Πόσο αξίζει ένας Τυραννόσαυρος Ρεξ; Ο άνθρωπος που αγόρασε τον «Gus», έναν από τους πιο ολοκληρωμένους σκελετούς δεινοσαύρου Τ. Ρεξ που έχουν βρεθεί ποτέ, θα απαντούσε 50,1 εκατομμύρια δολάρια.
Η τιμή είναι απίστευτη, αλλά υπογραμμίζει την αυξανόμενη αξία των απολιθωμάτων δεινοσαύρων- και την απειλή που αυτές οι τιμές αποτελούν για τους παλαιοντολόγους.
Τα απολιθώματα δεν είχαν πάντα τόσο υψηλές τιμές. Τουλάχιστον μέχρι τα τέλη της δεκαετίας του 1990, οι σκελετοί δεινοσαύρων δεν κόστιζαν πάνω από 1 εκατομμύριο δολάρια, λέει ο Κερκ Τζόνσον, διευθυντής του Τμήματος Sant στο Εθνικό Μουσείο Φυσικής Ιστορίας του Σμιθσόνιαν.
«Αν είσαι παλαιοντολόγος ή επιστήμονας, 1 εκατομμύριο δολάρια φαίνεται ένα τεράστιο ποσό. Οπότε ξαφνικά [50 εκατομμύρια δολάρια], είναι σαν να εκρήγνυται το μυαλό σου», λέει ο Τζόνσον. Ωστόσο, αυτό είναι το αποτέλεσμα του γεγονότος ότι τα οστά δεινοσαύρων αντιμετωπίζονται- και πωλούνται- σαν έργα τέχνης.
Ραγδαία η άνοδος της τιμής των απολιθωμάτων δεινοσαύρων
Ο «Gus» είναι ο πιο ακριβός δεινόσαυρος που έχει πωληθεί ποτέ, αλλά ο προηγούμενος κάτοχος του ρεκόρ, ο στεγόσαυρος «Apex», πωλήθηκε για περίπου 44,6 εκατομμύρια δολάρια το 2024. Το πρώτο απολίθωμα που πωλήθηκε σε δημοπρασία- και το πρώτο που πωλήθηκε για πάνω από 1 εκατομμύριο δολάρια- ήταν η «Sue», ο Τ. Ρεξ: το 1997 πωλήθηκε στο Field Museum του Σικάγου για 8,3 εκατομμύρια δολάρια.
Κάθε απολίθωμα είναι μοναδικό, λέει ο Κρεγκ Κίσικ, αντιπρόεδρος του τμήματος φυσικής ιστορίας της Heritage Auctions. Σε αντίθεση με πιο συνηθισμένα συλλεκτικά αντικείμενα, όπως τα νομίσματα ή οι κάρτες μπέιζμπολ, «δεν υπάρχει ούτε ένα οστό δεινοσαύρου που να είναι ίδιο με κάποιο άλλο», λέει ο Κίσικ. «Κάθε κατηγορία συλλεκτικών αντικειμένων που δεν βαθμολογείται και δεν εμπορευματοποιείται θα έχει το δικό της μοναδικό σύνολο κανόνων».
«Αν ρωτήσετε τους οίκους δημοπρασιών και πείτε: “Πόσο πιστεύετε ότι αξίζει αυτό;”, θα απαντήσουν: “Δεν ξέρω πόσο αξίζει, αλλά μπορώ να σας πω για πόσο πουλήθηκε”», λέει ο Τζόνσον. «Όταν ο Στεγόσαυρος “Apex” πουλήθηκε για 44 εκατομμύρια δολάρια, οι Στεγόσαυροι [έγιναν] αξίας 44 εκατομμυρίων δολαρίων».
Το ποιος ακριβώς αγοράζει αυτά τα απολιθώματα αποτελεί μερικές φορές μυστήριο. Ο δισεκατομμυριούχος των hedge funds Κεν Γκρίφιν αγόρασε τον «Apex» και στη συνέχεια δάνεισε τον δεινόσαυρο στο Αμερικανικό Μουσείο Φυσικής Ιστορίας της Νέας Υόρκης. Ένα άλλο δείγμα που πωλήθηκε σε δημοπρασία, ο «Stan» ο Τυραννόσαυρος, αξίας 32 εκατομμυρίων δολαρίων, εξαφανίστηκε από τη δημόσια σκηνή για χρόνια πριν επανεμφανιστεί σε ένα μουσείο φυσικής ιστορίας στο Άμπου Ντάμπι.
«Οι άνθρωποι που αγοράζουν τους ακριβούς δεινόσαυρους δεν είναι απαραίτητα φανατικοί συλλέκτες φυσικής ιστορίας ή μουσεία. Είναι διαχειριστές hedge funds. Είναι διασημότητες», λέει ο Κίσικ. «Αν έχεις ήδη πέντε σπίτια και δέκα αυτοκίνητα, τι ακολουθεί; Λοιπόν, ίσως ένας δεινόσαυρος».
