Του Strange Attractor
Αν κάποιος πίστευε ότι υπάρχουν ακόμη κόκκινες γραμμές, ηθικά όρια δηλαδή, μάλλον δεν έχει παρακολουθήσει την εποχή μας, και ειδικά τη χώρα μας από το 2019 και μετά…
Όπως επί μπαμπά Μητσοτάκη, που πουλούσε βραχονησίδες, εργοστάσια, δρόμους κλπ, έτσι και σήμερα επί του υιού του όλα έχουν μια τιμή. Αύριο θα έχουν και τιμοκατάλογο.
Το νερό, η ιστορία, τα μνημεία, η συλλογική μνήμη. Όλα μπορούν να μπουν σε ένα επιχειρηματικό πλάνο, αρκεί να βαφτιστούν «επένδυση», και να συνοδεύονται από μια καλοστημένη παρουσίαση τύπου power point με αγγλικούς όρους, χαμογελαστά κυβερνητικά στελέχη, και με επίκεντρο την (δήθεν) ανάπτυξη.
Η νέα μόδα λέγεται «αξιοποίηση». Μια λέξη-πλυντήριο…
Μέσα σε αυτό εξαφανίζονται οι έννοιες του δημόσιου συμφέροντος, της κοινωνικής ευθύνης, και της όποιας προστασίας των κοινών αγαθών. Βάζεις μέσα μια ιδιωτικοποίηση, ή μια παραχώρηση σε ιδιώτες (επιδοτώντας τους κιόλας) για 99 χρόνια, πατάς το κουμπί, και βγαίνει από την άλλη πλευρά ως «μεταρρύθμιση», και δεν χρειάζεται καν στράγγισμα.
Το νερό όμως δεν είναι απλώς ένα φυσικό αγαθό. Είναι η ίδια η ζωή.
Παρ’ όλα αυτά, δεν λείπουν εκείνοι (άριστοι αυτοπροσδιορίζονται) που το αντιμετωπίζουν σαν να είναι εμφιαλωμένο… χρηματιστηριακό προϊόν… κάτι σαν future.
Αν μπορούσαν, ίσως να το χρέωναν με το λίτρο (όπως τα εμφιαλωμένα) ανάλογα με τη… χρηματιστηριακή του αξία, και με μπόλικο φόρο καπέλο (όπως τα καύσιμα).
Και η τιμή του θα αυξάνονταν κάθε τόσο, ανάλογα με τις διαθέσεις των golden boys, και των… Χούθι!
Βροχή πολυτελείας, συννεφιά βασικού πακέτου, και έκπτωση μόνο σε όσους έχουν ετήσια συνδρομή, σε χρυσό τιμολόγιο.
Κάποιος κακόπιστος, ή απλά επαγγελματίας χειροκροτητής, θα πει ότι αυτά είναι υπερβολές. Τίποτα δεν πρόκειται να γίνει, λένε, τίποτα δεν θα αλλάξει.
Όμως κάθε μεγάλη αλλαγή ξεκινά πάντα με μια καθησυχαστική φράση: «Μην ανησυχείτε, τίποτα δεν αλλάζει».
Μέχρι που ξαφνικά όλα έχουν αλλάξει…
Και αφού ανοίξει η όρεξη, γιατί να σταματήσουν στο νερό;
Γιατί όχι και τα μνημεία;
Ο Παρθενώνας είναι παγκόσμιο σύμβολο. Αλλά μήπως είναι και… αναξιοποίητο περιουσιακό στοιχείο; Που θα μπορούσε να συμβάλλει στο ΑΕΠ μας;
Φανταστείτε το μέλλον: «ΑΠΟΨΕ! Ο Παρθενώνας, όπως δεν τον είδατε ποτέ, παρουσιάζεται από τον χρυσό χορηγό της χρονιάς!».
VIP είσοδος, κυράτσες με Βερσάτσε και ψηλοτάκουνα, εταιρικές εκδηλώσεις ανάμεσα στις κολόνες, αποκλειστικές ξεναγήσεις για όσους πλήρωσαν το εισιτήριο «Platinum Heritage Experience», και έκπτωση εισιτηρίου για τα εγγεγραμμένα μέλη της ΝΔ (δωρεάν αν συνοδεύονται από κυβερνητικό βουλευτή).
