Η δήλωση του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ την Πέμπτη ότι δεν θα επιτεθεί ξανά στο Ιράν πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές του επόμενου μήνα συνιστά έμμεση παραδοχή της ζημιάς που προκαλεί στις προοπτικές των Ρεπουμπλικανών ένας πόλεμος που διαψεύδει την υπόσχεσή του για μια γρήγορη νίκη.
Η αντίθεση στη σύγκρουση, καθώς και η οργή για τις υψηλές τιμές της βενζίνης και του ντίζελ που αυτή προκάλεσε, αποτελούν βασικό λόγο για τον οποίο το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα (GOP) βρίσκεται αντιμέτωπο με δύσκολες ή αμφίρροπες εκλογικές αναμετρήσεις για το Κογκρέσο σε πολιτείες όπως η Αϊόβα, το Οχάιο και η Βόρεια Καρολίνα, τις οποίες ο Τραμπ είχε κερδίσει με ευκολία πριν από δύο χρόνια.
Υπό αυτή την έννοια, το Ιράν φαίνεται να έχει πετύχει τον προφανή στόχο του να προκαλέσει πολιτικό κόστος στον Τραμπ μέσω των ενδιάμεσων εκλογών. Ωστόσο, δεν έχει καταφέρει να μετατρέψει αυτή την πίεση σε υποχώρηση, η οποία θα ανάγκαζε τον πρόεδρο να τερματίσει τον πόλεμο με τους όρους της Τεχεράνης. Αυτός είναι ένας από τους λόγους για τους οποίους δεν μπορεί να αποκλειστεί μια κλιμάκωση από το Ιράν τις επόμενες τρεις εβδομάδες, σύμφωνα με το CNN.
Η αναφορά του Τραμπ στο εκλογικό χρονοδιάγραμμα την Πέμπτη αποτελεί μέχρι στιγμής την πιο σαφή ένδειξη ότι αντιλαμβάνεται τον αρνητικό αντίκτυπο του πολέμου στους υποψηφίους του κόμματός του, εν μέσω μιας σκληρής μάχης για τον έλεγχο του Κογκρέσου. Αποτελεί επίσης μια εντυπωσιακή ένδειξη ότι έχει παγιδευτεί στη δική του εμπλοκή στη Μέση Ανατολή, η οποία θα μπορούσε να αποβεί καταστροφική για το κόμμα του και την πολιτική του παρακαταθήκη, καθώς μόλις πριν από 20 μήνες, στη δεύτερη ομιλία ορκωμοσίας του, είχε υποσχεθεί ότι η επιτυχία του θα κρινόταν από “τους πολέμους στους οποίους δεν εμπλεκόμαστε”.
Παράλληλα, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο επανέναρξης των επιθέσεων μετά τις ενδιάμεσες εκλογές, ο πρόεδρος αποσαφηνίζει περισσότερο τον τρόπο με τον οποίο ενδέχεται τελικά να τερματίσει έναν πόλεμο που, όπως είχε δηλώσει, θα διαρκούσε λίγες εβδομάδες και ο οποίος βρίσκεται πλέον στον όγδοο μήνα του. Την ίδια στιγμή, το ενδεχόμενο οι Δημοκρατικοί να εξασφαλίσουν τουλάχιστον ένα από τα δύο σώματα του Κογκρέσου τον Νοέμβριο αυξάνει την πιθανότητα μιας πολύ πιο καθοριστικής πολιτικής αντιπαράθεσης στην Ουάσιγκτον σχετικά με τη χρηματοδότηση του πολέμου, αλλά και με τη νομική βάση της στρατιωτικής εμπλοκής του Τραμπ.
Ο πρόεδρος έγραψε στην πλατφόρμα Truth Social ότι ο αποκλεισμός των ιρανικών εξαγωγών πετρελαίου και των πλοίων από τις ΗΠΑ είχε οδηγήσει τη χώρα σε “πολύ κακή κατάσταση” και πρόσθεσε: “Δεν θα επιτεθούμε στο Ιράν σε καμία περίπτωση πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές”.
Ο Τραμπ δεν έχει επιδείξει ιδιαίτερη συνέπεια στη στάση του απέναντι στο Ιράν. Συχνά έχει ανατρέψει τη στρατηγική του και έχει αλλάξει τις δηλώσεις του, ενίοτε επιδιώκοντας, όπως φαίνεται, να προκαλέσει σύγχυση στην ιρανική ηγεσία. Ως εκ τούτου, υπάρχουν αμφιβολίες για το κατά πόσο η δέσμευσή του θα παραμείνει αμετάβλητη και αυτή τη φορά.
