Η Ορθόδοξη Εκκλησία τιμά σήμερα, Πέμπτη 20 Αυγούστου, τον Προφήτη Σαμουήλ, τον άνθρωπο που βρίσκεται στο σημείο καμπής ανάμεσα στην εποχή των Κριτών και στη γέννηση της μοναρχίας του αρχαίου Ισραήλ.
Η ιστορία του αρχίζει με την απελπισμένη προσευχή μιας γυναίκας που δεν μπορεί να αποκτήσει παιδί και συνεχίζεται με μία από τις πιο χαρακτηριστικές σκηνές της Παλαιάς Διαθήκης: ένα μικρό αγόρι ξυπνά μέσα στη νύχτα επειδή ακούει κάποιον να φωνάζει το όνομά του.
Χρόνια αργότερα, το ίδιο παιδί θα γίνει προφήτης και κριτής, θα χρίσει βασιλιά τον Σαούλ και, όταν εκείνος απομακρυνθεί από τον Θεό, θα αναζητήσει έναν άγνωστο νεαρό ποιμένα που ονομάζεται Δαβίδ.
Ο Προφήτης Σαμουήλ
Ο Σαμουήλ αποτελεί μία από τις κεντρικές προσωπικότητες της Παλαιάς Διαθήκης. Η ζωή του περιγράφεται κυρίως στο Α΄ Βασιλειών της μετάφρασης των Εβδομήκοντα, που αντιστοιχεί στο Α΄ Σαμουήλ της εβραϊκής και δυτικής βιβλικής παράδοσης.
Η ιστορία του αρχίζει πριν από τη γέννησή του.
Η Άννα εξήγησε ότι προσευχόταν από τον πόνο της και έκανε μία υπόσχεση: εάν αποκτούσε γιο, θα τον αφιέρωνε στον Θεό.
Λίγο αργότερα γεννήθηκε ο Σαμουήλ.
Όταν το παιδί μεγάλωσε αρκετά, η μητέρα του τήρησε την υπόσχεσή της και τον οδήγησε στον Ηλί, για να υπηρετεί στο ιερό.
«Σαμουήλ, Σαμουήλ»
Εκεί διαδραματίζεται μία από τις πιο γνωστές αφηγήσεις της Παλαιάς Διαθήκης.
Ένα βράδυ, ενώ ο μικρός Σαμουήλ κοιμάται, ακούει μια φωνή να τον καλεί:
«Σαμουήλ, Σαμουήλ».
Το παιδί σηκώνεται και τρέχει στον Ηλί πιστεύοντας ότι εκείνος τον φώναξε. Ο ηλικιωμένος ιερέας τού απαντά ότι δεν τον κάλεσε και του ζητά να επιστρέψει στο κρεβάτι του.
Το ίδιο συμβαίνει ξανά.
Την τρίτη φορά ο Ηλί αντιλαμβάνεται ότι ο Θεός καλεί το παιδί και του εξηγεί πώς να απαντήσει.
Η σκηνή σηματοδοτεί την έναρξη της προφητικής αποστολής του Σαμουήλ, ο οποίος σταδιακά αναδεικνύεται σε μία από τις ισχυρότερες πνευματικές φυσιογνωμίες του Ισραήλ.
Ο άνθρωπος που έχρισε τον πρώτο βασιλιά του Ισραήλ
Καθώς ο Σαμουήλ μεγαλώνει, αποκτά τεράστιο κύρος ως προφήτης και κριτής.
Κάποια στιγμή ο λαός ζητά να αποκτήσει βασιλιά, όπως τα γειτονικά έθνη.
Ο Σαμουήλ αντιμετωπίζει το αίτημα με επιφύλαξη και προειδοποιεί για τις συνέπειες που μπορεί να έχει η συγκέντρωση της εξουσίας στα χέρια ενός μονάρχη. Τελικά, όμως, κατόπιν θείας εντολής, χρίζει ως πρώτο βασιλιά τον Σαούλ.
