Διαδοχικές είναι οι αποκαλύψεις για τη διαφθορά και την κακοδιαχείριση στην Ουκρανία, με την «μαύρη τρύπα» στον προϋπολογισμό της χώρας να ανέρχεται σε σχεδόν 30 δισεκατομμύρια και τους Ευρωπαίους να καλούνται να πληρώσουν τον «λογαριασμό» που διαρκώς αυξάνεται.
Υπενθυμίζεται πως η ΕΕ, ο σημαντικότερος πλέον υποστηρικτής της Ουκρανίας μετά την απομάκρυνση των ΗΠΑ επί Ντόναλντ Τραμπ, είχε ήδη εγκρίνει τη χορήγηση δανείου άνω των 100 δισ. δολαρίων στο Κίεβο.
Όταν όμως ομάδα Ευρωπαίων αξιωματούχων επισκέφτηκε την ουκρανική πρωτεύουσα ενημερώθηκε από τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι πως υπάρχει ένα απροσδόκητα μεγάλο χρηματοδοτικό κενό στον αμυντικό προϋπολογισμό. Όπως τους είπε ο Ουκρανός Πρόεδρος για να μπορέσει η Ουκρανία να αντεπεξέλθει έως το τέλος του έτους θα χρειαστεί επιπλέον 27 δισ. δολάρια.
Η αποκάλυψη για το τεράστιο έλλειμμα στον προϋπολογισμό, συμπίπτει με τις σοβαρές αποκαλύψεις για το τεράστιο σκάνδαλο διαφθοράς στα εξοπλιστικά της Ουκρανίας με ελαττωματικά πυρομαχικά, ανεκτέλεστες συμβάσεις, αδικαιολόγητες υπερτιμολογήσεις και συμφωνίες εκατοντάδων εκατομμυρίων δολαρίων με αμφιλεγόμενες εγχώριες εταιρείες.
Ζητούν εξηγήσεις οι Ευρωπαίοι
Το αίτημα της Ουκρανίας για επιπλέον 27 δισεκατομμύρια δολάρια, σύμφωνα με αποκαλυπτικό δημοσίευμα των New York Times, αιφνιδίασε και αναστάτωσε πολλούς αξιωματούχους σε ολόκληρη την Ευρώπη.
Τέσσερις ευρωπαίοι διπλωμάτες σχολίασαν πως αντιλαμβάνονται ότι η Ουκρανία δίνει μια υπαρξιακή μάχη, αλλά το μέγεθος του δημοσιονομικού ελλείμματος που τους παρουσίασε ο Ζελένσκι ήταν πραγματικά απροσδόκητο. Σε ιδιωτικές συζητήσεις πολλοί ήταν αυτοί που αναρωτήθηκαν για τον τρόπο διαχείρισης των κεφαλαίων που χορηγούνται στην Ουκρανία, ενώ ορισμένοι άφησαν αιχμές ακόμη και για το ενδεχόμενο να παρουσιάζονται διογκωμένες ανάγκες από το Κίεβο.
Η ευρωπαϊκή ηγεσία έχει δεσμευτεί για την ακλόνητη υποστήριξή της προς την Ουκρανία, ωστόσο πολλές ευρωπαϊκές κυβερνήσεις ζητούν εξηγήσεις για το πώς προέκυψε αυτό το χρηματοδοτικό κενό, ποιο ακριβώς είναι το μέγεθός του και εάν – ή με ποιον τρόπο – θα μπορούσαν να διατεθούν τα επιπλέον χρήματα που ζητά το Κίεβο έως το τέλος του χρόνου, σε μια περίοδο που οι ευρωπαϊκοί προϋπολογισμοί πολλών χωρών – μεταξύ των οποίων και των ισχυρότερων οικονομικών της ΕΕ – βρίσκονται στο «κόκκινο».
Ο Ευρωπαίος επίτροπος Οικονομίας Βάλντις Ντομπρόβσκις συνομίλησε τη Δευτέρα με τον πρωθυπουργό της Ουκρανίας, Σερχίι Κορέτσκι. Το πρώτο βήμα είναι «να αποκτήσουμε σαφή εικόνα για τη δημοσιονομική ή χρηματοοικονομική κατάσταση», δήλωσε μετά τη συνάντηση ο Μπάλας Ουιβάρι, εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Το Κίεβο ζητά τη συνδρομή και της Βρετανίας και της Ιαπωνίας, όμως και οι δύο χώρες βρίσκονται επίσης αντιμέτωπες με σημαντικά δημοσιονομικά προβλήματα.
