Aνταπόκριση Μεϊκερφιλντ

Η εικόνα στο The Edge Arena του Wigan λίγο μετά τις τρεις τα ξημερώματα ήταν η εικόνα μιας πολιτικής στιγμής που όλοι καταλάβαιναν ότι ξεπερνούσε τα όρια μιας αναπληρωματικής εκλογής.

Οι κάλπες είχαν αδειάσει. Τα τελευταία ψηφοδέλτια είχαν μετρηθεί. Δημοσιογράφοι από όλη τη χώρα είχαν συγκεντρωθεί σε μια εκλογική περιφέρεια που μέχρι πριν από λίγες εβδομάδες ελάχιστοι έξω από τη βορειοδυτική Αγγλία μπορούσαν να εντοπίσουν στον χάρτη.

Τώρα όμως το Makerfield είχε μετατραπεί στο πολιτικό κέντρο του Ηνωμένου Βασιλείου.

Όταν όλοι οι υποψήφιοι ανέβηκαν στη σκηνή στις 03:05, η αίσθηση στην αίθουσα ήταν ότι το αποτέλεσμα ήταν ήδη γνωστό. Τα χαμόγελα των Εργατικών είχαν αρχίσει να εμφανίζονται ώρες πριν. Η Louise Haigh είχε αφήσει να εννοηθεί ότι το κόμμα ήταν «ήσυχα αισιόδοξο». Η Lisa Nandy μιλούσε για επιστροφή ψηφοφόρων προς τους Εργατικούς. Στελέχη της καμπάνιας του Άντι Μπέρναμ έλεγαν όσο περνούσε η νύχτα ότι γίνονταν ολοένα και πιο σίγουροι.

Και λίγα λεπτά αργότερα ήρθε η επιβεβαίωση.

Ο Άντι Μπέρναμ εξελέγη βουλευτής του Makerfield με 24.927 ψήφους.

Ο υποψήφιος του Reform UK, Ρόμπερτ Κένιον, συγκέντρωσε 15.696 ψήφους.

Η διαφορά ξεπέρασε τις 9.200 ψήφους.

Για μια εκλογή που παρουσιαζόταν ως πολιτικό θρίλερ, το τελικό αποτέλεσμα έμοιαζε περισσότερο με επίδειξη δύναμης.

Η πρώτη μεγάλη έκπληξη της βραδιάς δεν ήταν οι αριθμοί.

Ήταν οι λέξεις.

Ο νέος βουλευτής ανέβηκε στο βήμα και αντί να μιλήσει για ηγεσία, για φιλοδοξίες ή για το μέλλον του στο Ουέστμινστερ, επέλεξε έναν διαφορετικό τόνο.

«Όλοι γνωρίζουν ότι η πολιτική δε λειτουργεί. Όλοι αισθάνονται ότι η χώρα δε βρίσκεται εκεί που θα έπρεπε να βρίσκεται», είπε.

Στη συνέχεια πρόσθεσε:

«Απόψε ίσως, μόνο ίσως, να είναι το σημείο καμπής.»

Και λίγο αργότερα ήρθε η φράση που πιθανότατα θα συνοδεύει για καιρό αυτή τη νίκη:

«Το Makerfield θα φέρει αυτό που λείπει από την πολιτική ζωή: ελπίδα.»

Υπήρχε όμως κάτι ακόμη πιο ενδιαφέρον.

Ο Μπέρναμ δεν ανέφερε ούτε μία φορά τον Κιρ Στάρμερ.

Δεν ανέφερε ούτε μία φορά τη Ντάουνινγκ Στριτ.

Δε μίλησε για την ηγεσία των Εργατικών.

Δεν απάντησε στο ερώτημα που κυριαρχεί εδώ και εβδομάδες στους διαδρόμους του Ουέστμινστερ.

Ήταν μια σιωπή πολιτικά εκκωφαντική.

Γιατί όλοι γνώριζαν ότι ο πραγματικός λόγος που τόσες κάμερες είχαν στραφεί στο Makerfield δεν ήταν η έδρα.

Ήταν ο άνθρωπος.

Ο Άντι Μπέρναμ επέστρεφε στο Κοινοβούλιο για πρώτη φορά από το 2017.

