Όταν κορυφαίος Σοβιετικός κατάσκοπος στην Τεχεράνη αποφάσισε να προδώσει το Κρεμλίνο και να παραδώσει στη Δύση τα κλειδιά ενός πραξικοπήματος που θα μπορούσε να τινάξει τον πλανήτη στον αέρα, το κίνητρό του δεν ήταν ούτε η ιδεολογία ούτε το χρήμα. Ήταν ένα απόλυτα ανθρώπινο, βαθιά προσωπικό μυστικό, κλειδωμένο πίσω από την πόρτα της κρεβατοκάμαράς του.
Στο νέο του βιβλίο «Redwood», ο μετρ της ιστορικής έρευνας Μπεν Μακιντάιρ ξετυλίγει το νήμα ενός συγκλονιστικού, αληθινού κατασκοπευτικού θρίλερ, αποδεικνύοντας πώς ένα κρίσιμο γεωπολιτικό παρασκήνιο του Ψυχρού Πολέμου εκτυλίχθηκε τελικά μέσα σε ένα κλειστό μπάνιο, ανάμεσα σε δύο ποτήρια βότκα και μια άκρως ιδιόμορφη υπόσχεση.
Ήταν ένα ζεστό φθινοπωρινό βράδυ στην Τεχεράνη. Δύο κατάσκοποι, ένας Ρώσος και ένας Βρετανός, έπιναν κλεισμένοι σε μικρό μπάνιο, στον τελευταίο όροφο οικήματος εντός του ημιεγκαταλελειμμένου συγκροτήματος της βρετανικής πρεσβείας.
Ο ταγματάρχης της KGB, Βλαντιμίρ Κουζίτσκιν, με ανάστημα που ξεπερνούσε το 1,80 μ. και σωματώδη διάπλαση, καθόταν πάνω σε ψάθινο καλάθι απλύτων που έτριζε επικίνδυνα.
Ο αξιωματικός της MI6, Ίαν ΜακΚρέντι, καθισμένος στη λεκάνη της τουαλέτας, γέμισε με βότκα το ποτήρι του καλεσμένου του. Για να μην ακούγονται από τυχόν κρυμμένους κοριούς, οι βρύσες έτρεχαν ασταμάτητα στον νιπτήρα και την μπανιέρα, ενώ παράλληλα έπαιζε ένα ραδιόφωνο.
Ο ΜακΚρέντι υποψιαζόταν ότι το σπίτι παρακολουθούνταν από την ιρανική μυστική αστυνομία. Αν οι Φρουροί της Επανάστασης εντόπιζαν τη συνομιλία, η σύλληψη, η ανάκριση και η φυλάκιση θα οδηγούσαν με μαθηματική ακρίβεια στην εκτέλεση, ύστερα από έναν κύκλο άγριων βασανιστηρίων.
Δυο χρόνια μετά την Επανάσταση: Αιματοχυσία και ξεκαθάρισμα λογαριασμών
Το 1981, δύο χρόνια μετά την Ιρανική Επανάσταση, ο Αγιατολάχ Ρουχολάχ Χομεϊνί ηγούνταν ενός διαρκώς πιο σκληροπυρηνικού ισλαμικού καθεστώτος.
Η Τεχεράνη αποτελούσε ένα εκρηκτικό χωνευτήρι κατασκοπείας, αιματοχυσίας και ξεκαθαρίσματος λογαριασμών, καθώς ισλαμιστές φονταμενταλιστές, εθνικιστές and μαρξιστικές οργανώσεις συγκρούονταν για την εξουσία.
Ανταγωνιστικές ιρανικές υπηρεσίες πληροφοριών κατασκόπευαν τους πάντες, αλλά και η μία την άλλη. Χιλιάδες υποστηρικτές του έκπτωτου σάχη κρύβονταν, βρίσκονταν στην εξορία ή ήταν ήδη νεκροί. Φανατικοί ισλαμιστές πολιτοφύλακες εντόπιζαν και εξόντωναν υπόπτους για αντεπαναστατική δράση, ξένους κατασκόπους, αριστερούς και αντιφρονούντες.
