Η Ορθόδοξη Εκκλησία τιμά σήμερα, Τετάρτη 19 Αυγούστου, τον Άγιο Ανδρέα τον Στρατηλάτη, μία από τις εντυπωσιακές στρατιωτικές μορφές των πρώτων χριστιανικών αιώνων.
Υπηρετεί στον ρωμαϊκό στρατό και διακρίνεται στο πεδίο της μάχης, όμως η πίστη που ομολογεί μετά τη νίκη του μετατρέπει τον ίδιο και τους στρατιώτες του από παρασημοφορημένους πολεμιστές σε διωκόμενους.
Σύμφωνα με την παράδοση, χιλιάδες άνδρες τον ακολουθούν στον χριστιανισμό και τελικά στον θάνατο, σε ένα από τα πολυπληθέστερα ομαδικά μαρτύρια που καταγράφει το ορθόδοξο Συναξάρι.
Ο Άγιος Ανδρέας ο Στρατηλάτης
Ο Άγιος Ανδρέας έζησε στα τέλη του 3ου και στις αρχές του 4ου αιώνα, την εποχή κατά την οποία η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία βρισκόταν ακόμη αντιμέτωπη με μεγάλες στρατιωτικές απειλές αλλά και με τους τελευταίους σκληρούς διωγμούς των χριστιανών.
Υπηρετούσε στον ρωμαϊκό στρατό και είχε διακριθεί για την ανδρεία και τις στρατιωτικές του ικανότητες. Από αυτές απέκτησε και την προσωνυμία Στρατηλάτης.
Η παράδοση αναφέρει ότι πριν από τη μάχη μίλησε στους στρατιώτες του για τον Χριστό και τους κάλεσε να εμπιστευθούν τη δύναμή Του.
Η μάχη καταλήγει σε νίκη των Ρωμαίων. Για τον Ανδρέα, όμως, αυτή η νίκη γίνεται η αρχή μιας πολύ διαφορετικής σύγκρουσης.
Από τη στρατιωτική νίκη στον διωγμό
Η είδηση ότι ο Ανδρέας κηρύττει τη χριστιανική πίστη ανάμεσα στους στρατιώτες του φτάνει στις αρχές.
Ο ίδιος και αρκετοί από τους άνδρες του συλλαμβάνονται και οδηγούνται ενώπιον του διοικητή.
Οι στρατιώτες που λίγο πριν είχαν πολεμήσει για την αυτοκρατορία αντιμετωπίζονται πλέον ως εχθροί επειδή αρνούνται να θυσιάσουν στους ειδωλολατρικούς θεούς.
Ο Ανδρέας υποβάλλεται σε βασανιστήρια, όμως δεν αρνείται την πίστη του. Το ίδιο κάνουν και οι στρατιώτες που τον ακολουθούν.
Οι αρχές, φοβούμενες την αναταραχή που θα μπορούσε να προκαλέσει η δημόσια εκτέλεση ενός δημοφιλούς στρατιωτικού και των ανδρών του, τους αφήνουν προσωρινά ελεύθερους.
Ο κίνδυνος, όμως, δεν έχει περάσει.
Η πορεία προς το μαρτύριο
Ο Ανδρέας και οι στρατιώτες του εγκαταλείπουν την περιοχή και αναζητούν χριστιανούς κληρικούς για να βαπτιστούν.
Σύμφωνα με την εκκλησιαστική παράδοση, μετά το βάπτισμά τους συνεχίζουν την πορεία τους, όμως οι αυτοκρατορικές αρχές έχουν ήδη αποφασίσει την εξόντωσή τους.
Στρατιωτικό απόσπασμα τους ακολουθεί και τους προλαβαίνει σε ορεινή περιοχή.
Ο Ανδρέας αντιλαμβάνεται ότι η σύγκρουση είναι αναπόφευκτη. Αυτή τη φορά, όμως, δεν καλεί τους άνδρες του να πολεμήσουν.
Τους ζητά να μην αντισταθούν.
Οι στρατιώτες αφήνουν τα όπλα και, σύμφωνα με το Συναξάρι, ο Ανδρέας και οι άνδρες του θανατώνονται από τις αυτοκρατορικές δυνάμεις.
