Στις 25 Ιουνίου 1903 γεννιέται στην Ινδία της Βρετανικής Αυτοκρατορίας ένα αγόρι με το όνομα Έρικ Άρθουρ Μπλερ.
Ο κόσμος θα τον γνωρίσει αργότερα ως Τζορτζ Όργουελ. Θα γίνει ένας από τους σημαντικότερους συγγραφείς του 20ού αιώνα, ο άνθρωπος που θα χαρίσει στην ανθρωπότητα τον «Μεγάλο Αδελφό», την «Αστυνομία Σκέψης» και μερικές από τις πιο διορατικές προειδοποιήσεις για τη φύση της εξουσίας.
Υπάρχει όμως μια λιγότερο γνωστή πτυχή της ζωής του. Ο άνθρωπος που έγραψε δύο από τα πιο επιδραστικά βιβλία στην ιστορία της λογοτεχνίας πέρασε το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του παλεύοντας με τη φτώχεια. Και όταν τελικά η επιτυχία χτύπησε την πόρτα του, εκείνος ήταν ήδη βαριά άρρωστος, μετρώντας αντίστροφα.
Είναι μια ιστορία γεμάτη ειρωνείες. Ο συγγραφέας που προειδοποίησε για τον ολοκληρωτισμό είδε το κράτος να απλώνει το χέρι του στα εισοδήματά του. Ο άνθρωπος που αφιέρωσε τη ζωή του στην υπεράσπιση των αδυνάτων αναγκάστηκε να σκεφτεί σαν επιχειρηματίας. Και ο συγγραφέας που έγραψε για την αδυσώπητη δύναμη της εξουσίας έδωσε, στα τελευταία κεφάλαια της ζωής του, μια πολύ προσωπική μάχη για να προστατεύσει την οικογένειά του.
Από τις λάντζες του Παρισιού στα παγκόσμια best sellers
Πολύ πριν γίνει διάσημος, ο Όργουελ γνωρίζει από πρώτο χέρι τι σημαίνει ανέχεια.
Αφήνει μια σχετικά ασφαλή καριέρα στην αποικιακή αστυνομία της Βιρμανίας και αποφασίζει να γίνει συγγραφέας. Η απόφαση αυτή έχει κόστος. Για χρόνια ζει με ελάχιστα χρήματα, αλλάζοντας φθηνά δωμάτια και κάνοντας περιστασιακές δουλειές για να επιβιώσει.
Στο Παρίσι εργάζεται ως λαντζέρης σε ξενοδοχεία και εστιατόρια. Οι βάρδιες είναι εξαντλητικές, οι συνθήκες άθλιες και οι αμοιβές πενιχρές. Στο Λονδίνο περιπλανιέται ανάμεσα σε καταφύγια αστέγων και φτωχογειτονιές, παρατηρώντας έναν κόσμο που οι περισσότεροι προτιμούν να αγνοούν.
Αυτές οι εμπειρίες θα γίνουν η πρώτη ύλη για τα βιβλία του. Δεν γράφει από απόσταση. Γράφει επειδή έχει ζήσει όσα περιγράφει.
Η μεγάλη αναγνώριση, ωστόσο, αργεί να έρθει.
Το 1944 ολοκληρώνει τη «Φάρμα των Ζώων», μια καυστική αλληγορία για τη διαφθορά της επανάστασης και τον σταλινισμό. Οι εκδότες δεν ενθουσιάζονται. Η Βρετανία βρίσκεται ακόμη σε συμμαχία με τη Σοβιετική Ένωση στον αγώνα κατά της ναζιστικής Γερμανίας και πολλοί θεωρούν το βιβλίο πολιτικά άβολο.
Οι απορρίψεις διαδέχονται η μία την άλλη. Όταν τελικά εκδίδεται το 1945, η επιτυχία είναι εκρηκτική. Και τότε έρχεται το βιβλίο που θα τον καταστήσει αθάνατο.
Το «1984» κυκλοφορεί το 1949. Μέσα σε λίγους μήνες μετατρέπεται σε παγκόσμιο φαινόμενο. Οι πωλήσεις εκτοξεύονται, οι μεταφράσεις πολλαπλασιάζονται και τα δικαιώματα αρχίζουν να αποφέρουν ποσά που ο Όργουελ δεν είχε φανταστεί στα χρόνια της φτώχειας.
Μόνο που η μοίρα έχει διαφορετικά σχέδια.
Όταν τα χρήματα έρχονται πολύ αργά
Την εποχή που το «1984» κατακτά τον κόσμο, ο δημιουργός του βρίσκεται σε νοσοκομείο.
Η φυματίωση τον καταβάλλει. Η υγεία του επιδεινώνεται διαρκώς και οι γιατροί γνωρίζουν πως οι πιθανότητες δεν είναι με το μέρος του.
