Καρκίνος του μαστού: Οι γυναίκες με προχωρημένο καρκίνο του μαστού που έχει εξελιχθεί παρά τη χορήγηση ορμονοθεραπείας και φέρει μετάλλαξη στο γονίδιο ESR1 διαθέτουν πλέον μια νέα θεραπευτική επιλογή. Ο Αμερικανικός Οργανισμός Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA) ενέκρινε τον συνδυασμό δύο φαρμάκων σε μορφή χαπιών με τις ουσίες imlunestrant και abemaciclib που παράγονται από την Eli Lilly.
Το πρώτο αναστέλλει τη δράση των οιστρογονικών υποδοχέων στα καρκινικά κύτταρα και συμβάλλει στην αποδόμηση του υποδοχέα που δέχεται το ορμονικό σήμα. Το δεύτερο, αντίθετα, αναστέλλει τις πρωτεΐνες CDK4 και CDK6, οι οποίες συμβάλλουν στην ανάπτυξη και τον πολλαπλασιασμό των καρκινικών κυττάρων. Έτσι, ο συνδυασμός επιδιώκει να μπλοκάρει τον καρκίνο με δύο διαφορετικούς μηχανισμούς.
Η νέα έγκριση αφορά ενήλικες με τοπικά προχωρημένο ή μεταστατικό καρκίνο, ο οποίος είναι θετικός στους υποδοχείς οιστρογόνων (ER-positive), αρνητικός για HER2, έχει επιβεβαιωμένη μετάλλαξη ESR1 και έχει παρουσιάσει εξέλιξη μετά από τουλάχιστον μία προηγούμενη ορμονοθεραπεία. Η μετάλλαξη ESR1 μεταβάλλει τον υποδοχέα οιστρογόνων με τρόπο που μπορεί να τον κρατά συνεχώς ενεργοποιημένο. Μπορεί να εμφανιστεί κατά τη διάρκεια της ορμονοθεραπείας και να οδηγήσει σε αντοχή στη θεραπεία.
Οι μεταλλάξεις ESR1 εντοπίζονται περίπου στο 1% των όγκων του μαστού κατά τη διάγνωση, αλλά το ποσοστό αυξάνεται σε 10%-50% μεταξύ των μεταστατικών καρκίνων που έχουν σταματήσει να ανταποκρίνονται στην ορμονοθεραπεία.
Μέχρι σήμερα, οι ασθενείς με μεταστατικό ER-positive καρκίνο συχνά λάμβαναν ορμονοθεραπεία σε συνδυασμό με αναστολέα CDK4/6, όπως το ένα από τα δύο. Όταν η εμφάνιση μετάλλαξης ESR1 καθιστούσε αναποτελεσματική την ορμονοθεραπεία, ο αναστολέας CDK4/6 δεν μπορούσε να συνεχιστεί μόνος του. Σε αυτές τις περιπτώσεις, οι ασθενείς συνήθως μεταπηδούσαν σε διαφορετική ορμονοθεραπεία, όπως το το άλλο φάρμακο, ως μονοθεραπεία.
Η νέα έγκριση επιτρέπει τη διατήρηση της στοχευμένης θεραπείας σε συνδυασμό με την ορμονοθεραπεία. Προηγουμένως, μια συνηθισμένη επιλογή μετά την εμφάνιση μετάλλαξης ESR1 ήταν η fulvestrant, η οποία χορηγείται με ενέσεις. Ο νέος συνδυασμός προσφέρει μια εξ ολοκλήρου από του στόματος θεραπευτική επιλογή.
Καρκίνος του μαστού: Τι έδειξε η μελέτη EMBER-3
Η έγκριση βασίστηκε στη μελέτη EMBER-3, στην οποία συμμετείχαν 874 ενήλικες. Τα αποτελέσματα για την υποομάδα των 159 ασθενών με όγκους που έφεραν μετάλλαξη ESR1 έδειξαν ότι ο συνδυασμός imlunestrant και abemaciclib ήταν αποτελεσματικότερος από το ένα φάρμακο μόνο του.
Οι ασθενείς που έλαβαν τον συνδυασμό παρέμειναν κατά διάμεσο όρο 11,1 μήνες χωρίς επιδείνωση της νόσου ή θάνατο, έναντι 5,5 μηνών για όσους έλαβαν μόνο το ένα. Επιπλέον, οι όγκοι συρρικνώθηκαν στο 35% των ασθενών που έλαβαν τον συνδυασμό, έναντι 15% εκείνων που έλαβαν μόνο το ένα.
Ωστόσο, δεν υπάρχουν ακόμη επαρκή δεδομένα που να αποδεικνύουν ότι ο συνδυασμός παρατείνει συνολικά την επιβίωση.
Η συχνότερη παρενέργεια ήταν η διάρροια, η οποία εμφανίστηκε στο 86% των ασθενών που έλαβαν τον συνδυασμό, ενώ στο 9% ήταν σοβαρή. Περίπου 6% διέκοψαν τη θεραπεία λόγω ανεπιθύμητων ενεργειών. Άλλες σημαντικές προειδοποιήσεις αφορούν χαμηλό αριθμό λευκών αιμοσφαιρίων, ηπατικά προβλήματα, φλεγμονή των πνευμόνων και θρόμβους αίματος.
Πώς ανιχνεύεται η μετάλλαξη ESR1
Η μετάλλαξη ESR1 μπορεί να ανιχνευθεί με εξέταση αίματος που αναζητά DNA του όγκου. Οι γιατροί συνήθως ελέγχουν για τη μετάλλαξη κατά τη διάγνωση μεταστατικού καρκίνου και επαναλαμβάνουν την εξέταση όταν υπάρχουν ενδείξεις ότι η νόσος εξελίσσεται.
Παράλληλα, αναπτύσσονται και άλλες θεραπείες. Τον Σεπτέμβριο ο FDA ενέκρινε με επιταχυνόμενη διαδικασία την ουσία camizestrant για ασθενείς στους οποίους εμφανίζεται μετάλλαξη ESR1 κατά την αρχική θεραπεία με αναστολέα αρωματάσης και αναστολέα CDK4/6. Οι εξελίξεις αυτές δείχνουν ότι η θεραπεία του ESR1-μεταλλαγμένου καρκίνου του μαστού εξελίσσεται γρήγορα, με στόχο πιο αποτελεσματικές και εξατομικευμένες επιλογές για τους ασθενείς.
