Οι Ρώσοι αποσύρουν δισεκατομμύρια από το τραπεζικό σύστημα της χώρας — μια εκροή μετρητών-ρεκόρ, εν μέσω της εντεινόμενης εκστρατείας επιθέσεων με ουκρανικά drones και της αυξανόμενης ανησυχίας ότι το Κρεμλίνο θα μπορούσε να αρχίσει να κατάσχει καταθέσεις για να χρηματοδοτήσει τον πόλεμό του.
Σύμφωνα με τη Washington Post σχεδόν 3,4 δισεκατομμύρια δολάρια (286,4 δισεκατομμύρια ρούβλια) αποσύρθηκαν τις δύο πρώτες εβδομάδες του Αυγούστου, επιπλέον των 7,3 δισεκατομμυρίων δολαρίων που αποσύρθηκαν τον Ιούλιο και περισσότερων από 4,5 δισεκατομμυρίων δολαρίων τον Ιούνιο, σύμφωνα με στοιχεία της Ρωσικής Κεντρικής Τράπεζας.
Οι συνολικές αναλήψεις φέτος θα μπορούσαν σχεδόν να διπλασιάσουν το ποσό που αποσύρθηκε κατά το πρώτο έτος της πλήρους κλίμακας εισβολής της Ρωσίας στην Ουκρανία, σύμφωνα με τον Τάρας Σκβόρτσοφ, ανώτερο διοικητικό στέλεχος της Sberbank, του μεγαλύτερου χρηματοπιστωτικού ιδρύματος λιανικής της Ρωσίας.
Οι αναλήψεις προκαλούν προβλήματα ρευστότητας, σύμφωνα με τον Σκβόρτσοφ και έναν πρώην ανώτερο Ρώσο αξιωματούχο του υπουργείου Οικονομικών, επιβαρύνοντας υπερβολικά έναν χρηματοπιστωτικό τομέα που ήδη βρίσκεται υπό πίεση λόγω των αυξανόμενων επιπέδων μη εξυπηρετούμενων δανείων, μετά από μια έκρηξη δανειοδοτήσεων κατευθυνόμενη από την κυβέρνηση, με στόχο την αύξηση της στρατιωτικής παραγωγής.
«Τα drones πετούν. Πράγματα καίγονται. Η νευρικότητα αυξάνεται. Και ίσως ενεργοποιείται η καθημερινή λογική των ανθρώπων, σύμφωνα με την οποία πρέπει να έχουν μετρητά κάτω από το μαξιλάρι τους και όχι κάπου στις τράπεζες, όπου μπορεί να μην τους επιστραφούν ποτέ», δήλωσε ο πρώην αξιωματούχος του υπουργείου Οικονομικών, ο οποίος, όπως και άλλοι, μίλησε υπό τον όρο της ανωνυμίας για να συζητήσει ευαίσθητα ζητήματα.
«Για ορισμένες τράπεζες αυτό είναι πραγματικά πρόβλημα», είπε ο πρώην αξιωματούχος. «Δεν το περίμεναν αυτό και επένδυσαν όλα τα μετρητά αλλού, και παρ’ όλα αυτά ο κόσμος έρχεται και αποσύρει μισό τρισεκατομμύριο ρούβλια τον μήνα».
Η Αλεξάντρα Προκοπένκο, πρώην σύμβουλος της Ρωσικής Κεντρικής Τράπεζας, δήλωσε ότι οι αναλήψεις αντανακλούν την ολοένα βαθύτερη ανησυχία του ρωσικού κοινού.
«Αυτό σημαίνει ότι οι άνθρωποι δεν έχουν καμία εμπιστοσύνη στο ρωσικό τραπεζικό σύστημα ή στο ρωσικό χρηματοπιστωτικό σύστημα», είπε η Προκοπένκο. «Όλο αυτό είναι συνέπεια του φόβου ότι η κυβέρνηση θα κάνει κάτι με το τραπεζικό σύστημα, ότι θα μπορούσε να κρατικοποιήσει τις καταθέσεις».
