Μια μικρή ελαιογραφία που αγοράστηκε για μόλις 30 δολάρια σε μια εκποίηση σπιτιού στο Μίσιγκαν πουλήθηκε τελικά για… 1.352.600 δολάρια σε δημοπρασία στη Νέα Υόρκη, καταγράφοντας νέο παγκόσμιο ρεκόρ για το έργο της Αμερικανίδας σουρεαλίστριας Gertrude Abercrombie.
Ο αγοραστής, συλλέκτης δίσκων βινυλίου και επίπλων του mid-century design, πρόσεξε την υπογραφή «Abercrombie, ’51» πάνω στον πίνακα. Παρά το γεγονός ότι η υπογραφή ήταν δύσκολα ορατή πάνω στο σκούρο φόντο, αποφάσισε να ρισκάρει και πλήρωσε 30 δολάρια.
Ευγενική παραχώρηση του οίκου Freeman’s.
Η συνέχεια ήταν ακόμη πιο απρόσμενη
Ο νέος ιδιοκτήτης αναζήτησε περισσότερα στοιχεία για το έργο και, κατά τη διάρκεια οικογενειακών διακοπών, άλλαξε το πρόγραμμά του προκειμένου να επισκεφθεί το Milwaukee Art Museum, όπου εκείνη την περίοδο παρουσιαζόταν μεγάλη αναδρομική έκθεση της Abercrombie.
Στον κατάλογο της έκθεσης εντόπισε μια φωτογραφία από δημοσίευμα της Chicago Tribune του 1952, στην οποία εμφανιζόταν ο ίδιος πίνακας, μαζί με τα πραγματικά κοχύλια που είχε ζωγραφίσει η Abercrombie. Η ανακάλυψη επιβεβαίωσε ότι το αντικείμενο που είχε αγοράσει για 30 δολάρια δεν ήταν απλώς ένας άγνωστος πίνακας μιας παλαιότερης εποχής, αλλά ένα χαμένο έργο μιας σημαντικής Αμερικανίδας καλλιτέχνιδας.
Το έργο μεταφέρθηκε στη συνέχεια στον οίκο Freeman’s, ο οποίος είχε συμμετάσχει ως χορηγός στην έκθεση του Milwaukee. Η ταυτοποίηση έγινε από τη Susan Weininger, ομότιμη καθηγήτρια Ιστορίας της Τέχνης στο Roosevelt University και ειδική στο έργο της Abercrombie.
Η αυθεντικότητα του πίνακα επιβεβαιώθηκε, όπως και το γεγονός ότι παρέμενε στην αρχική του κορνίζα. Ακολούθησε συντήρηση από τον Julian Baumgartner, ο οποίος αφαίρεσε τη βρωμιά και το θολό βερνίκι που είχαν συσσωρευτεί στην επιφάνειά του με το πέρασμα των δεκαετιών. Μετά την αποκατάσταση, το έργο απέκτησε ξανά τη φωτεινότητα και την ένταση που είχε χάσει.
Freeman’s
Ένα έργο που είχε αλλάξει χέρια για ιατρικές υπηρεσίες
Η ιστορία του πίνακα, ωστόσο, είχε ξεκινήσει αρκετές δεκαετίες νωρίτερα.
Η Abercrombie ζωγράφισε το «Alderman Merriam’s Shells» το 1951, σε μία από τις σημαντικότερες περιόδους της καλλιτεχνικής της πορείας. Απεικονίζει μια σύνθεση από κοχύλια πάνω σε μια γκριζωπή επιφάνεια, ενώ ένα κωνικό κοχύλι φαίνεται να αιωρείται από ένα νήμα μπροστά σε ένα σχεδόν μαύρο φόντο.
Τα κοχύλια ανήκαν στον Robert Merriam, δημοτικό σύμβουλο του Σικάγο και κάτοικο της περιοχής Hyde Park, όπου ζούσε και εργαζόταν η Abercrombie. Το συγκεκριμένο έργο θεωρείται ιδιαίτερα ενδιαφέρον επειδή αποτελεί σπάνιο παράδειγμα όπου η καλλιτέχνιδα εργάστηκε απευθείας από πραγματικά αντικείμενα.
Η Abercrombie είχε ιδιαίτερη σχέση με το μοτίβο του κοχυλιού. Τα κοχύλια εμφανίζονται ξανά και ξανά στη δουλειά της και συνδέονται με τη συμβολική γλώσσα των έργων της, όπου καθημερινά αντικείμενα αποκτούν μια παράξενη, σχεδόν ονειρική παρουσία.
