Στις μέρες της πεφωτισμένης δεσποτείας ανθεί μια άλλη άυλη… βαριά βιομηχανία: O τζόγος
Είμαι βέβαιος ότι διαβάζοντας αυτόν τον τίτλο κάποιος ο οποίος επιμένει να ενημερώνεται από τα λεγόμενα συστημικά μέσα της Ελλάδας θα θεωρήσει ότι ο συγγραφέας του άρθρου είναι είτε… φλιπαρισμένος είτε εμπαθής και κακόβουλος. Μα εδώ αποπληρώνουμε τα χρέη μας πρόωρα, μας αναβαθμίζουν οι ευαγείς οίκοι πιστοληπτικής αξιολόγησης, νοικοκυρέψαμε το έλλειμμα, τι είναι αυτά που γράφει, πιθανώς να αναρωτηθεί.
Κι όμως, αγαπητοί μου, η πραγματικότητα είναι πολύ διαφορετική. Και άκρως απογοητευτική. Στα έξι χρόνια… πεφωτισμένης δεσποτείας του Μωυσέως η ελληνική οικονομία που γύρισε με τα Μνημόνια στην εποχή του χαλκού εξασφάλισε εκεί τη μακρόχρονη παραμονή της. Στην τελευταία ταχύτητα της ευρωζώνης. Τελευταίοι, καταϊδρωμένοι, υπερχρεωμένοι και χωρίς καμία ελπίδα ανάκαμψης. Πλάι πλάι με την πάλαι ποτέ ταλαίπωρη Βουλγαρία, η οποία -θυμηθείτε με- σύντομα θα μας ξεπεράσει και θα μας αφήσει μόνους, ουραγούς στην Ευρώπη των «27».
Και αυτό θα συμβεί νομοτελειακά επειδή τα τελευταία έξι χρόνια της σχετικά χαλαρότερης δημοσιονομικής επιτήρησης εκ μέρους των δανειστών η Ελλάδα δεν κατάφερε να οικοδομήσει εγχώριο παραγωγικό μοντέλο. Διέλυσε και αυτό το ημιτελές που δημιουργήθηκε στη διάρκεια της Μεταπολίτευσης.
Η πρώτη διαπίστωση που δεν επιδέχεται αμφισβήτηση είναι ότι η σημερινή διάρθρωση της ελληνικής οικονομίας δεν είναι… νορμάλ. Σε μία χώρα όπου ο ακαθάριστος τζίρος του τζόγου ξεπερνά κατά πολύ τα έσοδα της «βαριάς βιομηχανίας» που στην περίπτωση της Ελλάδας είναι ο τουρισμός (καθότι κανονική βιομηχανία δεν υφίσταται), είναι βέβαιον ότι κάτι δεν πάει καλά. Η υπερτροφία του κλάδου τυχερών παιγνίων δεν είναι ασφαλώς ένδειξη υγιούς οικονομίας, αλλά θα μου επιτρέψετε να επισημάνω ότι δεν είναι και ένδειξη υγιούς κοινωνίας.
Ναι, αλλά υπάρχει ένα σημαντικό δημοσιονομικό νοικοκύρεμα, θα μπορούσε κάποιος να αντιτείνει. Πράγματι. Αλλά αυτό το «νοικοκύρεμα» εξακολουθεί να τροφοδοτείται από το υστέρημα του φορολογούμενου. Υπάρχει, αν θέλετε, και μία βελτίωση στους δείκτες της ανεργίας, αλλά όχι των νέων. Απλά σήμερα αναγκάζονται να εργάζονται και οι συνταξιούχοι.
Ξέρετε, η ευρωστία μιας οικονομίας δεν είναι μονοσήμαντο μέγεθος. Είναι μια πολυπαραγοντική εξίσωση και στην περίπτωση της Ελλάδας υπάρχουν και άλλα μεγέθη επικίνδυνα προβληματικά. Με πρώτο και καλύτερο το άκρως ελλειμματικό ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών που δείχνει τι πραγματικά παράγουμε. Ή, μάλλον, τι…δεν παράγουμε. Ο δείκτης εισαγωγών-εξαγωγών επιδεινώνεται διαρκώς. Και ταυτόχρονα καταβαραθρώνεται η αγοραστική δύναμη του μέσου πολίτη μπροστά σε έναν αυξανόμενο πληθωρισμό που έχει ασφαλώς εξωγενή αίτια, αλλά και επιτείνεται λόγω ανεπαρκούς κυβερνητικής διαχείρισης.
Το πρόβλημα ουσιαστικά οφείλεται σε μία άλλη άχαρη διαπίστωση. Η χώρα δεν διαθέτει παραγωγική βάση και για τον λόγο αυτό υποφέρει από χαμηλό βαθμό παραγωγικότητας. Αυτό δεν σημαίνει ότι οι Ελληνες τεμπελιάζουν. Μπορεί να εργάζονται σαν τα σκυλιά, αλλά τα γκαρσόνια, οι ταξιτζήδες, οι καθαρίστριες και οι ντελιβεράδες που αγωνίζονται να επιβιώσουν δεν παράγουν. Και δυστυχώς αποτελούν πλέον μεγάλο τμήμα της εργατικής τάξης.