Είπε ότι θεωρεί απίθανη μια τέτοια κρατικοποίηση, πρόσθεσε όμως: «Δεν θα απέκλεια το ενδεχόμενο οι αρχές να επιβάλουν περιορισμούς στις αναλήψεις».
24,7 δισ. έκαναν «φτερά» από τις τράπεζες
Το συνολικό ποσό που έχει αποσυρθεί φέτος έχει ήδη ξεπεράσει τα 24,7 δισεκατομμύρια δολάρια (2 τρισεκατομμύρια ρούβλια) που αποσύρθηκαν κατά το πρώτο έτος μετά την εισβολή του Φεβρουαρίου του 2022.
Τις δύο πρώτες εβδομάδες της εισβολής, 23 δισεκατομμύρια δολάρια έφυγαν από το σύστημα και οι τράπεζες φάνηκε να κινδυνεύουν από καταθέτες και επιχειρήσεις που σχημάτιζαν ουρές για να αδειάσουν τους λογαριασμούς τους, έως ότου η κυβέρνηση ανέκοψε την εκροή επιβάλλοντας αυστηρούς κεφαλαιακούς ελέγχους και αυξάνοντας απότομα τα επιτόκια.
Τώρα, και οι μεγάλες επιχειρήσεις επιδιώκουν να μεταφέρουν χρήματα μακριά από την εμβέλεια των Ρώσων ρυθμιστικών αρχών, καθώς αυξάνεται η ανησυχία για πιθανές κατασχέσεις περιουσιακών στοιχείων. Αυτό επιδεινώνει περαιτέρω τα προβλήματα, δήλωσε ο πρώην αξιωματούχος.
Συνολικά, περισσότερα από 9,4 δισεκατομμύρια δολάρια μεταφέρθηκαν εκτός Ρωσίας κατά το δεύτερο τρίμηνο του 2026, σύμφωνα με στοιχεία της Κεντρικής Τράπεζας.
«Κάθε μήνα υπάρχει μεγάλη εκροή», δήλωσε ο Σκβόρτσοφ στο RBK Radio, έναν ρωσικό ραδιοφωνικό σταθμό. «Αν συνεχιστεί η τάση, τα πράγματα δεν πρόκειται να βελτιωθούν».
Οι αναλήψεις έχουν ήδη υπονομεύσει τις προσπάθειες της ρωσικής κυβέρνησης να συγκεντρώσει χρήματα για τη χρηματοδότηση του πολέμου μέσω της έκδοσης κρατικών ομολόγων.
Το υπουργείο Οικονομικών τον περασμένο μήνα αναγκάστηκε να ακυρώσει προγραμματισμένες εκδόσεις ομολόγων, παρότι εξαρτάται ολοένα και περισσότερο από αυτές ως μέσο κάλυψης ενός τεράστιου δημοσιονομικού ελλείμματος, καθώς οι στρατιωτικές δαπάνες συνεχίζουν να αυξάνονται ενώ η οικονομία παραμένει στάσιμη.
Ο Σκβόρτσοφ δήλωσε στο RBK Radio ότι τα προβλήματα ρευστότητας των τραπεζών σημαίνουν πως πολλές δεν μπορούν να διαθέσουν μετρητά για την αγορά κρατικών ομολόγων.
«Αν υπάρχει ένα δυσοίωνο σημάδι αυτοκρατορικής υπερεπέκτασης, αυτό είναι σαφώς ένα από αυτά», δήλωσε ο Κρεγκ Κένεντι, πρώην αντιπρόεδρος στον τομέα επενδυτικής τραπεζικής της Bank of America Merrill Lynch, ο οποίος σήμερα είναι ερευνητής στο Davis Center for Russian and Eurasian Studies του Πανεπιστημίου Χάρβαρντ.
«Οι μεγάλες δυνάμεις δεν αντιμετωπίζουν επανειλημμένες αποτυχίες στις εκδόσεις κρατικών ομολόγων εν μέσω ενός πολέμου», είπε ο Κένεντι.
