Τι είναι η πνευμονική πανώλη, πώς μεταδίδεται και πόσο επικίνδυνη είναι σήμερα

Τι είναι η πνευμονική πανώλη;

Η πνευμονική πανώλη είναι μια σπάνια αλλά θανατηφόρα λοίμωξη των πνευμόνων που προκαλείται από το βακτήριο Yersinia pestis. Οι επιστήμονες τη θεωρούν την πιο επικίνδυνη μορφή πανώλης.

Το βακτήριο Y. pestis μπορεί να προκαλέσει και άλλες μορφές της νόσου, προσβάλλοντας διαφορετικά σημεία του σώματος. Η πιο συνηθισμένη είναι η βουβωνική πανώλη, η οποία συνήθως εμφανίζεται έπειτα από τσίμπημα μολυσμένου ψύλλου ή όταν το βακτήριο εισέρχεται στον οργανισμό μέσω κοψίματος ή τραύματος στο δέρμα. Προκαλεί διογκωμένους και επώδυνους λεμφαδένες και μπορεί να εξελιχθεί σε σηψαιμική πανώλη.

Η σηψαιμική πανώλη προσβάλλει την κυκλοφορία του αίματος και μπορεί να οδηγήσει σε ανεπάρκεια οργάνων, ενώ μπορεί επίσης να προκύψει απευθείας από τσίμπημα ψύλλου. Η φαρυγγική πανώλη προσβάλλει τον λαιμό μετά από την κατανάλωση μολυσμένου κρέατος.

Πώς μεταδίδεται η πνευμονική πανώλη;

Η πνευμονική πανώλη είναι η μόνη μορφή της λοίμωξης που μπορεί να μεταδοθεί απευθείας από άνθρωπο σε άνθρωπο. Η μετάδοση γίνεται μέσω αναπνευστικών σταγονιδίων που εκπέμπονται όταν κάποιος βήχει ή φτερνίζεται. Μπορεί επίσης να μεταδοθεί μέσω σταγονιδίων από μολυσμένα ζώα.

Η τελευταία καταγεγραμμένη μετάδοση πνευμονικής πανώλης από άνθρωπο σε άνθρωπο στις Ηνωμένες Πολιτείες σημειώθηκε το 1924, κατά τη διάρκεια επιδημίας στο Λος Άντζελες.

Ποια είναι τα συμπτώματα της πνευμονικής πανώλης;

Στην πνευμονική πανώλη, τα μολυσματικά σωματίδια εγκαθίστανται στους πνεύμονες και μπορούν να προκαλέσουν σοβαρή πνευμονία, δυσκολεύοντας την αναπνοή. Τα συμπτώματα μπορεί να εμφανιστούν μέσα σε 24 ώρες από τη μόλυνση.

Άλλα συμπτώματα περιλαμβάνουν πυρετό, ρίγη, πονοκέφαλο, πόνους στο σώμα, ζάλη, αδυναμία, κόπωση, ναυτία, εμετό και διάρροια. Χωρίς θεραπεία, η πνευμονική πανώλη είναι σχεδόν πάντα θανατηφόρα.

Πώς αντιμετωπίζεται η πνευμονική πανώλη;

Οι γιατροί μπορούν να θεραπεύσουν την πανώλη με αγωγή αντιβιοτικών διάρκειας τουλάχιστον 10 έως 14 ημερών. Συνήθως χρησιμοποιούν σιπροφλοξασίνη, λεβοφλοξασίνη, μοξιφλοξασίνη, γενταμικίνη και στρεπτομυκίνη.

Οι ασθενείς που λαμβάνουν αντιβιοτικά μέσα στις πρώτες 24 ώρες από τη μόλυνση έχουν τις μεγαλύτερες πιθανότητες επιβίωσης. Παράλληλα μπορεί να χορηγηθεί υποστηρικτική θεραπεία, όπως συμπληρωματικό οξυγόνο και υγρά, ενώ συνιστάται ανάπαυση.

Υπάρχει εμβόλιο για την πανώλη;

Αν και τα εμβόλια κατά της πανώλης χρησιμοποιούνται από τον 19ο αιώνα, δεν ήταν σαφές εάν προσφέρουν προστασία από την πνευμονική πανώλη.