Καθώς όμως η επανάσταση παρέμενε ασταθής και άγρια, η εξουσία του αγιατολάχ δεν είχε ακόμη παγιωθεί σε ολοκληρωτικό δεσποτισμό. Η εγχώρια σύγκρουση μαινόταν, την ίδια ώρα που το Ιράν διεξήγαγε έναν εξαντλητικό πόλεμο εναντίον του Ιράκ. Μέσα σε αυτό το χάος και τη σφαγή, οι αντίπαλες μυστικές υπηρεσίες Ανατολής και Δύσης —η KGB, η CIA και η MI6— έβρισκαν πρόσφορο έδαφος για δράση, γεγονός που καθιστούσε τις πληροφορίες του Κουζίτσκιν ανεκτίμητες και ταυτόχρονα άκρως επικίνδυνες.
Τα σοβιετικά σχέδια για πραξικόπημα και «κόκκινο» Ιραν
Ο αξιωματικός της KGB γνώριζε από πρώτο χέρι μια σοβιετική σκευωρία ικανή να ανατρέψει τις ισορροπίες του Ψυχρού Πολέμου της εποχής. Η MI6 του έδωσε το κωδικό όνομα Redwood.
Τα όσα περιέγραψε είχαν τη δυναμική να πυροδοτήσουν ακόμη πυρηνική σύγκρουση, καθώς αποκάλυπταν σχέδια για ένοπλο πραξικόπημα από τους υποστηριζόμενους από τη Μόσχα Ιρανούς κομμουνιστές.
Ο «κόκκινος» Δούρειος Ίππος εν εναμονή
Επρόκειτο για μια παράτολμη συνωμοσία με σκοπό την ανατροπή του ισλαμικού κλήρου, την εγκαθίδρυση μιας νέας μαρξιστικής-λενινιστικής κυβέρνησης και την επέμβαση του Κόκκινου Στρατού, με τα σοβιετικά τανκς έτοιμα να διασχίσουν τα σύνορα από το Αζερμπαϊτζάν, το Τουρκμενιστάν και το Αφγανιστάν.
Ο Κουζίτσκιν περιέγραψε λεπτομερώς έναν «Δούρειο Ίππο» στο Ιράν, αποτελούμενο από ένα παράνομο στρατιωτικό δίκτυο με κρυψώνες όπλων, χρηματοδότηση, πειθαρχημένη κομματική δομή, καθώς και ένα σχέδιο δολιοφθοράς της KGB υπό την πλήρη στήριξη του Κρεμλίνου. Ανά πάσα στιγμή, οι κομμουνιστές θα μπορούσαν να αναδυθούν και να καταλάβουν τη χώρα, θέτοντας υπό σοβιετικό έλεγχο τα Στενά του Ορμούζ.
Το κομμουνιστικό κόμμα του Ιράν, το Τουντέχ, κέρδιζε σταθερά έδαφος μετά την επανάσταση, υποβοηθούμενο και χρηματοδοτούμενο από την KGB. Αποτελούσε την τελευταία σημαντική αντιπολιτευτική δύναμη την οποία η ισλαμιστική κυβέρνηση του Χομεϊνί ανεχόταν, αν και επιφυλακτικά.
Σύμφωνα με τον Κουζίτσκιν, οι συνωμότες περίμεναν την κατάλληλη συγκυρία για να χτυπήσουν, να καταλάβουν την εξουσία και να ανοίξουν τον δρόμο για την είσοδο του Κόκκινου Στρατού.
Εφιάλτης για την Δύση
Μια σοβιετική κατοχή του Ιράν αποτελούσε τον εφιάλτη της Δύσης. Με την επιρροή της να εκτείνεται μέχρι τον Περσικό Κόλπο, η Μόσχα θα αποκτούσε τον έλεγχο των πλούσιων ενεργειακών κοιτασμάτων και στρατηγικών λιμανιών με πρόσβαση σε ανοιχτές θάλασσες, κερδίζοντας τον Ψυχρό Πόλεμο.
Αν οι Ηνωμένες Πολιτείες αναγκάζονταν να καταφύγουν σε πυρηνικά όπλα ως απάντηση, ο πλανήτης θα οδηγούνταν στην καταστροφή. Το πραξικόπημα θα μπορούσε να εκδηλωθεί άμεσα.
