Η αμερικανική εκστρατεία οικονομικής πίεσης στο Ιράν γίνεται ολοένα δυσκολότερη για την Τεχεράνη να αντιμετωπίσει, σύμφωνα με τρεις ανώτερους Ιρανούς αξιωματούχους στο Reuters.
Τις τελευταίες εβδομάδες, η Ουάσιγκτον έχει εντείνει την οικονομική πίεση προς την Τεχεράνη, επιδιώκοντας να αποσπάσει παραχωρήσεις σε μια ενδεχόμενη μελλοντική διαπραγμάτευση, καθώς έξι μήνες πολέμου δεν έχουν μέχρι σήμερα οδηγήσει σε συμφωνία.
Παρότι η ιρανική ηγεσία έχει καταφέρει επί δεκαετίες να παρακάμπτει τις κυρώσεις, οι τελευταίες αμερικανικές κινήσεις την έχουν φέρει σε ιδιαίτερα δύσκολη θέση. Οι δυνατότητες εξασφάλισης συναλλάγματος από το εξωτερικό και εισαγωγής αγαθών έχουν περιοριστεί δραστικά, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές.
Ιδιαίτερα ανησυχητική θεωρείται η προσπάθεια των ΗΠΑ να αποκόψουν το Ιράν από τα διεθνή δίκτυα χρηματοδότησης σε τρίτες χώρες, τα οποία η Τεχεράνη χρησιμοποιεί εδώ και χρόνια για να διατηρεί σε λειτουργία την οικονομία της.
Οποιαδήποτε ένδειξη ότι η οικονομική πίεση μπορεί να οδηγήσει σε έξοδο από το αδιέξοδο που έχει διαρκέσει μήνες θα ήταν ευπρόσδεκτη από τους Αμερικανούς σχεδιαστές πολιτικής. Η Τεχεράνη, ωστόσο, έχει προειδοποιήσει ότι μπορεί να απαντήσει στην αυξανόμενη πίεση με νέα στρατιωτική κλιμάκωση, αυξάνοντας περαιτέρω το ρίσκο σε μια κρίσιμη συγκυρία.
Μειώνονται τα αποθέματα καυσίμων, καταρρέει το ριάλ
Ο πόλεμος έχει επιστρέψει αυτή την εβδομάδα σε ανοιχτές εχθροπραξίες, καθώς αμερικανικές επιθέσεις κατά μήκος των ιρανικών ακτών στον Περσικό Κόλπο προκάλεσαν ιρανικά αντίποινα εναντίον αμερικανικών βάσεων σε αραβικές χώρες.
Καμία από τις δύο πλευρές δεν έχει δείξει μέχρι στιγμής ότι είναι διατεθειμένη να αποδεχθεί τις παραχωρήσεις που ζητά η άλλη, με αποτέλεσμα η σύγκρουση να παραμένει σε ένα ιδιαίτερα δαπανηρό αδιέξοδο — αν και τα δεδομένα φαίνεται να αρχίζουν να μεταβάλλονται.
Παρά το γεγονός ότι αυξάνονται οι ροές ενέργειας προς τις διεθνείς αγορές μέσω του Στενού του Ορμούζ, παρά τις προσπάθειες του Ιράν να συνεχίσει να παρεμποδίζει τη ναυσιπλοΐα, ο αμερικανικός αποκλεισμός των ιρανικών εξαγωγών πετρελαίου έχει ουσιαστικά στερήσει από την Τεχεράνη την κύρια πηγή εσόδων της.
Η κατάσταση επιβαρύνεται από το γεγονός ότι η ιρανική οικονομία βρισκόταν ήδη σε βαθιά κρίση πριν από τον πόλεμο, με το εθνικό νόμισμα να καταρρέει και τον πληθωρισμό να επιταχύνεται. Παράλληλα, οι μήνες βομβαρδισμών έχουν δημιουργήσει τεράστιες ανάγκες για την αποκατάσταση κατεστραμμένων βιομηχανικών εγκαταστάσεων και υποδομών.
Η ίδια η έλλειψη ρευστότητας περιορίζει πλέον και τη δυνατότητα της Τεχεράνης να παρακάμπτει τις κυρώσεις, καθώς υπάρχουν λιγότερα διαθέσιμα κεφάλαια για την καταβολή των υψηλών προμηθειών που απαιτούνται για παράνομες συναλλαγές μέσω ενδιάμεσων δικτύων.
Το ριάλ έχει υποχωρήσει σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα τις τελευταίες ημέρες. Ένας ανώτερος αξιωματούχος υποστήριξε ότι τα διαθέσιμα αποθέματα βενζίνης επαρκούν για περίπου δύο ακόμη μήνες. Το Ιράν είναι υποχρεωμένο να εισάγει καύσιμα παρά την εγχώρια παραγωγή πετρελαίου, λόγω της περιορισμένης δυναμικότητας των διυλιστηρίων του.
