Η έλευση σήμερα το απόγευμα του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο στην Αθήνα εκλαμβάνεται από την κυβέρνηση ως επιβεβαίωση του στρατιωτικού βάθους των ελληνο-αμερικανικών σχέσεων, σε μία συγκυρία, μάλιστα, όπου καταγράφονται ανακατατάξεις στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου και στη Μέση Ανατολή, με φόντο και τον πόλεμο ΗΠΑ –Ιράν.
Παρ ότι στην ατζέντα της επίσκεψης του στενού συνεργάτη του Ντόναλντ Τραμπ είναι η συνεργασία στην άμυνα, η περιφερειακή ασφάλεια και η ενεργειακή ασφάλεια, η Αθήνα θεωρεί σημαντική την παρουσία του Αμερικανού ΥΠΕΞ λίγο πριν αρχίσουν εκ νέου οι εργασίες για την ηλεκτρική διασύνδεση μεταξύ Ελλάδας – Ισραήλ, η οποία προκαλεί έντονο εκνευρισμό και έμμεσες απειλές εκ μέρους της Άγκυρας. Πολύ περισσότερο όταν αυτή τη φορά έσπασε η παράδοση της Ουάσιγκτον οι επισκέψεις υψηλόβαθμων αξιωματούχων να διατηρούν μία ισορροπία με τις γειτονικές χώρες.
Μετά την τετ α τετ συνάντηση που θα έχουν νωρίς το πρωί της Τετάρτης οι δύο υπουργοί Εξωτερικών, στην οποία σύμφωνα με αρμόδιες πηγές, θα τεθούν στο τραπέζι όλα τα ζητήματα, θα διεξαχθεί ο 6ος γύρος του Στρατηγικού Διαλόγου Ελλάδας-ΗΠΑ, παρουσία των κ. Γεραπετρίτη και Ρούμπιο και θα καλύψει ένα ευρύ φάσμα ζητημάτων της ελληνοαμερικανικής συνεργασίες, ενώ στις επιμέρους συνόδους εργασίας, με τη συμμετοχή υψηλόβαθμων αξιωματούχων των δύο χωρών, θα συζητηθούν περιφερειακά ζητήματα και διεθνείς εξελίξεις, καθώς και θέματα ασφαλείας, ενέργειας, ναυτιλίας, τεχνολογίας, εμπορίου και επενδύσεων κα.
Παρασκηνιακές συζητήσεις πριν από την επίσκεψη Ρούμπιο
Της επίσκεψης του Αμερικανού ΥΠΕΞ προηγήθηκαν παρασκηνιακές συζητήσεις μηνών για την περαιτέρω διεύρυνση της αμερικανικής παρουσίας στη χώρα μας, μέσω αλλαγών στις εγκαταστάσεις που περιλαμβάνονται στη Στρατηγική Συμφωνία.
Πάντως, δεν φαίνεται ότι θα υπάρξει νέα τροποποίηση της MDCA. Ούτως ή άλλως, δεν περιορίζεται στις διευκολύνσεις που παρέχει η Ελλάδα στις αμερικανικές δυνάμεις. Οι δύο χώρες έχουν επενδύσει σημαντικά τα τελευταία χρόνια στην ενίσχυση της διαλειτουργικότητας των Ενόπλων Δυνάμεων, μέσω κοινών ασκήσεων και εκπαιδεύσεων.
Στην εικόνα, ωστόσο, προκρίνεται η απόκτηση των F-35. Αν και απόφαση έχει κλειδώσει στη συζήτηση θα μπει ο οπλισμός που θα φέρουν. Επίσης, το πρόγραμμα για την αναβάθμιση των F-16 σε Viper αναμένεται να ολοκληρωθεί στο τέλος του 2027, αλλά η παραχώρηση πλεονάζοντος υλικού και συγκεκριμένα με τη χώρα μας να ενδιαφέρεται για τροχοφόρα τεθωρακισμένα οχήματα, μεταφοράς προσωπικού τύπου Stryker.
Στη συζήτηση αναμένεται να μπει και το σχήμα 3+1, δηλαδή η συνεργασία Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ με τη συμμετοχή των Ηνωμένων Πολιτειών.
Το 3+1 και τα ενεργειακά projects
Το «3+1» έχει αποτελέσει μέρος του στρατηγικού διαλόγου Αθήνας – Ουάσινγκτον, με τις δύο πλευρές να έχουν συμφωνήσει στην ανάγκη περαιτέρω εμβάθυνσης της συνεργασίας και διασύνδεσής της με άλλες περιφερειακές πρωτοβουλίες. Για την ελληνική πλευρά αποτελεί ένα από τα εργαλεία συνεργασίας στην Ανατολική Μεσόγειο, σε ένα πλέγμα που περιλαμβάνει την ενέργεια, την οικονομία και την περιφερειακή ασφάλεια.