Ο Όργουελ παρακολουθεί την επιτυχία του βιβλίου σχεδόν από απόσταση. Τα έσοδα αυξάνονται, τα συμβόλαια πληθαίνουν και η αξία των πνευματικών δικαιωμάτων του ανεβαίνει με ταχύτητα που κανείς δεν περίμενε. Εκείνος, όμως, δεν σκέφτεται τον πλούτο. Σκέφτεται τι θα συμβεί όταν δεν θα βρίσκεται πια εκεί.
Το μεγαλύτερο άγχος του αφορά τον υιοθετημένο γιο του, τον μικρό Ρίτσαρντ, και τη νέα σύζυγό του, Σόνια Μπράουνελ, την οποία παντρεύεται μόλις λίγους μήνες πριν από τον θάνατό του.
Η μεταπολεμική Βρετανία εφαρμόζει εξαιρετικά υψηλούς φορολογικούς συντελεστές για τα μεγάλα εισοδήματα και τις κληρονομιές. Για έναν άνθρωπο του οποίου η περιουσία βασίζεται σχεδόν αποκλειστικά στα πνευματικά δικαιώματα, το ζήτημα δεν είναι θεωρητικό. Είναι άμεσο και υπαρξιακό.
Η μάχη με τον «Μεγάλο Αδελφό» της εφορίας
Ο Όργουελ δεν υπήρξε ποτέ πολέμιος του κοινωνικού κράτους. Αντιθέτως, σε όλη του τη ζωή υποστήριξε την κοινωνική δικαιοσύνη και επέκρινε τις ακραίες ανισότητες.
Όμως η πραγματικότητα που αντιμετωπίζει στα τελευταία χρόνια της ζωής του είναι διαφορετική.
Βλέπει ότι η λογοτεχνική του κληρονομιά αποκτά τεράστια αξία και ανησυχεί πως ένα μεγάλο μέρος της θα εξαφανιστεί σε φόρους και επιβαρύνσεις.
Έτσι προχωρά σε κινήσεις οικονομικού σχεδιασμού για τη διαχείριση των πνευματικών δικαιωμάτων του, επιδιώκοντας να εξασφαλίσει ότι τα έσοδα από τα έργα του θα συνεχίσουν να στηρίζουν την οικογένειά του και μετά τον θάνατό του.
Ο συγγραφέας που πέρασε δεκαετίες καταγράφοντας τους μηχανισμούς της εξουσίας αναγκάζεται να ασχοληθεί με λογιστές, συμβόλαια και φορολογικές λεπτομέρειες. Ο άνθρωπος που έγραψε για τον «Μεγάλο Αδελφό» βρίσκεται αντιμέτωπος με μια πολύ πιο πεζή εκδοχή του: τη φορολογική γραφειοκρατία.
Δεν πρόκειται για κάποια ιδεολογική μεταστροφή. Πρόκειται για μια βαθιά ανθρώπινη ανάγκη: να προστατεύσει όσους αγαπά.
Έτσι γεννιέται η George Orwell Productions Ltd. Τα δικαιώματα των έργων του μεταφέρονται στην εταιρεία, η οποία εισπράττει τα royalties, επιτρέποντας μια ευνοϊκότερη φορολογική διαχείριση και προστατεύοντας παράλληλα την περιουσία που αφήνει στην οικογένειά του.
Το brand name που δεν πέθανε ποτέ
Ο Τζορτζ Όργουελ πεθαίνει στις 21 Ιανουαρίου 1950. Είναι μόλις 46 ετών.ωΔεν προλαβαίνει να δει την πραγματική έκταση της επιρροής του.
Δεν βλέπει το «1984» να γίνεται σημείο αναφοράς σε κάθε συζήτηση για την παρακολούθηση των πολιτών. Δεν βλέπει τη φράση «Μεγάλος Αδελφός» να περνά από τη λογοτεχνία στην καθημερινή γλώσσα.
Δεν βλέπει πολιτικούς, δημοσιογράφους, ακαδημαϊκούς και ακτιβιστές να επικαλούνται το έργο του δεκαετίες μετά τον θάνατό του.ωΚι όμως, λίγοι συγγραφείς κατάφεραν να δημιουργήσουν ένα πνευματικό «brand» τόσο ανθεκτικό στον χρόνο.
Σε μια εποχή αλγορίθμων, τεχνητής νοημοσύνης, καμερών και αδιάκοπης συλλογής δεδομένων, οι λέξεις του εξακολουθούν να επιστρέφουν ξανά και ξανά στον δημόσιο διάλογο.
Ο άνθρωπος που πέρασε χρόνια ζώντας σχεδόν αόρατος, φτωχός και άγνωστος, κατέληξε να γίνει ένας από τους ελάχιστους συγγραφείς που εξακολουθούν να καθορίζουν τον τρόπο με τον οποίο κατανοούμε τον σύγχρονο κόσμο.
Και το όνομα που διάλεξε για λογοτεχνικό ψευδώνυμο, ένα όνομα που κάποτε κοσμούσε απλώς το εξώφυλλο ενός βιβλίου, αποδείχθηκε τελικά πιο ανθεκτικό από τον χρόνο, τις κυβερνήσεις και τις ιδεολογίες που προσπάθησε να περιγράψει.