Ωστόσο, δημοσιοποίησε τα σχέδιά του μετά από δημοσιεύματα των Atlantic και Axios, σύμφωνα με τα οποία εξέταζε το ενδεχόμενο επανέναρξης μεγάλης κλίμακας στρατιωτικών επιχειρήσεων πριν από τις εκλογές της 3ης Νοεμβρίου. Φέρεται να επιθυμούσε να επιδείξει αποφασιστικότητα στους ψηφοφόρους και να πείσει τους Αμερικανούς ότι ο τερματισμός του πολέμου και η μείωση των τιμών της βενζίνης ήταν κοντά.
Η εξαπόλυση επιθέσεων που θα υπενθύμιζαν στους Αμερικανούς πόσο πολύ αντιπαθούν τον πόλεμο θα φαινόταν αμφιλεγόμενη στρατηγική, ιδίως από τη στιγμή που ορισμένοι Ρεπουμπλικανοί υποψήφιοι σε αμφίρροπες εκλογικές αναμετρήσεις επιθυμούν να τερματιστεί η σύγκρουση. “Ο πόλεμος στο Ιράν πρέπει να τελειώσει, και μάλιστα γρήγορα”, δήλωσε σε βίντεο στα social media στα τέλη του περασμένου μήνα ο Μάικ Ρότζερς, Ρεπουμπλικανός υποψήφιος για τη Γερουσία στο Μίσιγκαν.
Το Ιράν ήλπιζε ότι η οικονομική πίεση θα ανάγκαζε τον Τραμπ να υποχωρήσει
Το Ιράν, μια χώρα που συνέβαλε στην υπονόμευση της προεδρίας του Τζίμι Κάρτερ μέσω της κρίσης των ομήρων, ενόψει των εκλογών του 1980, έχει αξιοποιήσει την τρέχουσα προεκλογική εκστρατεία παρεμποδίζοντας τις προμήθειες πετρελαίου στα Στενά του Ορμούζ και σε άλλες περιοχές.
Ο πόλεμος απειλεί να αποδειχθεί καταστροφικός για ορισμένους Ρεπουμπλικανούς υποψηφίους, επειδή δημιούργησε μια απτή σύνδεση μεταξύ των αποφάσεων του ίδιου του Τραμπ και των υψηλών τιμών που επιβαρύνουν τους οικογενειακούς προϋπολογισμούς.
Σε νέα δημοσκόπηση του CNN/SSRS που δημοσιεύθηκε την Πέμπτη, περισσότεροι από επτά στους δέκα ψηφοφόρους στην Αϊόβα και στο Οχάιο, όπου διεξάγονται κρίσιμες εκλογικές αναμετρήσεις για τη Γερουσία, δήλωσαν ότι οι πολιτικές του Τραμπ έχουν αυξήσει το κόστος ζωής. Μια νέα έκθεση του Pew Research Center, που δημοσιεύθηκε την Πέμπτη, έδειξε ότι το 74% των Αμερικανών ανησυχεί για τις τιμές της βενζίνης και της ενέργειας. Πριν από τον πόλεμο, το αντίστοιχο ποσοστό ανερχόταν στο 43%.
Ο Τραμπ έχει προσπαθήσει να αποσυνδέσει τις ενδιάμεσες εκλογές από τον πόλεμο, σε μια προφανή προσπάθεια να περιορίσει τη διαπραγματευτική ισχύ της Τεχεράνης.
Το βασικό ερώτημα εξαρχής ήταν αν η ικανότητα του Ιράν να αντέχει τον πόνο που προκαλεί ο πόλεμος θα μπορούσε να υπερβεί την ικανότητα του Τραμπ να αντέξει τις πολιτικές συνέπειες της οικονομικής αναστάτωσης στις ΗΠΑ.
“Νόμιζαν ότι θα άντεχαν περισσότερο από εμένα. Ξέρετε, “θα περιμένουμε να κουραστεί. Έχει τις ενδιάμεσες εκλογές””, δήλωσε ο Τραμπ σε συνεδρίαση του υπουργικού συμβουλίου τον Μάιο. “Δεν με ενδιαφέρουν οι ενδιάμεσες εκλογές”.