Είσαστε πιο μπρούκληδες, και θέλετε να ζήσετε το ηλιοβασίλεμα στην Ακρόπολη; Διαθέσιμο το όνειρο μόνο με επιπλέον 60% χρέωση, 40% για πολύτεκνους, και με μουσική υπόκρουση Αργυρού, μπορεί και Τάμτας!
Και γιατί να σταματήσουμε εκεί;
Οι Καρυάτιδες θα μπορούσαν να αποκτήσουν ονόματα χορηγών, όπως έγινε κάποτε με τις ΠΑΕ και δεν άνοιξε ρουθούνι… ούτε μια αντίδραση από όσους ζούσανε για τη «φανέλα».
Τα Προπύλαια να φιλοξενούν εταιρικά συνέδρια.
Η Πνύκα να μετατραπεί σε χώρο premium networking… με συναυλίες τραπ σε τακτά διαστήματα.
Η πολιτισμική κληρονομιά, όπως και η δημοκρατία άλλωστε, μπορεί να γίνει εξαιρετικό διαφημιστικό προϊόν όταν πουλιέται σωστά και κοστολογημένα.
Πάντως, κάθε φορά που ακούγεται η λέξη «επένδυση» στη μπανανία μας, κάποιοι συμπεριφέρονται σαν να πρόκειται για λέξη πασπαρτού, για μαγικό ξόρκι που καλώς ακυρώνει κάθε αντίρρηση.
Δεν έχει σημασία τι παραχωρείται. Σημασία έχει να παρουσιαστεί με αρκετά γραφήματα, μπόλικες αγγλικούρες, και να συνοδευτεί από μια «ειλικρινή» υπόσχεση για ανάπτυξη.
Αν χρειαστεί, θα βαφτίσουν ακόμη και την εκποίηση της χώρας «πατριωτική ευθύνη», το έχουμε δει το έργο ουκ ολίγες φορές.
Το τραγικό είναι ότι η κοινωνία συνηθίζει.
Χθες φαινόταν αδιανόητο. Σήμερα συζητιέται. Αύριο θα θεωρείται φυσιολογικό…
Έτσι λειτουργεί η σταδιακή μετατόπιση των ορίων. Όχι με θόρυβο, αλλά με μικρές δόσεις κανονικοποίησης (και αριστείας).
Το πραγματικό ερώτημα όμως δεν είναι αν μπορεί κάποιος να βγάλει χρήματα από το νερό, ή από έναν αρχαιολογικό χώρο. Πάντα θα υπάρχει κάποιος που θα θέλει και θα το προσπαθεί.
Το ερώτημα είναι αν μια κοινωνία συνειδητοποιεί ότι υπάρχουν αγαθά που δεν κοστολογούνται, γιατί η αξία τους δεν μετριέται σε ευρώ.
Ο πολιτισμός δεν είναι μετοχή, ούτε τραπεζικό επενδυτικό προϊόν.
Η ιστορία δεν είναι εμπορικό σήμα.
Το νερό δεν είναι είδος πολυτελείας.
Αν αρχίσουμε να τα αντιμετωπίζουμε έτσι, τότε ίσως το πρόβλημα να μην είναι μόνο οι κυβερνήσεις, ή οι αγορές.
Ίσως να είναι ότι έχουμε αποδεχθεί πως η λέξη «δημόσιο» είναι εμπόδιο, και όχι κατάκτηση.
Και όταν κάποια μέρα δούμε μια διαφήμιση που θα γράφει «Ο Παρθενώνας ανακαινίστηκε με την ευγενική χορηγία της τάδε πολυεθνικής», ή μια βρύση να θυμίζει σταθμό διοδίων, ας μην εκπλαγούμε. Θα είναι απλώς το τελευταίο επεισόδιο μιας ιστορίας που ξεκίνησε όταν αποφασίσαμε ότι όλα μα όλα μπορούν να πουληθούν, και οι «άριστοι» το υλοποίησαν.
Μέχρι τότε, ας κρατήσουμε τουλάχιστον μια αυταπάτη, ότι υπάρχουν ακόμη πράγματα που ανήκουν σε όλους, λέμε τώρα…
Γιατί τη μέρα που θα μπουν κι αυτά στο σφυρί, δεν θα έχει απομείνει τίποτα που να θυμίζει πως κάποτε υπήρχε το κοινό και δημόσιο συμφέρον πάνω από το ιδιωτικό κέρδος…