Ποιες λύσεις εξετάζονται για την «μαύρη τρύπα» της Ουκρανίας
«Οι Ευρωπαίοι ηγέτες καλούνται να εξισορροπήσουν τη στήριξη προς την Ουκρανία με τις εγχώριες δημοσιονομικές προτεραιότητες, διαφορετικά κινδυνεύουν να προκαλέσουν την οργή των ψηφοφόρων», σχολιάζουν οι New York Times, υπογραμμίζοντας πως το χρηματοδοτικό κενό του Κιέβου αποτελεί και μια σκληρή υπενθύμιση για τους Ευρωπαίους πως ο «λογαριασμός» για τη στήριξη της Ουκρανίας διαρκώς αυξάνεται.
Μια από τις λύσεις που φαίνεται να εξετάζουν οι Ευρωπαίοι είναι να γίνει νωρίτερα η εκταμίευση του δανείου άνω των 100 δισ. δολαρίων, το οποίο έχει ήδη εγκριθεί αλλά προβλέπεται να χορηγηθεί στο σύνολό του σε διάστημα δύο ετών. Βάσει του τρέχοντος σχεδιασμού, το μισό ποσό θα καταβληθεί εντός του 2026 και το υπόλοιπο το 2027.
Η ταχύτερη εκταμίευση του δανείου – ή μέρος αυτού – ενδέχεται να αποτελεί στην παρούσα φάση τη μοναδική εφαρμόσιμη επιλογή για την παροχή περισσότερων χρημάτων στην Ουκρανία, σύμφωνα με ευρωπαίους διπλωμάτες και αξιωματούχους που μίλησαν στους New York Times. Ωστόσο η συγκεκριμένη επιλογή δεν λύνει ουσιαστικά το πρόβλημα, μεταφέροντας απλώς το χρηματοδοτικό κενό για το επόμενο έτος, όταν η Ουκρανία θα ζητήσει ξανά τα ίδια κεφάλαια και το πιθανότερο και περισσότερα.
Ξανά το σενάριο των παγωμένων ρωσικών κεφαλαίων
Από την πλευρά του το Κίεβο συνεχίζει να πιέζει την ΕΕ να προχωρήσει στην κατάσχεση των παγωμένων ρωσικών κεφαλαίων, τα οποία εκτιμώνται σε περισσότερα από 200 δισ. δολάρια, μια κίνηση που θα μπορούσε να εξασφαλίσει άμεσα ένα πολύ μεγαλύτερο πακέτο χρηματοδότησης.
Ωστόσο η συγκεκριμένη επιλογή μπλοκάρεται κυρίως από το Βέλγιο και το χρηματοπιστωτικό αποθετήριο Euroclear, όπου βρίσκεται το μεγαλύτερο μέρος των ρωσικών κεφαλαίων, αλλά και από άλλες χώρες της ΕΕ. Το ισχυρό επιχείρημα που προβάλλεται είναι πως η χρήση των ρωσικών περιουσιακών στοιχείων θα μπορούσε να οδηγήσει μεταπολεμικά στην καταβολή δυσθεώρητων αποζημιώσεων προς τη Μόσχα καθώς πρόκειται για μια εξαιρετικά αμφιλεγόμενη ενέργεια ως προς τη νομιμότητά της.
Επιπλέον θα μπορούσε να προκαλέσει χρηματοπιστωτική κρίση, στέλνοντας το μήνυμα ότι ξένα κεφάλαια μπορούν να δημευθούν για πολιτικούς λόγους. Κάτι τέτοιο θα μπορούσε να ωθήσει τους καταθέτες να αποσύρουν τα χρήματά τους από τη Euroclear και άλλα ευρωπαϊκά χρηματοπιστωτικά ιδρύματα.
Σε κάθε περίπτωση, οποιαδήποτε συμφωνία για τη χρήση των παγωμένων ρωσικών κεφαλαίων θα χρειαζόταν μήνες για να επιτευχθεί — εάν τελικά αποδειχθεί εφικτή – ενώ οι ανάγκες που παρουσιάζονται από την Ουκρανία είναι άμεσες. «Οι διαπραγματεύσεις βρίσκονται κάπου στο μέλλον, ενώ τα χρήματα χρειάζονται τώρα», δήλωσε ο υπουργός Εξωτερικών της Ουκρανίας, Αντρίι Σιμπίχα, καλώντας τις ευρωπαϊκές χώρες να λάβουν γρήγορα μια απόφαση.
«Ο πόλεμος γίνεται όλο και ακριβότερος»
«Ο πόλεμος έχει αντικειμενικά γίνει ακριβότερος», δήλωσε η Ολένα Προκοπένκο, ειδικός σε θέματα ουκρανικής εξωτερικής πολιτικής και ανώτερη συνεργάτιδα του ερευνητικού ινστιτούτου German Marshall Fund.
Όπως επισήμανε, εάν η Ουκρανία μπορέσει να αποδείξει στις ευρωπαϊκές χώρες ότι έχει πραγματικά ανάγκη αυτά τα χρήματα, «πιστεύω ότι θα βρουν έναν τρόπο — τόσο για χάρη της Ουκρανίας όσο και για το δικό τους συμφέρον».
