όσους συμβάλλουν στη διατήρηση της πολεμικής προσπάθειας. Οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι θέλουν η κυβέρνηση να τα χρησιμοποιήσει, αντί να χαλαρώσει τους περιορισμούς στις ρωσικές εξαγωγές.
Ορισμένοι Ρεπουμπλικανοί ζητούν επίσης αυστηρότερη δράση.
«Νομίζω ότι πρέπει να εφαρμόσουμε το νομοσχέδιο για τις κυρώσεις στη Ρωσία», δήλωσε στη διάσκεψη της Βαρσοβίας ο Ρεπουμπλικανός βουλευτής Νταν Κρένσο.
Η διαφωνία γεννά ευρύτερα ερωτήματα στην Ευρώπη για την εξάρτησή της από την Ουάσινγκτον, ιδίως εν μέσω πληροφοριών ότι αξιωματούχοι των ΗΠΑ έχουν απειλήσει να περιορίσουν την πρόσβαση της Ουκρανίας σε αμερικανικά όπλα, αν το Κίεβο δεν σταματήσει να επιτίθεται σε ρωσικά διυλιστήρια πετρελαίου.
Προς το παρόν δεν υπάρχει «καμία ένδειξη» ότι η Ουάσινγκτον υλοποιεί αυτές τις απειλές, δήλωσε στο POLITICO αξιωματούχος του ΝΑΤΟ, υποστηρίζοντας ότι ο περιορισμός των πωλήσεων θα έπληττε και τους Αμερικανούς κατασκευαστές όπλων.
«Το PURL είναι μια καλή συμφωνία για τους Αμερικανούς», είπε ο αξιωματούχος, αναφερόμενος στην πρωτοβουλία του ΝΑΤΟ βάσει της οποίας οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι χρηματοδοτούν αγορές αμερικανικών όπλων για την Ουκρανία.
Ο Ευρωπαίος επίτροπος Άμυνας Αντριους Κουμπίλιους, χωρίς να αναφερθεί απευθείας στις πληροφορίες, δήλωσε ότι η Ευρώπη πρέπει να αναλάβει με μεγαλύτερη επείγουσα ανάγκη την «πρωταρχική ευθύνη» για τη δική της άμυνα, καθώς η Ουάσινγκτον μειώνει τη στρατιωτική της παρουσία στην ήπειρο.
Το άμεσο τεστ, πάντως, έρχεται την Πέμπτη, όταν οι ηγέτες της ΕΕ θα επιδιώξουν να διατηρήσουν την πίεση στη Μόσχα, ακόμη και όταν ο ισχυρότερος σύμμαχός τους κινείται προς την αντίθετη κατεύθυνση.