Σταθερή επιδίωξη της Αθήνας είναι να ενισχύσει περαιτέρω τον ρόλο της ως πύλης εισόδου φυσικού αερίου προς τη Νοτιοανατολική και Κεντρική Ευρώπη, την ώρα που οι Ηνωμένες Πολιτείες ενδιαφέρονται για την αύξηση των εξαγωγών αμερικανικού LNG και τη μείωση της ενεργειακής εξάρτησης της Ευρώπης από τη Ρωσία. Κρίσιμος σε αυτόν τον σχεδιασμό είναι ο Κάθετος Διάδρομος, μέσω του οποίου ποσότητες φυσικού αερίου μπορούν να κινηθούν από την Ελλάδα προς τη Βουλγαρία και από εκεί προς χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης.
Στο ίδιο ενεργειακό παζλ εντάσσονται η Ρεβυθούσα, το FSRU της Αλεξανδρούπολης και ο ελληνοβουλγαρικός αγωγός IGB, υποδομές που ενισχύουν τη θέση της Ελλάδας στον ενεργειακό χάρτη της περιοχής. Στο τραπέζι βρίσκεται ευρύτερα και η ενεργειακή διασύνδεση της Ανατολικής Μεσογείου με την Ευρώπη, ένα πεδίο στο οποίο η Αθήνα επιχειρεί να συνδέσει την ενεργειακή στρατηγική με την περιφερειακή συνεργασία και το σχήμα «3+1».
Τα ελληνοτουρκικά στη συνάντηση Μητσοτάκη – Ρούμπιο
Στη συνάντηση με τον πρωθυπουργό θα τεθεί και η σχεδιαζόμενη επανέναρξη του έργου της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου, το νομοσχέδιο της «Γαλάζιας Πατρίδας», το οποίο παραμένει στο τραπέζι από την τουρκική κυβέρνηση, αλλά και η ενίσχυση της στρατηγικής συνεργασίας Αθήνας- Τελ Αβίβ.
Να σημειωθεί ότι ο Λευκός Οίκος είναι υπέρ τέτοιων ενεργειακών projects και ταυτόχρονα δεν επιθυμεί εντάσεις μεταξύ συμμάχων στο ΝΑΤΟ. Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ, άλλωστε, είναι πλήρως ενημερωμένο για τα όσα αναφέρονται στην επίσκεψη Ρούμπιο στη χώρα μας, όσο και για τη στάση της Άγκυρας που υποστηρίζει πως πρέπει να δώσει τη συγκατάθεσή της για το καλώδιο, αφού περνάει από την υφαλοκρηπίδα της. Η Αθήνα περιμένει τον Ρούμπιο να θέσει και τα ελληνοτουρκικά» λέει χαρακτηριστικά, η εφημερίδα Ηurriyet και σημειώνει ότι «οι πιέσεις από Ουάσινγκτον και Παρίσι ίσως να μην είναι αρκετές για να κάμψουν τις αντιρρήσεις της Τουρκίας».
Να σημειωθεί ότι μέχρι αργά χθες το βράδυ δεν είχε κλείσει συνάντηση του κ. Ρούμπιο με τον ΥΠΕΘΑ Ν. Δένδια.
Τρεις συμφωνίες
Σύμφωνα με το ΑΠΕ, στο πλαίσιο του Στρατηγικού Διαλόγου προβλέπεται η υπογραφή τριών συμφωνιών και κειμένων συνεργασίας. Ειδικότερα, θα ανανεωθεί το Μνημόνιο Συνεργασίας για την επιβολή εισαγωγικών περιορισμών σε κατηγορίες αρχαιολογικού και εθνολογικού υλικού έως τον 15ο αιώνα μ.Χ.
Παράλληλα, Ελλάδα και ΗΠΑ θα υπογράψουν Επιστολή Προθέσεων (Letter of Intent) για την εγκαθίδρυση συνεργασίας μεταξύ των Ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων και της Εθνοφρουράς της Φλόριντα.
Θα υπογραφεί επίσης Μνημόνιο Κατανόησης (MoU) για την αμοιβαία αναγνώριση των Πιστοποιητικών Ικανότητας Ναυτικών, βάσει της Διεθνούς Σύμβασης STCW 1978. Στόχος είναι η διευκόλυνση της απασχόλησης των ναυτικών και η ενίσχυση της ελληνοαμερικανικής συνεργασίας στον τομέα της ναυτικής εκπαίδευσης.