Στα τέλη του περασμένου μήνα, ο πρόεδρος δήλωσε: “Πιστεύω ότι θα καταλήξουμε σε συμφωνία αμέσως μετά τις εκλογές, γιατί δεν έχει νόημα να μη συμφωνήσουν”. Πρόσθεσε: “Περιμένουν να δουν πώς θα τα πάω στις ενδιάμεσες εκλογές”.
Δεδομένων των συχνών αλλαγών στη ρητορική και τη στρατηγική του κατά τη διάρκεια του πολέμου, ο Τραμπ έχει προκαλέσει έκπληξη σε ορισμένους παρατηρητές, καθώς επέμεινε στη στρατηγική του αποκλεισμού μετά την τελευταία έξαρση της βίας, στα τέλη Αυγούστου και στις αρχές Σεπτεμβρίου.
Το επιχείρημά του ότι οι ΗΠΑ κερδίζουν υποστηρίζεται από ενδείξεις ότι έχει εξασθενήσει ο έλεγχος του Ιράν στα Στενά του Ορμούζ — το σημαντικότερο στρατηγικό κέρδος της χώρας από τον πόλεμο. Οι ροές πετρελαίου από τις χώρες του Κόλπου, με εξαίρεση το Ιράν, επανήλθαν σχεδόν στα φυσιολογικά επίπεδα, στο πλαίσιο επιχείρησης που συντονίστηκε από τον αμερικανικό στρατό.
Ωστόσο, η πρόοδος παραμένει εύθραυστη. Το Reuters ανέφερε ότι την Τρίτη καταγράφηκαν μόλις επτά διελεύσεις από τα Στενά, ο χαμηλότερος αριθμός σε διάστημα άνω των δύο μηνών, ενώ την Τετάρτη καταγράφηκαν μόλις δέκα, μετά την αύξηση των επιθέσεων και των παρενοχλήσεων εναντίον πετρελαιοφόρων.
Και ενώ οι αξιωματούχοι υποστηρίζουν ότι ο αμερικανικός αποκλεισμός του Ιράν αποδίδει, δεν έχει υπάρξει μέχρι στιγμής κανένα πολιτικό όφελος που να ενισχύει τους Ρεπουμπλικανούς υποψηφίους.
Η μέση τιμή της βενζίνης στις ΗΠΑ παραμένει επίμονα στα 4,36 δολάρια ανά γαλόνι σε εθνικό επίπεδο, ενώ το ντίζελ εξακολουθεί να είναι υπερβολικά ακριβό, παρά την υποχώρησή του από τα ιστορικά υψηλά του περασμένου μήνα.
Η πραγματικότητα ενός πολέμου σε πολλαπλά μέτωπα, ο οποίος θα μπορούσε ανά πάσα στιγμή να επεκταθεί, έγινε σαφής όταν εντάθηκαν οι συγκρούσεις μεταξύ των Χούθι της Υεμένης και της Σαουδικής Αραβίας, ωθώντας την τιμή αναφοράς του αργού πετρελαίου Brent να αυξηθεί κατά 4% την Πέμπτη.
Αυτό πιθανότατα σημαίνει ακόμη μεγαλύτερη επιβάρυνση για τους Αμερικανούς στις αντλίες καυσίμων. Και ακόμη κι αν οι τιμές υποχωρούσαν με κάποιον τρόπο πριν από την ημέρα των εκλογών, κανείς δεν θα ανακτούσε τα επιπλέον χρήματα που έχει ήδη δαπανήσει για βενζίνη από την έναρξη του πολέμου.
Έτσι, η κυβέρνηση αναγκάζεται να επανέλθει σε νέες υποσχέσεις ότι ο πόλεμος θα τελειώσει σύντομα.
“Πιστεύω ότι αυτό θα μπορούσε να συμβεί μέσα σε εβδομάδες ή μήνες — και δεν είναι απαραίτητο να καταρρεύσει η ιρανική οικονομία· αρκεί το καθεστώς να συνέλθει και να αντιληφθεί την πραγματικότητα”, δήλωσε ο υπουργός Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ στις συνομιλίες της G20 στις 31 Αυγούστου.
Αυτή η βεβαιότητα ενδέχεται να εξηγεί γιατί ο Τραμπ απέρριψε την πρόταση του Ιράν, στα τέλη Σεπτεμβρίου, για μια διπλωματική επιτυχία πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές: το Ιράν προσφέρθηκε να ανοίξει ξανά τα Στενά και να επαναλάβει τις συνομιλίες για τα πυρηνικά, με αντάλλαγμα τη χαλάρωση του αποκλεισμού.