Το ευαίσθητο μυστικό και το αντάλλαγμα
Ο Κουζίτσκιν γνώριζε κάθε λεπτομέρεια, καθώς αποτελούσε τον σύνδεσμο με τους Ιρανούς κομμουνιστές και τον ακρογωνιαίο λίθο της συνωμοσίας. Πλέον, προσφερόταν να αλλάξει στρατόπεδο και να μοιραστεί το τρομακτικό μυστικό με τη Δύση. Η MI6 και η CIA θα έπρεπε να αποφασίσουν αν θα αποκάλυπταν τις πληροφορίες στο ιρανικό καθεστώς, ώστε να ματαιώσουν τις σοβιετικές φιλοδοξίες προτού εκδηλωθεί το πραξικόπημα.
Πρώτα, όμως, απαιτούσε ένα αντάλλαγμα.
Καθώς το νερό έτρεχε, ο Κουζίτσκιν άδειασε το ποτήρι του και ο ΜακΚρέντι το ξαναγέμισε.Το πρόβλημα του Κουζίτσκιν ήταν από εκείνα που βιώνουν πολλοί άνδρες, αλλά ελάχιστοι ομολογούν. Ένα βάρος ικανό να κλονίσει την ψυχική υγεία, να διαλύσει σχέσεις και να εκμηδενίσει την προσωπική ζωή. Επρόκειτο για μια εξουθενωτική ιατρική και ψυχολογική πάθηση, συνδεδεμένη με ντροπή και βαθιά αμηχανία. «Μπορείς να με βοηθήσεις;»
Ο αξιωματικός της MI6 έγνεψε καταφατικά, περιμένοντας με αγωνία τη συνέχεια.
«Είμαι ανίκανος στο κρεβάτι», ψιθύρισε ο Κουζίτσκιν. «Στη Δύση πρέπει να υπάρχουν χάπια, σωστά; Η δυτική ιατρική είναι ανώτερη από τη ρωσική. Μια θεραπεία». Η φωνή του ήταν ικετευτική.
Πρόθυμος να ρισκάρει τα πάντα
Οι περισσότεροι Σοβιετικοί έτρεφαν βαθιά εκτίμηση για τη δυτική ιατρική, σε πλήρη αντίθεση με το δικό τους σύστημα υγείας. Παρότι η ΕΣΣΔ διέθετε τετραπλάσιους γιατρούς και νοσοκομειακές κλίνες ανά κάτοικο σε σχέση με τις Ηνωμένες Πολιτείες, τη δεκαετία του 1980 η σοβιετική περίθαλψη βρισκόταν σε ελεύθερη πτώση. Ο Κουζίτσκιν ήταν βέβαιος ότι οι επιστήμονες της Δύσης θα έσωζαν τον γάμο του. Η ψυχολογική του πίεση ήταν τόσο έντονη, που εμφανιζόταν πρόθυμος να ρισκάρει τα πάντα.
Ο ΜακΚρέντι έγνεψε καταφατικά, χτυπώντας ελαφρά το θηριώδες χέρι που έσφιγγε το πόδι του. «Μπορούμε να βοηθήσουμε», απάντησε, αμφιβάλλοντας ωστόσο για το αν αυτό ήταν εφικτό. Στο σύντομο διάστημα που χρειάστηκε για να γεμίσει με νερό η μπανιέρα, ο Κουζίτσκιν μετατράπηκε σε διπλό πράκτορα, με την προδοσία του να εξαγοράζεται με την υπόσχεση επίλυσης ενός συνηθισμένου, αλλά τότε άλυτου ιατρικού προβλήματος.
Αυτή υπήρξε η απαρχή μιας κατασκοπευτικής επιχείρησης που οδήγησε στην εξάρθρωση του κόμματος Τουντέχ στο Ιράν, ανατρέποντας το μυστικό σχέδιο της Μόσχας για την ανατροπή των μουλάδων και την εγκαθίδρυση κομμουνιστικής κυβέρνησης.
Το πραξικόπημα αποτράπηκε και ο Κουζίτσκιν συνέβαλε στη ματαίωση μιας πιθανής πυρηνικής σύγκρουσης. Αν ο Σοβιετικός κατάσκοπος δεν είχε αναζητήσει δυτική συνδρομή για το προσωπικό του πρόβλημα, ο κόσμος σήμερα θα ήταν διαφορετικός.
Η MI6 του έδωσε το κωδικό όνομα Redwood.