Η σχέση των δύο ανδρών θα γίνει αργότερα εξαιρετικά δύσκολη.
Ο Σαούλ παρακούει τις εντολές που του μεταφέρει ο προφήτης και ο Σαμουήλ τού ανακοινώνει ότι η βασιλεία του δεν πρόκειται να διατηρηθεί.
Τότε αρχίζει η αναζήτηση του ανθρώπου που θα τον διαδεχθεί.
Ο άγνωστος ποιμένας που έγινε βασιλιάς
Ο Σαμουήλ πηγαίνει στη Βηθλεέμ, στο σπίτι του Ιεσσαί.
Οι γιοι της οικογένειας παρουσιάζονται μπροστά του ένας προς έναν. Ο προφήτης βλέπει τους μεγαλύτερους και ισχυρότερους και θεωρεί ότι ανάμεσά τους πρέπει να βρίσκεται ο μελλοντικός βασιλιάς.
Όμως κανένας δεν είναι ο εκλεκτός.
Τότε ρωτά εάν υπάρχει άλλος γιος.
Υπάρχει ο μικρότερος. Δεν βρίσκεται καν στο σπίτι. Έχει μείνει έξω και φυλά τα πρόβατα.
Είναι ο Δαβίδ.
Ο νεαρός ποιμένας καλείται να παρουσιαστεί και ο Σαμουήλ τον χρίζει. Ο άγνωστος γιος του Ιεσσαί θα γίνει αργότερα ο βασιλιάς Δαβίδ, μία από τις κεντρικότερες μορφές ολόκληρης της βιβλικής ιστορίας.
Έτσι ο Σαμουήλ συνδέεται άμεσα τόσο με την αρχή της βασιλείας του Σαούλ όσο και με την άνοδο της δυναστείας του Δαβίδ.
Ο θάνατος του Προφήτη Σαμουήλ
Ο Σαμουήλ έζησε μέχρι βαθιά γεράματα και, σύμφωνα με τη βιβλική διήγηση, ο θάνατός του προκάλεσε γενικό πένθος στον λαό του Ισραήλ.
Ενταφιάστηκε στη γενέτειρά του, τη Ραμά.
Η Εκκλησία τον τιμά ως Προφήτη, αναγνωρίζοντας στο πρόσωπό του τον άνθρωπο που κλήθηκε από τον Θεό ήδη από την παιδική του ηλικία και διαδραμάτισε καθοριστικό ρόλο σε μία από τις μεγαλύτερες πολιτικές και θρησκευτικές μεταβάσεις της Παλαιάς Διαθήκης.
Ο Άγιος Λούκιος ο Βουλευτής
Σήμερα τιμάται επίσης ο Άγιος Λούκιος ο Βουλευτής.
Η εκκλησιαστική παράδοση τον συγκαταλέγει στους Μάρτυρες που ομολόγησαν τη χριστιανική πίστη κατά τους πρώτους αιώνες της Εκκλησίας.
Η προσωνυμία «Βουλευτής» συνδέεται με το δημόσιο αξίωμα που κατείχε. Παρά την κοινωνική του θέση, παρέμεινε σταθερός στην πίστη του όταν βρέθηκε αντιμέτωπος με τον διωγμό.
Οι πληροφορίες που έχουν διασωθεί για τη ζωή του είναι περιορισμένες, όμως η μνήμη του διατηρήθηκε στο εορτολόγιο της 20ής Αυγούστου.
Ποιοι άλλοι Άγιοι τιμώνται
Στις 20 Αυγούστου τιμώνται επίσης οι:
- Άγιοι Ηλιόδωρος και Δοσάς οι Μάρτυρες.
- Άγιος Θεοχάρης ο Νεαπολίτης ο Νεομάρτυρας από την Μικρά Ασία
- Άγιοι Ρηγίνος και Ορέστης «οι εν Κύπρω» Μάρτυρες.