Η παράδοση αναφέρει έναν εξαιρετικά μεγάλο αριθμό συνμαρτύρων – 2.593 στρατιώτες – γι’ αυτό και η μνήμη του Αγίου Ανδρέα συνδέεται με ένα από τα μεγαλύτερα ομαδικά μαρτύρια της πρώιμης Εκκλησίας.
Οι Άγιοι Τιμόθεος, Αγάπιος και Θέκλα
Σήμερα η Εκκλησία τιμά επίσης τους Μάρτυρες Τιμόθεο, Αγάπιο και Θέκλα.
Οι τρεις Άγιοι έζησαν σε περίοδο διωγμών των χριστιανών και παρέμειναν σταθεροί στην πίστη τους παρά τις πιέσεις και τα βασανιστήρια.
Οι πληροφορίες που έχουν διασωθεί για τη ζωή τους είναι περιορισμένες. Η παράδοση, ωστόσο, διατήρησε τα ονόματά τους στο εορτολόγιο ως ανθρώπων που προτίμησαν το μαρτύριο από την άρνηση της πίστης τους.
Οι Άγιοι Ευτυχιανός και Στρατήγιος
Στις 19 Αυγούστου τιμώνται ακόμη οι Άγιοι Ευτυχιανός και Στρατήγιος.
Ο Ευτυχιανός αναφέρεται ως στρατιώτης, μία ιδιότητα που συνδέει τη μνήμη του με εκείνη του Αγίου Ανδρέα του Στρατηλάτη και των στρατιωτών που μαρτύρησαν μαζί του.
Και οι δύο τιμώνται από την Εκκλησία ως Μάρτυρες για την ομολογία της χριστιανικής πίστης.
Ο Όσιος Θεοφάνης ο Νέος και Θαυματουργός
Ο Όσιος Θεοφάνης ο Νέος ακολούθησε διαφορετικό δρόμο από τους Μάρτυρες της σημερινής ημέρας, εκείνον της μοναχικής άσκησης.
Αφιέρωσε τη ζωή του στην προσευχή, στην εγκράτεια και στην πνευματική καλλιέργεια και απέκτησε φήμη αγιότητας ήδη από τα χρόνια της ζωής του.
Η εκκλησιαστική παράδοση του αποδίδει θαυματουργικό χάρισμα, γι’ αυτό και διατηρήθηκε στη μνήμη της Εκκλησίας με την προσωνυμία Θαυματουργός.
Το Ευαγγέλιο της ημέρας: Ο άνθρωπος με το ακάθαρτο πνεύμα
Το ευαγγελικό ανάγνωσμα της Τετάρτης προέρχεται από το Κατά Μάρκον Ευαγγέλιο και περιγράφει την είσοδο του Χριστού στη συναγωγή της Καπερναούμ.
Εκεί βρίσκεται ένας άνθρωπος «ἐν πνεύματι ἀκαθάρτῳ», ο οποίος αντιδρά στην παρουσία του Ιησού.
Ο Χριστός επιτιμά το ακάθαρτο πνεύμα και του διατάζει να βγει από τον άνθρωπο. Εκείνο υπακούει και οι παρευρισκόμενοι μένουν έκπληκτοι.
Δεν εντυπωσιάζονται μόνο από το θαύμα, αλλά από την εξουσία με την οποία μιλά ο Χριστός. Η διδασκαλία Του δεν μοιάζει με εκείνη που έχουν συνηθίσει να ακούν: ο λόγος συνοδεύεται από πράξη.
Η διήγηση αποτελεί μία από τις πρώτες δημόσιες εκδηλώσεις της δύναμης του Χριστού στο Κατά Μάρκον και σηματοδοτεί την ταχεία εξάπλωση της φήμης Του στη Γαλιλαία.
Το μήνυμα της ημέρας
Η ιστορία του Ανδρέα του Στρατηλάτη περιέχει μια ισχυρή ανατροπή. Ως στρατιωτικός γνωρίζει να πολεμά και έχει ήδη οδηγήσει τους άνδρες του στη νίκη. Όταν όμως έρχεται η στιγμή του δικού του τέλους, τους ζητά να αφήσουν τα όπλα. Για την εκκλησιαστική παράδοση, η τελευταία αυτή επιλογή είναι σημαντικότερη από οποιαδήποτε στρατιωτική επιτυχία του: ο άνθρωπος που απέκτησε τη φήμη του πολεμώντας επιλέγει τελικά να πεθάνει χωρίς να σκοτώσει για να σωθεί.