Ο ΠΟΥ δεν συνιστά τον γενικό εμβολιασμό, παρά μόνο για ομάδες υψηλού κινδύνου, όπως το προσωπικό εργαστηρίων που εκτίθεται διαρκώς σε πιθανό κίνδυνο μόλυνσης.

Γιατί η πανώλη εξακολουθεί να εμφανίζεται σήμερα;

Παρότι η πανώλη είναι γνωστή κυρίως από ιστορικές ή λογοτεχνικές αναφορές, εξακολουθεί να υπάρχει. Η νόσος που έμεινε γνωστή ως «Μαύρος Θάνατος» τον 14ο αιώνα προκάλεσε περισσότερους από 50 εκατομμύρια θανάτους στην Ευρώπη.

Η ανάπτυξη των αντιβιοτικών έχει καταστήσει την πανώλη πολύ πιο αντιμετωπίσιμη, ωστόσο το βακτήριο εξακολουθεί να κυκλοφορεί σε όλες τις ηπείρους εκτός από την Ωκεανία. Από τη δεκαετία του 1990 και μετά, σύμφωνα με τον ΠΟΥ, τα περισσότερα ανθρώπινα κρούσματα έχουν καταγραφεί στην Αφρική.

Ο ειδικός στις λοιμώδεις νόσους Δρ. Tyler Evans υποστηρίζει ότι για τις ΗΠΑ ο κίνδυνος πανώλης μπορεί να αυξάνεται εξαιτίας οικολογικών μεταβολών και της αποδυνάμωσης των υποδομών δημόσιας υγείας. Επισημαίνει, πάντως, ότι η νόσος μπορεί να διαγνωστεί σχετικά γρήγορα και ότι «τα αντιβιοτικά, πρώτης και δεύτερης γραμμής είναι πολύ αποτελεσματικά».

Πόσο πρέπει να ανησυχεί ο κόσμος διεθνώς;

Ο ΠΟΥ εκτιμά ότι ο κίνδυνος για τον γενικό πληθυσμό παραμένει χαμηλός.

Σύμφωνα με τον λοιμωξιολόγο Δρ. Rutul Dalal, όσοι εμφανίζουν πνευμονική πανώλη αρρωσταίνουν πολύ γρήγορα, γεγονός που περιορίζει ως έναν βαθμό την πιθανότητα εξάπλωσης. Τα συμπτώματα μπορεί να εμφανιστούν ήδη 24 ώρες μετά την έκθεση.

«Είναι πολύ δύσκολο για κάποιον ακόμη και να περπατήσει, να κάνει τις καθημερινές του δραστηριότητες, πόσο μάλλον να ταξιδέψει», λέει ο Δρ. Dalal.

Τονίζει ότι απαιτείται προσοχή σε έναν τόσο διασυνδεδεμένο κόσμο, αλλά η σημερινή κατάσταση δεν είναι, με τα διαθέσιμα στοιχεία, συγκρίσιμη σε μέγεθος με την πανδημία της Covid-19.

Για όσους βρίσκονται κοντά σε ασθενείς με πανώλη, ο ΠΟΥ συνιστά την αποφυγή άμεσης επαφής και ιδιαίτερη προσοχή απέναντι σε μολυσμένα σωματικά υγρά. Το υγειονομικό προσωπικό που φροντίζει ασθενείς με πνευμονική πανώλη πρέπει να χρησιμοποιεί τον προβλεπόμενο προστατευτικό εξοπλισμό και μπορεί να λαμβάνει προληπτικά αντιβιοτικά.

Σε περίπτωση έκθεσης, οι υγειονομικές αρχές θα παρακολουθούν στενά τα μέλη της οικογένειας και άλλες στενές επαφές του ασθενούς και θα τους χορηγήσουν αντιβιοτικά πριν αρρωστήσουν. Συνιστούν επίσης το τακτικό πλύσιμο των χεριών με σαπούνι και νερό.

Με πληροφορίες από: What is pneumonic plague and how dangerous is it? by Jen Christensen