Ως αποτέλεσμα των κυβερνητικών εντολών για αύξηση των δανειοδοτήσεων προς τον αμυντικό τομέα, οι ρωσικές τράπεζες «φαίνεται να έχουν τόσο μεγάλη έκθεση σε μη βιώσιμους δανειολήπτες, ώστε να μην είναι βέβαιες για το πώς θα αναδιαρθρωθούν, πότε θα αναδιαρθρωθούν και πόσο από αυτό θα πρέπει να επωμιστούν οι ίδιες», πρόσθεσε ο Κένεντι.
Απομακρύνθηκε ρώσος τραπεζίτης
Σε ένδειξη του πόσο ευαίσθητη γίνεται για το Κρεμλίνο η πίεση στα οικονομικά της Ρωσίας, ο επικεφαλής οικονομολόγος της VEB, μιας από τις μεγαλύτερες κρατικές τράπεζες της χώρας, Αντρέι Κλέπατς, απολύθηκε από τη θέση του αυτό το Σαββατοκύριακο, αφού σχολίασε ότι η Ρωσία δεν μπορούσε να κερδίσει έναν πόλεμο φθοράς εναντίον της Ουκρανίας όσο το Κίεβο υποστηρίζεται από τη Δύση.
►Ρωσία: Απολύθηκε κεντρικός τραπεζίτης μετά από αρνητικά σχόλια για τη ρωσική οικονομία του πολέμου
«Δεν θα κερδίσουμε τον ανταγωνισμό σε αυτόν τον πόλεμο φθοράς», είπε ο Κλέπατς σε παρουσίαση που έκανε τον Μάιο και η οποία κυκλοφόρησε στα μέσα ενημέρωσης την περασμένη εβδομάδα. «Έχουμε την ψευδαίσθηση ότι όλα [στην Ουκρανία] θα καταρρεύσουν. Δεν συνέβη και δεν θα συμβεί. Εν τω μεταξύ, το κόστος που επωμιζόμαστε αυξάνεται».
Από τότε που η Ουκρανία άρχισε να επεκτείνει αυτή την άνοιξη την εκστρατεία επιθέσεων με drones εναντίον ρωσικών εγκαταστάσεων πετρελαίου, καταστρέφοντας περισσότερο από το 30% της δυναμικότητας διύλισης της χώρας και προκαλώντας τη χειρότερη κρίση καυσίμων από την πτώση της Σοβιετικής Ένωσης, η ανησυχία έχει ενταθεί.
Τον Ιούνιο, η Ρωσική Κεντρική Τράπεζα αναγκάστηκε να περιορίσει μια αναμενόμενη μείωση των επιτοκίων, λόγω φόβων ότι οι αυξήσεις στις τιμές των καυσίμων θα μπορούσαν να ενισχύσουν τον πληθωρισμό. Ο πανικός εξαπλώθηκε στην αγορά ομολόγων, ανεβάζοντας τα επιτόκια στο 17% για τα 10ετή κρατικά ομόλογα και αναγκάζοντας το υπουργείο Οικονομικών να αναβάλει περαιτέρω εκδόσεις.
Με το δημοσιονομικό έλλειμμα για την περίοδο Ιανουαρίου–Ιουλίου να έχει ήδη φτάσει τα 6,46 τρισεκατομμύρια ρούβλια (76,1 δισεκατομμύρια δολάρια) — πολύ πάνω από την πρόβλεψη των 3,8 τρισεκατομμυρίων ρουβλίων για ολόκληρο το έτος — αυξάνονται οι φόβοι ότι το Κρεμλίνο θα μπορούσε να κατάσχει τα έσοδα μεγάλων επιχειρήσεων για να χρηματοδοτήσει τον πόλεμο.
«Αν η κυβέρνηση χρειάζεται μετρητά, ο Πούτιν απλώς θα αρπάξει περιουσιακά στοιχεία. Δεν τον νοιάζει», δήλωσε συνεργάτης ενός Ρώσου δισεκατομμυριούχου. «Και εκεί νομίζω ότι οδηγούνται τα πράγματα».
