Μεγάλη μελέτη από το Ηνωμένο Βασίλειο έδειξε ότι η κατανάλωση πολύ ζεστών ροφημάτων συνδέεται με περίπου τριπλάσιο κίνδυνο εμφάνισης πλακώδους καρκινώματος του οισοφάγου (ESCC) σε σύγκριση με την κατανάλωση χλιαρών ροφημάτων. Τα αποτελέσματα είναι σύμφωνα με προηγούμενες έρευνες από χώρες όπως το Ιράν και η Κίνα, όπου ο συγκεκριμένος τύπος καρκίνου είναι συχνότερος.
Η μελέτη πραγματοποιήθηκε από ερευνητές του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης και δημοσιεύθηκε στο International Journal of Cancer. Περιέλαβε περισσότερους από 977.000 ανθρώπους, από τη Million Women Study και τη UK Biobank. Οι συμμετέχοντες ανέφεραν πόσα ζεστά ροφήματα κατανάλωναν καθημερινά και πώς αντιλαμβάνονταν τη θερμοκρασία τους: «πολύ ζεστά», «ζεστά», «χλιαρά» ή ότι δεν έπιναν ζεστά ροφήματα. Σημαντικός περιορισμός είναι ότι η θερμοκρασία δεν μετρήθηκε αντικειμενικά, αλλά βασίστηκε στην προσωπική εκτίμηση των συμμετεχόντων.
Κατά τη διάρκεια της παρακολούθησης καταγράφηκαν συνολικά εκατοντάδες περιστατικά πλακώδους καρκινώματος του οισοφάγου, καθώς και καρκίνου του οισοφάγου άλλου τύπου, γνωστού ως αδενοκαρκίνωμα.
Όταν οι ερευνητές έλαβαν υπόψη και την ποσότητα των ροφημάτων που καταναλώνονταν, διαπίστωσαν ότι όσοι προτιμούσαν ζεστά ροφήματα είχαν περίπου 69% υψηλότερο σχετικό κίνδυνο για πλακώδες καρκίνωμα σε σχέση με όσους τα έπιναν χλιαρά. Για όσους προτιμούσαν πολύ ζεστά ροφήματα, ο σχετικός κίνδυνος ήταν περίπου τριπλάσιος. Αντίθετα, δεν διαπιστώθηκε σημαντική σχέση μεταξύ της θερμοκρασίας των ροφημάτων και του αδενοκαρκινώματος του οισοφάγου.
Επιπλέον, όσοι δήλωναν ότι έπιναν τουλάχιστον έξι ζεστά ροφήματα την ημέρα παρουσίαζαν περίπου 71% υψηλότερο σχετικό κίνδυνο πλακώδους καρκινώματος σε σύγκριση με όσους κατανάλωναν λιγότερα. Η σχέση ήταν σταδιακή: όσο αυξανόταν η θερμοκρασία του ροφήματος, τόσο αυξανόταν και ο κίνδυνος.
Οι ερευνητές εκτιμούν ότι, εφόσον η σχέση είναι αιτιώδης, η αντικατάσταση των πολύ ζεστών ροφημάτων με λιγότερο θερμά θα μπορούσε θεωρητικά να αποτρέψει περίπου το 14% των νέων περιστατικών αυτού του καρκίνου στο Ηνωμένο Βασίλειο. Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει ότι η μελέτη αποδεικνύει πως η θερμοκρασία προκαλεί άμεσα τον καρκίνο.
Ο πιθανός μηχανισμός είναι ο επαναλαμβανόμενος θερμικός τραυματισμός του βλεννογόνου του οισοφάγου. Η χρόνια έκθεση σε πολύ υψηλές θερμοκρασίες μπορεί να προκαλεί βλάβες και φλεγμονή στους ιστούς, οι οποίες ενδέχεται με την πάροδο του χρόνου να συμβάλλουν στην ανάπτυξη καρκινικών κυττάρων. Ο Διεθνής Οργανισμός Έρευνας για τον Καρκίνο έχει ήδη χαρακτηρίσει τα ροφήματα με θερμοκρασία πάνω από 65°C ως «πιθανώς καρκινογόνα» για τον άνθρωπο, με βάση περιορισμένα επιδημιολογικά και πειραματικά στοιχεία.
Οι ειδικοί, πάντως, επισημαίνουν ότι ο απόλυτος κίνδυνος παραμένει χαμηλός. Ο καρκίνος του οισοφάγου είναι σχετικά σπάνιος και η συχνότητα του πλακώδους καρκινώματος μειώνεται σε ορισμένους πληθυσμούς. Επομένως, τα αποτελέσματα δεν σημαίνουν ότι κάποιος που πίνει καυτό καφέ ή τσάι θα εμφανίσει καρκίνο.
Παράλληλα, οι σημαντικότεροι και καλύτερα τεκμηριωμένοι παράγοντες κινδύνου για το πλακώδες καρκίνωμα του οισοφάγου παραμένουν το κάπνισμα και η μεγάλη κατανάλωση αλκοόλ. Οι ειδικοί θεωρούν συνετό να αποφεύγεται η κατανάλωση ροφημάτων που είναι τόσο καυτά ώστε να προκαλούν κάψιμο και να αφήνονται να κρυώσουν λίγο πριν καταναλωθούν.
Συμπερασματικά, η μελέτη ενισχύει τις ενδείξεις ότι η συστηματική κατανάλωση πολύ καυτών ροφημάτων μπορεί να αυξάνει τον κίνδυνο συγκεκριμένου τύπου καρκίνου του οισοφάγου. Δεν αποτελεί, όμως, απόδειξη αιτιότητας ούτε λόγο πανικού. Μια απλή προληπτική επιλογή είναι να περιμένουμε λίγα λεπτά ώστε το ρόφημα να γίνει άνετα πόσιμο, αποφεύγοντας θερμοκρασίες που προκαλούν κάψιμο.