Η ιρανική ηγεσία γνωρίζει καλά τους κινδύνους μιας οικονομικής κατάρρευσης, αλλά και το ενδεχόμενο αυτή να πυροδοτήσει εκ νέου μαζικές διαδηλώσεις σε εθνικό επίπεδο, τις οποίες είχε καταστείλει τον Ιανουάριο, με χιλιάδες διαδηλωτές να χάνουν τη ζωή τους.
Η οικονομική πίεση γίνεται και πολιτικό όπλο
Ο πόλεμος εισέρχεται παράλληλα σε μια νέα φάση, καθώς οι δύο πλευρές επιχειρούν να επηρεάσουν τις πολιτικές εξελίξεις στο εσωτερικό του αντιπάλου τους.
Όπως αναφέρει το Reuters, το Ιράν εκτιμά ότι η απειλή μιας περαιτέρω εκτίναξης του πληθωρισμού θα μπορούσε να λειτουργήσει αποτρεπτικά για την αμερικανική κυβέρνηση ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου. Από την πλευρά της, η Ουάσιγκτον επιδιώκει να ενθαρρύνει τους Ιρανούς να εξεγερθούν, σύμφωνα με ανώτερο Ιρανό αξιωματούχο.
Αποκλεισμός και δευτερογενείς κυρώσεις πιέζουν την Τεχεράνη
Τα νέα αμερικανικά μέτρα διευρύνουν τις λεγόμενες δευτερογενείς κυρώσεις, στοχεύοντας χώρες και επιχειρήσεις που συναλλάσσονται με το Ιράν. Στόχος είναι να περιοριστεί η πρόσβαση της Τεχεράνης στις απαραίτητες συναλλαγές σε δολάρια, τόσο για τις εξαγωγές πετρελαίου όσο και για τη χρηματοδότηση κρίσιμων εισαγωγών αγαθών και πρώτων υλών.
Σύμφωνα με τις τρεις ανώτερες ιρανικές πηγές, η προσπάθεια αυτή καθιστά πλέον υπερβολικά δαπανηρά τα υφιστάμενα δίκτυα παράκαμψης των κυρώσεων, τα οποία βασίζονται μεταξύ άλλων σε εταιρείες-βιτρίνες, μη καταχωρημένα δεξαμενόπλοια και λαθρεμπόριο.
Τα φορτία ιρανικού αργού έχουν μειωθεί τον τρέχοντα μήνα σε περίπου 260.000 βαρέλια ημερησίως, από περίπου 1,7 εκατ. βαρέλια την ημέρα έναν χρόνο νωρίτερα, σύμφωνα με στοιχεία της Kpler. Μόνο περιορισμένες ποσότητες εξακολουθούν να μετακινούνται από τερματικούς σταθμούς, προκειμένου να διανεμηθούν στη συνέχεια μέσω φορτηγών, τρένων ή μικρότερων πλοίων στην Κασπία Θάλασσα.
Η Τεχεράνη υποστηρίζει ότι διαθέτει δεκάδες εκατομμύρια βαρέλια αποθηκευμένα σε δεξαμενόπλοια εκτός της ζώνης αποκλεισμού, τα οποία μπορεί να διαθέσει στην αγορά. Ωστόσο, σύμφωνα με έναν από τους αξιωματούχους, οι νέες κυρώσεις έχουν οδηγήσει τους μεσάζοντες είτε να αποσύρονται είτε να απαιτούν υψηλότερες αμοιβές.
Ο πρόεδρος Masoud Pezeshkian έχει δηλώσει ότι το συνολικό εμπόριο της χώρας έχει μειωθεί κατά 25% έως 35%, με τις εισαγωγές να πλήττονται περισσότερο από τις εξαγωγές. Πρόκειται για μία από τις διαδοχικές προειδοποιήσεις ανώτατων αξιωματούχων για την ταχύτητα με την οποία επιδεινώνεται η οικονομική κατάσταση.
Παράλληλα, η αμερικανική πίεση αλλά και οι ιρανικές επιθέσεις έχουν διαταράξει έναν από τους βασικούς διαύλους του ιρανικού εμπορίου, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Το Άμπου Ντάμπι ανακοίνωσε στις 19 Αυγούστου ότι όλες οι εμπορικές συναλλαγές και οι χρηματοοικονομικές δοσοληψίες με την Τεχεράνη αναστέλλονται μέχρι νεωτέρας.
“Αν αυτά τα κανάλια παραμείνουν κλειστά, ο προμηθευτής ζητά μετρητά, η συναλλαγή περνά μέσα από άλλη χώρα και το φορτίο φτάνει αργότερα και ακριβότερα”, δήλωσε στο Reuters Ιρανός έμπορος στην Τεχεράνη που δραστηριοποιείται στην εισαγωγή αγαθών.