Επιπλέον, «υπάρχει η αίσθηση ότι η πολιτική εξουσία γίνεται κάπως λιγότερο σταθερή, και αυτή είναι μια περίοδος κατά την οποία είναι καλύτερο να μην είσαι παρών», δήλωσε ο πρώην αξιωματούχος του υπουργείου Οικονομικών.
Ήδη αρκετές επιχειρήσεις που ανήκουν σε Ρώσους δισεκατομμυριούχους έχουν βρεθεί στο στόχαστρο της κυβέρνησης στο πλαίσιο μιας εκστρατείας κρατικοποιήσεων, η οποία μόνο πέρυσι οδήγησε στην κατάσχεση περιουσιακών στοιχείων ύψους 51,5 δισεκατομμυρίων δολαρίων υπέρ του κράτους, σύμφωνα με Ρώσους εισαγγελείς.
Κατασχέσεις πολλών δισ.
Τον Ιούνιο, το ρωσικό κράτος κατέσχεσε περιουσιακά στοιχεία αξίας 7,6 δισεκατομμυρίων δολαρίων (550 δισεκατομμυρίων ρουβλίων) που συνδέονται με τον Βαντίμ Μόσκοβιτς, ο οποίος ίδρυσε τη Rosagro, έναν από τους μεγαλύτερους αγροτικούς ομίλους της Ρωσίας, αφού ο δισεκατομμυριούχος συνελήφθη και κατηγορήθηκε για απάτη μεγάλης κλίμακας.
Ήταν η μεγαλύτερη κατάσχεση περιουσιακών στοιχείων στη Ρωσία από την έναρξη της πλήρους κλίμακας εισβολής. Άλλοι που έχασαν περιουσιακά στοιχεία από το κράτος είναι ο Ντμίτρι Καμένσικ, ο οποίος προηγουμένως ήταν ιδιοκτήτης του αεροδρομίου Ντομοντέντοβο της Μόσχας, και ο Κονσταντίν Στρούκοφ, ο οποίος ήλεγχε ένα από τα μεγαλύτερα ορυχεία χρυσού της χώρας.
Ορισμένοι οικονομολόγοι υποστηρίζουν ότι η προσπάθεια του Κρεμλίνου να κατευθύνει τον τραπεζικό δανεισμό προς την αύξηση της στρατιωτικής παραγωγής στραγγαλίζει την πολιτική οικονομία, ιδίως επειδή τα υψηλά επιτόκια και ο πληθωρισμός αφήνουν στις τράπεζες και τις επιχειρήσεις ελάχιστα διαθέσιμα κεφάλαια για επενδύσεις σε μη στρατιωτικούς τομείς.
Η ρωσική οικονομία ακινητοποιήθηκε κατά το πρώτο εξάμηνο του 2026, με την αύξηση του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος να υποχωρεί στο 0,3%, έναντι 1,2% το πρώτο εξάμηνο του 2025.
Προς το παρόν, ωστόσο, ο πόλεμος της κυβέρνησης Τραμπ με το Ιράν έχει ωθήσει ξανά τις τιμές του πετρελαίου προς τα πάνω και έχει προσφέρει στο Κρεμλίνο μια προσωρινή ανάσα από τη δημοσιονομική πίεση.
Τα έσοδα του ρωσικού κράτους από το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο αυξήθηκαν κατά 60% τον Ιούλιο σε σύγκριση με τον ίδιο μήνα του προηγούμενου έτους, καθώς οι παγκόσμιες τιμές του πετρελαίου αυξήθηκαν, αλλά εξακολουθούν να είναι μειωμένα κατά 11% την περίοδο Ιανουαρίου–Ιουλίου σε σύγκριση με την ίδια περίοδο πέρυσι.
Οι επιθέσεις της Ουκρανίας σε ρωσικά διυλιστήρια πετρελαίου, καθώς και στο εκτεταμένο δίκτυο αποθηκών που ανήκουν στη Wildberries, τη μεγαλύτερη διαδικτυακή εταιρεία λιανικής της Ρωσίας, πλήττουν επίσης τα οικονομικά αποτελέσματα των Ρώσων δισεκατομμυριούχων.