Το «Alderman Merriam’s Shells» παρουσιάστηκε σε έξι ατομικές εκθέσεις της καλλιτέχνιδας το 1952 και το 1953. Παρ’ όλα αυτά, η Abercrombie δεν το πούλησε ποτέ. Το έδωσε στον γιατρό John Reynolds στο Kalamazoo του Μίσιγκαν ως αντάλλαγμα για ιατρικές υπηρεσίες. Από εκεί και έπειτα παρέμεινε στην οικογένεια του γιατρού και σταδιακά εξαφανίστηκε από τη δημόσια θέα.
Για περίπου τρία τέταρτα του αιώνα, λοιπόν, το έργο βρισκόταν σε ιδιωτική κατοχή, μέχρι την τυχαία ανακάλυψή του στην εκποίηση του 2026.
Από τα 150.000 δολάρια στα 1,35 εκατ.
Πριν από τη δημοπρασία, ο Freeman’s είχε εκτιμήσει την αξία του έργου μεταξύ 150.000 και 250.000 δολαρίων. Η αρχική τιμή στη δημοπρασία ήταν 80.000 δολάρια.
Πέντε τηλεφωνικοί πλειοδότες και αρκετοί ακόμη μέσω διαδικτύου άρχισαν να διεκδικούν τον πίνακα, ανεβάζοντας σταδιακά την τιμή. Τελικά, το «Alderman Merriam’s Shells» έφτασε τα 1.352.600 δολάρια, συμπεριλαμβανομένης της προμήθειας του αγοραστή — περισσότερο από πέντε φορές την υψηλότερη αρχική εκτίμηση.
Η τιμή αποτελεί νέο παγκόσμιο ρεκόρ για την Gertrude Abercrombie και είναι η πρώτη φορά που έργο της ξεπερνά το όριο του ενός εκατομμυρίου δολαρίων στη δημοπρασία.
Το προηγούμενο ρεκόρ είχε σημειωθεί το 2025, όταν ο οίκος Sotheby’s πούλησε το «Message for Mercy» του 1950 για 1,02 εκατ. δολάρια.
Η εκτόξευση της αξίας των έργων της Abercrombie τα τελευταία χρόνια αντανακλά την αυξανόμενη αναγνώριση μιας καλλιτέχνιδας που για μεγάλο διάστημα παρέμενε στο περιθώριο της επίσημης ιστορίας της αμερικανικής τέχνης.
Η «Bohemian Queen» του αμερικανικού σουρεαλισμού
Η Gertrude Abercrombie γεννήθηκε το 1909 και πέθανε το 1977. Αυτοδίδακτη σε μεγάλο βαθμό, δημιούργησε έναν ιδιαίτερο κόσμο από άδειους χώρους, κοχύλια, γάτες, κουκουβάγιες, πόρτες, φεγγάρια και παράξενα αντικείμενα, τα οποία συχνά λειτουργούν ως προεκτάσεις της προσωπικής της ζωής και ταυτότητας.
Έζησε στο Hyde Park του Σικάγο και έγινε κεντρική μορφή ενός κύκλου καλλιτεχνών και μουσικών που συναντιούνταν στο σπίτι της. Στις περίφημες συγκεντρώσεις της έδωσαν το «παρών» σημαντικοί μουσικοί της τζαζ, ανάμεσά τους ο Dizzy Gillespie και ο Charlie Parker. Για τον λόγο αυτό έχει μείνει γνωστή και ως η «Bohemian Queen» της αμερικανικής τέχνης.
Τα έργα της χαρακτηρίζονται από μια ονειρική, συχνά ανησυχητική ατμόσφαιρα και από αντικείμενα που μοιάζουν καθημερινά, αλλά μέσα στους πίνακές της αποκτούν μια διαφορετική, συμβολική ζωή. Η ίδια είχε συνοψίσει τη σχέση της με την τέχνη της με μια φράση που εξηγεί μεγάλο μέρος της ιδιότυπης ζωγραφικής της: «Πάντα ζωγραφίζω τον εαυτό μου».
Το «Alderman Merriam’s Shells» προσθέτει πλέον ένα ακόμη κεφάλαιο στην ιστορία της: έναν πίνακα που για δεκαετίες έμεινε κρυμμένος σε μια ιδιωτική συλλογή, βρέθηκε σχεδόν τυχαία σε μια εκποίηση, αγοράστηκε για 30 δολάρια και, μέσα σε λίγους μήνες, μετατράπηκε σε έργο-ρεκόρ αξίας 1,35 εκατ. δολαρίων.
