Η Ορθόδοξη Εκκλησία τιμά σήμερα, Τρίτη 22 Σεπτεμβρίου, τη μνήμη του Αγίου Φωκά του Ιερομάρτυρα και Θαυματουργού, Επισκόπου Σινώπης, καθώς και του Αγίου Φωκά του Κηπουρού.
Τιμώνται επίσης οι Μάρτυρες Ισαάκ και Μαρτίνος, οι 26 Οσιομάρτυρες της Μονής Ζωγράφου και ο Όσιος Κοσμάς ο Ζωγραφίτης.
Άγιος Φωκάς – Ο Επίσκοπος της Σινώπης
Ο Άγιος Φωκάς ο Ιερομάρτυρας συνδέεται με τη Σινώπη του Πόντου, σημαντικό λιμάνι στη νότια ακτή του Εύξεινου Πόντου. Θωρείται ο πρώτος και παλαιότερος προστάτης των ναυτικών στη χριστιανική παράδοση, πολύ πριν καθιερωθεί ευρύτερα ο Άγιος Νικόλαος.
Σύμφωνα με την εκκλησιαστική παράδοση, από νεαρή ηλικία διακρίθηκε για την πίστη του και αργότερα έγινε Επίσκοπος Σινώπης, αναπτύσσοντας έντονη ποιμαντική και ιεραποστολική δράση.
Τα Συναξάρια τού αποδίδουν θαυματουργικές θεραπείες και άλλα θαύματα, από τα οποία προέρχεται και ο χαρακτηρισμός Θαυματουργός.
Η τιμή του εξαπλώθηκε ιδιαίτερα στις περιοχές γύρω από τη Μαύρη Θάλασσα και στη συνέχεια σε ολόκληρο τον βυζαντινό κόσμο.
Ο Άγιος Φωκάς απέκτησε ιδιαίτερη σχέση με ναυτικούς και θαλασσοπόρους. Ήδη από τους πρώτους χριστιανικούς αιώνες υπάρχουν μαρτυρίες για την ισχυρή τιμή του ανάμεσα στους ανθρώπους της θάλασσας. Ναυτικοί επικαλούνταν το όνομά του στα ταξίδια τους και θεωρούσαν ότι τους προστάτευε από θαλασσοταραχές και ναυάγια.
Μια παλιά παράδοση ήθελε μάλιστα τα πληρώματα να κρατούν στο πλοίο μια μερίδα φαγητού προς τιμήν του Αγίου. Το αντίτιμό της συγκεντρωνόταν και προσφερόταν αργότερα σε φτωχούς.
Έτσι ο Φωκάς έγινε ένας από τους παλαιότερους προστάτες των ναυτικών στη χριστιανική παράδοση. Την ίδια ημέρα τιμάται και ένας δεύτερος Άγιος με το όνομα Φωκάς, επίσης συνδεδεμένος με τη Σινώπη.
Ο Φωκάς ο Κηπουρός ζούσε απλά, καλλιεργώντας έναν μικρό κήπο και προσφέροντας μέρος της παραγωγής του στους φτωχούς και στους ταξιδιώτες.
Σύμφωνα με την εκκλησιαστική παράδοση, όταν διατάχθηκε η σύλληψη και η εκτέλεσή του, οι στρατιώτες που είχαν αναλάβει να τον βρουν έφτασαν στο σπίτι του χωρίς να γνωρίζουν ποιος ήταν.
Ο Φωκάς τούς φιλοξένησε και τους πρόσφερε φαγητό. Όταν έμαθε ότι αναζητούσαν τον ίδιο, δεν αποκάλυψε αμέσως την ταυτότητά του. Τη νύχτα ετοίμασε τον τάφο του και το επόμενο πρωί τούς είπε ότι ο άνθρωπος που αναζητούσαν στεκόταν μπροστά τους.
Οι στρατιώτες δίστασαν, όμως εκείνος, σύμφωνα με το Συναξάρι, τους ζήτησε να εκτελέσουν την εντολή που είχαν λάβει. Η ιστορία του έμεινε ως ένα ακραίο παράδειγμα φιλοξενίας και συγχώρεσης ακόμη και απέναντι στους διώκτες.
Οι 26 Οσιομάρτυρες της Μονής Ζωγράφου
Σήμερα τιμώνται επίσης οι 26 Οσιομάρτυρες Ζωγραφίτες, μοναχοί και λαϊκοί που συνδέονται με τη Μονή Ζωγράφου του Αγίου Όρους.
Σύμφωνα με την αγιορείτικη παράδοση, τον 13ο αιώνα αρνήθηκαν να δεχθούν τη λατινική εκκλησιαστική πολιτική που ακολούθησε την Ένωση της Λυών.
Οι μοναχοί κλείστηκαν στον πύργο της μονής και κάηκαν όταν αυτός πυρπολήθηκε. Η Ορθόδοξη Εκκλησία τούς τιμά ως Οσιομάρτυρες.
Ο Όσιος Κοσμάς ο Ζωγραφίτης
Ο Όσιος Κοσμάς ο Ζωγραφίτης έζησε στο Άγιον Όρος και συνδέθηκε με τη Μονή Ζωγράφου.
Η αγιορείτικη παράδοση τον παρουσιάζει ως ασκητή με ιδιαίτερη αφοσίωση στην προσευχή και με πνευματικά χαρίσματα. Έζησε για χρόνια σε σπήλαιο κοντά στη μονή και εκοιμήθη ειρηνικά.
Οι Άγιοι Ισαάκ και Μαρτίνος
Οι Ισαάκ και Μαρτίνος τιμώνται ως Μάρτυρες της Εκκλησίας.
Για τη ζωή και το μαρτύριό τους έχουν διασωθεί περιορισμένες πληροφορίες, γι’ αυτό και δεν διαθέτουμε εκτενή βιογραφική παράδοση αντίστοιχη με εκείνη άλλων Αγίων της ημέρας.
Ο Άγιος Λοΐζος
Στις 22 Σεπτεμβρίου τιμάται επίσης ο Άγιος Λοΐζος, Επίσκοπος Κουτάνς στη σημερινή Γαλλία.
Έζησε στη δυτική Ευρώπη κατά τους πρώτους μεσαιωνικούς αιώνες και συνδέθηκε με την εκκλησιαστική ζωή της Νορμανδίας.
Το μήνυμα της ημέρας
Από τις ιστορίες της ημέρας ξεχωρίζει εκείνη του Φωκά του Κηπουρού. Η φιλοξενία ανθρώπων που έχουν έρθει για να σε σκοτώσουν μοιάζει σχεδόν αδιανόητη με τα σημερινά μέτρα.
Στη συναξαριακή παράδοση, όμως, ακριβώς αυτή η υπέρβαση είναι το νόημα της ιστορίας: η πίστη δεν δοκιμάζεται απέναντι σε εκείνους που μας αγαπούν, αλλά απέναντι σε εκείνους που μας αδικούν.
Σε ποιους λέμε «χρόνια πολλά»
- Ζωγραφιά
- Λοΐζος, Λουίζα
- Φωκάς, Φωκία