«Αυτό τους κοστίζει χρήματα», δήλωσε ο συνεργάτης του Ρώσου δισεκατομμυριούχου, αναφερόμενος στους πλουσιότερους ανθρώπους της Ρωσίας. «Πρέπει να βάλουν το χέρι στην τσέπη. Δεν είναι συνηθισμένοι να έχουν όλα αυτά τα προβλήματα».
Η Ουκρανία έχει πλήξει περισσότερες από 20 αποθήκες της Wildberries από τότε που άρχισε να στοχεύει τις εγκαταστάσεις της εταιρείας στις 18 Ιουλίου, σε μια επίθεση που, σύμφωνα με εκτιμήσεις ορισμένων οικονομολόγων, έχει καταστρέψει εμπορεύματα αξίας άνω των 6 δισεκατομμυρίων δολαρίων και έχει προκαλέσει ζημιές άνω των 3 δισεκατομμυρίων δολαρίων στις υποδομές της Wildberries.
«Δεν είναι το μέρος όπου θέλεις να κάνεις επιχειρήσεις», πρόσθεσε ο συνεργάτης του δισεκατομμυριούχου. «Αν μπορείς να βγάλεις χρήματα από τη χώρα, το κάνεις».
Μεταφέρουν χρήματα εκτός Ρωσίας
Ένα στέλεχος επιχείρησης στη Μόσχα δήλωσε: «Όλοι όσοι μπορούν προσπαθούν να μεταφέρουν χρήματα εκτός της χώρας, αλλά αυτό γίνεται όλο και πιο δύσκολο».
Ένα βασικό κανάλι για την απομάκρυνση χρημάτων από τη Ρωσία, εν μέσω των αυξανόμενων κυβερνητικών περιορισμών στις μεγάλες μεταφορές χρημάτων στο εξωτερικό, είναι το άνοιγμα χρηματιστηριακών λογαριασμών σε γειτονικές χώρες, όπως το Καζακστάν, το Κιργιστάν και η Αρμενία, σύμφωνα με το στέλεχος της επιχείρησης στη Μόσχα και τον πρώην αξιωματούχο του υπουργείου Οικονομικών.
«Από εκεί και πέρα, αυτά τα χρήματα μπορούν να επενδυθούν σε ολόκληρο τον κόσμο», δήλωσε ο πρώην αξιωματούχος του υπουργείου Οικονομικών.
Καθώς εντείνονται οι ανησυχίες για το αυξανόμενο οικονομικό κόστος του πολέμου, αρκετοί ανώτεροι αξιωματούχοι έχουν προβεί σε σπάνιες δημόσιες παρεμβάσεις τις τελευταίες εβδομάδες.
Ο Γκέρμαν Γκρεφ, επικεφαλής της Sberbank, διαφοροποιήθηκε στα τέλη Ιουνίου, δηλώνοντας δημοσίως ότι όλοι ήθελαν να τελειώσει ο πόλεμος το συντομότερο δυνατό.
Στη συνέχεια, στις αρχές Αυγούστου, ο ισχυρός δήμαρχος της Μόσχας, Σεργκέι Σομπιάνιν, τάχθηκε κατά των εκκλήσεων από σκληροπυρηνικά μέλη του κοινοβουλίου για περαιτέρω προσανατολισμό της οικονομίας προς τον πόλεμο.
«Αν δεν υπάρχει η ίδια η οικονομία της ειρηνικής ζωής, δεν θα υπάρχουν φόροι, δεν θα υπάρχει εισόδημα για τον πληθυσμό, η πολιτική κατάσταση θα είναι εντελώς διαφορετική και τότε δεν θα επιτύχουμε ούτε στον πόλεμο», δήλωσε ο Σομπιάνιν στο Tass, το κρατικό ειδησεογραφικό πρακτορείο. «Και το να σκοτώνεις τη ζωή, να σκοτώνεις την πολιτική οικονομία, σημαίνει να σκοτώνεις την ίδια τη χώρα».