Όπως και τα έργα τέχνης, ορισμένοι οικονομολόγοι πιστεύουν ότι τα απολιθώματα είναι κάτι περισσότερο από μοναδικά συλλεκτικά αντικείμενα και σύμβολα κοινωνικού κύρους — μπορούν να αποτελέσουν εναλλακτικές επενδύσεις. Το πλεονέκτημα είναι ότι «η αξία τους ενδέχεται να είναι λιγότερο επιρρεπής σε διακυμάνσεις» σε σύγκριση με τις μετοχές, λέει ο Σάιμον Κοντλίφε, οικονομολόγος στο Πανεπιστήμιο West Chester.
Οι ολοένα και υψηλότερες τιμές των απολιθωμάτων αποτελούν πρόβλημα για την παλαιοντολογία, λέει η Κριστίνα Κάρι Ρότζερς, παλαιοντολόγος σπονδυλωτών στο Macalester College, επειδή «ενισχύουν την αντίληψη ότι τα απολιθώματα δεινοσαύρων είναι επενδυτικά περιουσιακά στοιχεία και όχι αναντικατάστατα κομμάτια της συλλογικής φυσικής μας κληρονομιάς».
Ενθαρρύνουν επίσης τους κυνηγούς απολιθωμάτων- εμπορικούς παλαιοντολόγους και ερασιτέχνες που επιδιώκουν να αποκομίσουν κέρδος από τα οστά δεινοσαύρων — ανεξάρτητα από το κόστος για την επιστήμη.
Η εμπορική παλαιοντολογία
Οι κυνηγοί απολιθωμάτων δεν αποτελούν νέο φαινόμενο, λέει ο Τζόνσον, και πολλοί συνεργάζονται με μουσεία, ακαδημαϊκούς και συλλέκτες για να εντοπίζουν οστά δεινοσαύρων με ηθικό και νόμιμο τρόπο. Ο Κάρι Γούντραφ, επιμελητής της παλαιοντολογίας σπονδυλωτών στο Frost Science του Μαϊάμι, αναφέρει ότι έχει μια «υπέροχη σχέση» με τον Τζέισον Κούπερ, τον παλαιοντολόγο που ανακάλυψε τον Apex, για παράδειγμα. Η «Sue», ο Τυραννόσαυρος Ρεξ, ανακαλύφθηκε επίσης κατά τη διάρκεια μιας εμπορικής ανασκαφικής αποστολής.
«Υπάρχουν τόσα πολλά εκπληκτικά απολιθώματα που, ειλικρινά, απλά δεν θα είχαν ανακαλυφθεί» χωρίς τους εμπορικούς κυνηγούς απολιθωμάτων, λέει ο Γούντραφ. Όμως, η δουλειά αυτή δεν είναι φιλανθρωπία. «Πολλοί από αυτούς είναι πολύ καλοί άνθρωποι, αλλά από την απλή άποψη του τι κάνουν- σκάβουν για να πουλήσουν- δεν ωφελούν την επιστημονική κοινότητα», λέει ο Γούντραφ.
Η αύξηση των αμοιβών για τα απολιθώματα δημιουργεί ένα ηθικό πρόβλημα, λένε οι ερευνητές. Θα μπορούσε να αποτελέσει κίνητρο για παράνομη ανασκαφή απολιθωμάτων από ομοσπονδιακή γη ή για την παραποίηση πληροφοριών σχετικά με ένα απολίθωμα προς τους αγοραστές.
«Αν είσαι διαχειριστής γης, σκέφτεσαι: “Θα προσέχω τώρα για παράνομες ανασκαφές, γιατί υπάρχει ένας δεινόσαυρος αξίας 50 εκατομμυρίων δολαρίων εκεί έξω για κάποιον”», λέει ο Τζόνσον.
«Καθώς [βλέπουμε] αυτές τις ολοένα και υψηλότερες τιμές σε δολάρια, παρατηρούμε αύξηση των εγκλημάτων», λέει ο Γούντραφ, αναφέροντας αγωγές και ακόμη και την επίδειξη όπλων σε χώρους ανασκαφών. Η Ρότζερς αναφέρει ότι έχει δει με τα ίδια της τα μάτια κλοπές απολιθωμάτων από ενεργούς χώρους ανασκαφών — και αργότερα έχει δει αυτά τα απολιθώματα να βγαίνουν σε δημοπρασία.
«Πραγματικά πιστεύω ότι, σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα, θα δούμε κάποιον να σκοτώνεται στις Ηνωμένες Πολιτείες εξαιτίας ενός δεινοσαύρου», λέει ο Γούντραφ.
Με πληροφορίες από Scientific American