Στην προεκλογική εκστρατεία, ο Τραμπ δυσκολεύεται να πείσει τους Αμερικανούς ότι η στρατηγική του μπορεί να αποδώσει, ακόμη κι αν αποτελεί την πιο παρατεταμένη και ολοκληρωμένη προσπάθεια οικονομικού εξαναγκασμού που έχουν εφαρμόσει ποτέ οι ΗΠΑ εναντίον του Ιράν.
Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι οι ΗΠΑ προκαλούν μεγαλύτερη οικονομική και κοινωνική πίεση στο εσωτερικό του Ιράν απ’ όση προκαλεί η Τεχεράνη στους Αμερικανούς. Ο πληθωρισμός εκτινάσσεται και το νόμισμα της χώρας, το ριάλ, καταρρέει.
Σύμφωνα με δημοσίευμα των New York Times, ο σύμβουλος εθνικής ασφάλειας του Ιράν, Μοχσέν Ρεζαΐ, φέρεται να δήλωσε το Σάββατο, σύμφωνα με το επίσημο πρακτορείο ειδήσεων IRNA, ότι οι τρέχουσες συνθήκες συγκαταλέγονται στις δυσκολότερες περιόδους που έχει αντιμετωπίσει η χώρα.
Ωστόσο, το επιχείρημα του Τραμπ προς τους ψηφοφόρους ότι η ιρανική συνθηκολόγηση είναι προ των πυλών δεν επιβεβαιώνεται ακόμη από τα γεγονότα.
Την Τρίτη, ο Ρεζαΐ προειδοποίησε ότι το Ιράν δεν θα παραδοθεί ποτέ. “Οι παραληρηματικές προβλέψεις του Μπέσεντ δεν είχαν εξαρχής καμία αξιοπιστία”, έγραψε στο X. “Η τελευταία του προπαγάνδα θα έχει εξίσου σύντομη διάρκεια ζωής. Χάσατε τον στρατιωτικό πόλεμο. Θα αποτύχετε και στον οικονομικό πόλεμο”.
Διαφαίνονται αντιπαραθέσεις στην Ουάσιγκτον για τον πόλεμο το επόμενο έτος
Ο Τραμπ δεν απέκλεισε νέες επιθέσεις μετά την ημέρα των εκλογών.
Την περασμένη εβδομάδα, η Wall Street Journal ανέφερε ότι η κυβέρνηση στέλνει στη Μέση Ανατολή ακόμη μία ομάδα κρούσης αεροπλανοφόρου και μια επιπλέον εκστρατευτική μονάδα πεζοναυτών. Σύμφωνα με το δημοσίευμα, ο Τραμπ είχε πει πρόσφατα στους συνεργάτες του ότι αναμένει να επαναλάβει τους βομβαρδισμούς κατά του Ιράν μετά τις ενδιάμεσες εκλογές.
Η αναμονή μέχρι να ψηφίσουν οι Αμερικανοί θα μείωνε την άμεση πολιτική πίεση στον πρόεδρο, ακόμη κι αν οδηγούσε εκ νέου σε εκτίναξη των τιμών του πετρελαίου, της βενζίνης και του ντίζελ, προκαλώντας δυσφορία σε εκατομμύρια Αμερικανούς.
Ωστόσο, εάν οι Δημοκρατικοί κερδίσουν είτε τη Βουλή των Αντιπροσώπων είτε τη Γερουσία, το χρονικό περιθώριο κινήσεων του Τραμπ ενδέχεται να είναι περιορισμένο.
Το επόμενο έτος θα μπορούσαν να ξεσπάσουν σφοδρές αντιπαραθέσεις σχετικά με τις εξουσίες του προέδρου να διεξάγει πολεμικές επιχειρήσεις και τη χρηματοδότηση των στρατιωτικών επιχειρήσεων κατά του Ιράν, οι οποίες είχαν ήδη κοστίσει 45 δισεκατομμύρια δολάρια έως τα μέσα Σεπτεμβρίου.
Και μια νέα έξαρση της στρατιωτικής δράσης θα έθετε τον Τραμπ αντιμέτωπο με ένα γνώριμο ερώτημα: Εάν οι προηγούμενες εκτεταμένες αεροπορικές επιδρομές δεν άλλαξαν τη στάση του Ιράν, γιατί να έχει διαφορετικό αποτέλεσμα μια νέα επίθεση;