Επιπλέον, τα τελευταία χρόνια το αναπτυξιακό μοντέλο της χώρας έχει βασιστεί στο τρίπτυχο «μαζικός τουρισμός, αγορά ακινήτων, πράσινη μετάβαση». Δηλαδή σε κλάδους που δεν προϋποθέτουν εγχώρια παραγωγή. Οι αγοραπωλησίες ακινήτων γίνονται πλέον με καταιγιστικούς ρυθμούς.
Κατοικίες και κτιριακές εγκαταστάσεις αλλάζουν χέρια με συχνότητα που θυμίζει εκείνη των πρώτων χρόνων της γερμανικής Κατοχής. Οταν οι αστοί ξεπουλούσαν τα σπίτια τους για να μην πεθάνουν από ασιτία. Σήμερα οι αγοραστές είναι σε μεγάλο βαθμό ξένοι. Τα χρήματα που διακινούνται τονώνουν σε έναν βαθμό την αγορά. Αλλά δεν μπορούμε να μιλάμε για «παραγωγικές επενδύσεις».
Eνεργεια
Επιπρόσθετα το ενεργειακό μοντέλο Μητσοτάκη είναι εξ ολοκλήρου αποτυχημένο. Σπεύσαμε να εγκαταλείψουμε πομπωδώς τους λιγνίτες, στραφήκαμε στις (καθ’ ολοκληρίαν εισαγόμενες) πράσινες πηγές ενέργειας με σβελτάδα μεγαλύτερη από αυτή της Γερμανίας, αποθεώσαμε την ηλεκτροκίνηση και, όταν ολόκληρη η Ευρώπη πάτησε φρένο, εμείς απλώς… εκπαραθυρωθήκαμε!
Η πληθώρα των ΑΠΕ, αντί να οδηγήσει σε πτώση των τιμών, δημιουργεί πλεονάζουσα παραγωγή την οποία όμως δεν μπορούμε να αποθηκεύσουμε γιατί δεν υπάρχουν κατάλληλες υποδομές. Εξάγουμε ρεύμα στη Βουλγαρία και το επανεισάγουμε σε ασύμφορες τιμές, οι οποίες τελικά μετακυλίονται στο κεφάλι του Ελληνα καταναλωτή. Μιλάμε για τεράστια επιτυχία…
Το τουριστικό μοντέλο είναι επίσης εξόχως προβληματικό. Πανηγυρίζουν οι εκάστοτε υπουργοί για τα «ρεκόρ αφίξεων», μόνο που αυτά από μόνα τους δεν λένε τίποτα. Εχουμε φτάσει να εισάγουμε τέσσερις φορές τον πληθυσμό μας σε επισκέπτες, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για την επιβάρυνση του περιβάλλοντος (απορρίμματα, λειψυδρία), πλην όμως η μέση κατά κεφαλήν δαπάνη είναι μικρότερη από αυτήν προ κρίσης.
Από 730 ευρώ το 2008 πέσαμε στα 540, ποσό συγκρίσιμο με το αντίστοιχο της Αλβανίας και πολύ μικρότερο από κείνο της Τουρκίας. Στην Ισπανία όμως, που ήδη εμφανίζει σημεία κορεσμού και διαμαρτύρονται οι μόνιμοι κάτοικοι στα δημοφιλή θέρετρα, παρότι εισάγει τους μισούς τουρίστες αναλογικά με τον πληθυσμό της (πάντα σε σχέση με την Ελλάδα των «ρεκόρ»), η μέση κατά κεφαλήν δαπάνη είναι τριπλάσια.
Ξεπερνά τα 1.600 ευρώ. Αντιλαμβάνεστε, επομένως, ότι η «βαριά βιομηχανία» δεν είναι και τόσο βαριά σε έσοδα… Δυστυχώς όμως στις μέρες της πεφωτισμένης δεσποτείας Μητσοτάκη ανθεί και μια άλλη άυλη… βαριά βιομηχανία. Που παράγει μόνο χρέη: ο τζόγος. Κρατηθείτε λοιπόν.
Ο ετήσιος τζίρος των λεγόμενων αναμορφωμένων στοιχημάτων (των καθαρών, δηλαδή, γιατί ο παίκτης ποντάρει, χάνει, κερδίζει και ξαναποντάρει) ξεπερνά τον αντίστοιχο όλων των σούπερ μάρκετ της χώρας και φτάνει το 75% των συνολικών εσόδων του τουρισμού (23,5 δισ. ευρώ). Αν μιλήσουμε για το συνολικό μέγεθος των χρημάτων που παίζονται, φτάνουμε στα 32 δισ. ευρώ και μιλάμε πάντα για τα νόμιμα στοιχήματα που καταγράφονται.
Το διανοείστε; Ο Μητσοτάκης τρίβει τα χέρια του, αφού από εκεί αντλεί κρατικά έσοδα, ένα μεγάλο μέρος των οποίων προέρχεται από τους ίδιους τους παίκτες γιατί πλέον ο φόρος παρακρατείται στην πηγή. Αλλά αυτό δεν συνιστά οικονομικό επίτευγμα. Παθογένεια πρώτου μεγέθους συνιστά δυστυχώς… Και μαρτυρά κοινωνική απόγνωση. Οχι success story…
