Αν έχετε πιάσει τον εαυτό σας να ακυρώνει εξόδους πιο εύκολα, να μη θέλει μεγάλες παρέες ή να προτιμά έναν άνθρωπο που σας καταλαβαίνει αντί για δέκα γνωστούς, ίσως έχετε αναρωτηθεί αν γίνατε πιο κλειστοί ή πιο κουρασμένοι. Η ψυχολογία όμως δίνει μια διαφορετική εξήγηση.
Κάποια στιγμή, όχι η ίδια για όλους, αλλά σίγουρα σε μια ηλικία που απέχει από την αυθόρμητη νιότη, σχεδόν χωρίς να το καταλάβουμε, σταματάμε να απαντάμε τόσο γρήγορα στα μηνύματα. Δεν οργανώνουμε εύκολα εξόδους με μεγάλες παρέες και δεν μας λείπει να γνωρίζουμε συνεχώς καινούριους ανθρώπους. Πιο συχνά μπορεί να προτιμάμε έναν καφέ με έναν άνθρωπο που μας ξέρει πραγματικά, παρά ένα γεμάτο πρόγραμμα κοινωνικών υποχρεώσεων και πολλές φορές αυτό μπορεί να έρχεται εντελώς κόντρα με τον εαυτό μας στη δεκαετία των 20. Και τότε έρχεται η σκέψη: «Μήπως έχω γίνει αντικοινωνικός; Μήπως κουράστηκα; Μήπως κάτι δεν πάει καλά;». Η ψυχολογία, όμως, λέει ότι ίσως συμβαίνει ακριβώς το αντίθετο.
Έρευνες των τελευταίων δεκαετιών δείχνουν ότι όσο μεγαλώνουμε, δεν απομακρυνόμαστε απαραίτητα από τους ανθρώπους. Συχνά γινόμαστε πιο επιλεκτικοί και αυτή η αλλαγή δεν θεωρείται απαραίτητα σημάδι απομόνωσης, αλλά μια φυσική αναπροσαρμογή του τι θεωρούμε πραγματικά σημαντικό.
Από την ποσότητα στην ποιότητα
Στα 20 και συχνά στα πρώτα 30, οι κοινωνικές σχέσεις λειτουργούν διαφορετικά. Υπάρχει περισσότερη διάθεση για εξερεύνηση, νέες γνωριμίες, επαγγελματικά ανοίγματα, παρέες, εμπειρίες. Όσο όμως περνούν τα χρόνια, αλλάζει κάτι πιο βαθύ από το πρόγραμμα και τις υποχρεώσεις. Η θεωρία της κοινωνικοσυναισθηματικής επιλεκτικότητας (Socioemotional Selectivity Theory), που διαμορφώθηκε από την ψυχολόγο Laura L. Carstensen, υποστηρίζει ότι όταν αρχίζουμε να αντιλαμβανόμαστε τον χρόνο ως πιο περιορισμένο σε σχέση με την αίσθηση της απεριόριστης νεότητας, αλλάζουν και οι προτεραιότητές μας. Δεν ψάχνουμε τόσο πολύ νέες εμπειρίες, ψάχνουμε εμπειρίες που έχουν νόημα. Κι αυτό αναπόφευκτα επηρεάζει και τις σχέσεις.
Γιατί δεν έχετε πια υπομονή για «όλους»
Υπάρχει μια στιγμή στη ζωή πολλών ανθρώπων όπου συνειδητοποιούν ότι δεν θέλουν να είναι διαθέσιμοι για όλους. Δεν σημαίνει ότι έγιναν δύσκολοι, σημαίνει όμως ότι άρχισαν να αξιολογούν διαφορετικά την ενέργεια, τον χρόνο και τη συναισθηματική τους διαθεσιμότητα. Εκεί που παλιότερα χωρούσαν πέντε εξόδους την εβδομάδα, τώρα χωρούν δύο, αλλά με ανθρώπους που πραγματικά θέλουν να δουν. Εκεί που κάποτε ανεχόσασταν σχέσεις από συνήθεια ή ευγένεια, τώρα μπορεί να νιώθετε ότι σας κουράζουν περισσότερο από όσο σας δίνουν. Αυτό δεν είναι απαραίτητα κυνισμός.
Οι ερευνητές έχουν παρατηρήσει ότι πολλοί ενήλικες αρχίζουν σταδιακά να επενδύουν περισσότερο στις στενές, σταθερές σχέσεις και λιγότερο στη διατήρηση μεγάλων κοινωνικών δικτύων. Και όμως, λιγότεροι άνθρωποι δεν σημαίνει περισσότερη μοναξιά -αυτό είναι ίσως το πιο ενδιαφέρον εύρημα. Έχουμε συνηθίσει να συνδέουμε την κοινωνική επιτυχία με αριθμούς: πόσοι φίλοι, πόσες έξοδοι, πόσα μηνύματα, πόσες προσκλήσεις. Όμως η έρευνα δείχνει ότι η υποκειμενική αίσθηση σύνδεσης δεν εξαρτάται πάντα από το μέγεθος του κύκλου. Μπορεί να νιώθετε πιο συνδεδεμένοι με δύο ανθρώπους σήμερα από ό,τι νιώθατε με είκοσι πριν δέκα χρόνια και αυτό δεν είναι αποτυχία κοινωνικοποίησης. Είναι συχνά αποτέλεσμα καλύτερης γνώσης του εαυτού σας. Ξέρετε πιο εύκολα τι σας κουράζει, τι σας γεμίζει, ποιοι άνθρωποι σας κάνουν να αισθάνεστε ασφαλείς και ποιοι σας εξαντλούν.
Το μόνο σημείο που θέλει προσοχή: άλλο επιλεκτικότητα και άλλο απομόνωση. Αν μειώνονται οι κοινωνικές επαφές επειδή δεν σας ενδιαφέρουν οι επιφανειακές σχέσεις και επενδύετε σε λίγες ουσιαστικές, αυτό είναι κάτι διαφορετικό από το να αποσύρεστε επειδή δεν έχετε ενέργεια, έχετε απογοητευτεί ή νιώθετε ότι δεν υπάρχει χώρος για εσάς.
Ίσως, λοιπόν, τελικά το να μη θέλετε να βγαίνετε με όλους, να μη σημαίνει ότι κλείνεστε.Ίσως να σημαίνει ότι αρχίζετε να διαλέγετε και σε έναν κόσμο που μετρά ακόμη τις σχέσεις με αριθμούς, αυτό μπορεί να είναι πολύ πιο υγιές απ’ όσο νομίζατε.