Το Ευαγγέλιο της ημέρας: Ο Χριστός θεραπεύει τους αρρώστους
Το ευαγγελικό ανάγνωσμα της ημέρας προέρχεται από το Κατά Μάρκον Ευαγγέλιο και μεταφέρει τον αναγνώστη στην αρχή της δημόσιας δράσης του Χριστού.
Ο Ιησούς βρίσκεται στην Καπερναούμ και πηγαίνει στο σπίτι του Σίμωνα και του Ανδρέα. Η πεθερά του Σίμωνα είναι κατάκοιτη με πυρετό.
Ο Χριστός πλησιάζει, την πιάνει από το χέρι και τη σηκώνει. Ο πυρετός υποχωρεί.
Η είδηση εξαπλώνεται γρήγορα.
Όταν δύει ο ήλιος, άνθρωποι αρχίζουν να φέρνουν μπροστά Του ασθενείς και δαιμονισμένους. Ο Ευαγγελιστής Μάρκος δίνει μια εντυπωσιακή εικόνα της κινητοποίησης που προκαλεί η παρουσία Του: «ἡ πόλις ὅλη ἐπισυνηγμένη ἦν πρὸς τὴν θύραν».
Ο Χριστός θεραπεύει πολλούς ανθρώπους από διαφορετικές ασθένειες.
«Ἄγωμεν ἀλλαχοῦ»
Το επόμενο πρωί, πολύ πριν ξημερώσει, ο Ιησούς απομακρύνεται σε έρημο τόπο για να προσευχηθεί.
Οι μαθητές Τον αναζητούν και όταν Τον βρίσκουν Του λένε ότι όλοι Τον ψάχνουν.
Η απάντησή Του δείχνει ότι η αποστολή Του δεν πρόκειται να περιοριστεί στην Καπερναούμ:
«Ἄγωμεν ἀλλαχοῦ εἰς τὰς ἐχομένας κωμοπόλεις, ἵνα καὶ ἐκεῖ κηρύξω».
Ο Χριστός ξεκινά έτσι περιοδεία σε ολόκληρη τη Γαλιλαία, κηρύττοντας στις συναγωγές και θεραπεύοντας.
Το σημερινό ανάγνωσμα παρουσιάζει επομένως τις τρεις διαστάσεις που επανέρχονται διαρκώς στη δημόσια δράση Του: προσευχή, κήρυγμα και θεραπεία.
Το μήνυμα της ημέρας
Η ιστορία του Σαμουήλ ξεκινά με ένα παιδί που μέσα στη νύχτα δεν αναγνωρίζει ακόμη ποιος το καλεί. Χρειάζεται να ακούσει ξανά και ξανά τη φωνή μέχρι να καταλάβει.
Χρόνια αργότερα, όταν όλοι βλέπουν στους δυνατούς γιους του Ιεσσαί έναν μελλοντικό βασιλιά, εκείνος καλείται να κοιτάξει πέρα από το προφανές και να αναζητήσει τον μικρότερο, εκείνον που κανείς δεν είχε θεωρήσει αρκετά σημαντικό ώστε να βρίσκεται καν στο δωμάτιο. Ίσως αυτή να είναι και η πιο διαχρονική πλευρά της ιστορίας του: τα καθοριστικά πράγματα δεν έρχονται πάντοτε από εκεί όπου όλοι περιμένουν να τα βρουν.
Σε ποιους λέμε «χρόνια πολλά»
Την ονομαστική τους γιορτή έχουν όσοι φέρουν τα ονόματα:
- Ηλιόδωρος, Ηλιοδώρα
- Θεοχάρης, Θεοχαρούλα, Χαρούλα
- Σαμουήλ, Σαμουήλος, Σαμουήλης, Σαμουηλία, Σαμουήλα
- Ορέστης, Ορεστία, Ορεστιάδα