Ο άνθρωπος που έγινε γνωστός σε όλη τη χώρα ως «King of the North» αποκτούσε ξανά θέση στα έδρανα της Βουλής των Κοινοτήτων.

Και μαζί αποκτούσε πολιτική πλατφόρμα.

Η σημασία της νίκης γίνεται ακόμη μεγαλύτερη αν εξεταστεί το πολιτικό περιβάλλον μέσα στο οποίο επιτεύχθηκε.

Το Makerfield δεν ήταν μια εύκολη αναμέτρηση.

Στις γενικές εκλογές του 2024 οι Εργατικοί είχαν κερδίσει με 45,2%, ενώ το Reform είχε καταγράψει 31,8%.

Στις τοπικές εκλογές του Μαΐου η εικόνα είχε αλλάξει δραματικά.

Το Reform είχε φτάσει στο 49,8%.

Οι Εργατικοί είχαν περιοριστεί στο 24,3%.

Οι περισσότεροι αναλυτές θεωρούσαν ότι η περιοχή είχε μετατραπεί σε μία από τις πιο ευάλωτες εργατικές έδρες της χώρας.

Αντί γι’ αυτό, ο Μπέρναμ κατάφερε να κινητοποιήσει ένα εκλογικό σώμα που φαινόταν απογοητευμένο από το σύνολο του πολιτικού συστήματος.

Η συμμετοχή έφτασε το 58,75%.

Συνολικά ψήφισαν 45.510 πολίτες.

Το στοιχείο αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία.

Στις περισσότερες αναπληρωματικές εκλογές η συμμετοχή μειώνεται.

Στο Makerfield συνέβη το αντίθετο.

Η συμμετοχή ήταν υψηλότερη από εκείνη των γενικών εκλογών του 2024.

Αυτό από μόνο του δείχνει ότι οι πολίτες δεν ψήφιζαν απλώς για έναν νέο βουλευτή.

Ψήφιζαν για κάτι μεγαλύτερο.

Ψήφιζαν για μια πολιτική κατεύθυνση.

Ίσως ακόμη και για μια εναλλακτική ηγεσία.

Ένας άνθρωπος που εργάστηκε για την καμπάνια του Μπέρναμ σημειώνει με νόημα στο ΒΗΜΑ:

«Το Makerfield δεν έριξε τον Κιρ Στάρμερ. Έκανε όμως κάτι ίσως πιο επικίνδυνο για έναν πρωθυπουργό: δημιούργησε έναν ορατό διάδοχο.»

Το ερώτημα πλέον είναι τι σημαίνει αυτή η νίκη.

Τα τρία πιθανά σενάρια

Υπάρχουν τρία πιθανά σενάρια.

Σενάριο πρώτο: Ο δρόμος προς την ηγεσία

Το πρώτο σενάριο είναι το πιο προφανές.

Ο Μπέρναμ επιστρέφει στο Ουέστμινστερ και σταδιακά συγκεντρώνει υποστήριξη από βουλευτές που ανησυχούν για τη δημοτικότητα της κυβέρνησης.

Οι δηλώσεις στελεχών όπως η Τζες Φίλιπς και ο Ντέιβιντ Μπλάνκετ έδειξαν ότι μέσα στο κόμμα υπάρχει ήδη προβληματισμός.

Αν οι δημοσκοπήσεις συνεχίσουν να πιέζουν την κυβέρνηση και αν οι Εργατικοί χάσουν περαιτέρω έδαφος προς το Reform, τότε ο Μπέρναμ μπορεί να εμφανιστεί ως η λύση.

Ως ο άνθρωπος που απέδειξε ότι μπορεί να ανακτήσει χαμένους ψηφοφόρους.

Ως ο άνθρωπος που μπορεί να ενώσει ξανά τη βόρεια Αγγλία με το Εργατικό Κόμμα.

Πηγές των Εργατικών ανέφεραν στο ΒΗΜΑ ότι το αποτέλεσμα του Makerfield αλλάζει τη δυναμική στο εσωτερικό του κόμματος. «Το θέμα πλέον δεν είναι αν ο Μπέρναμ μπορεί να επιστρέψει στο κέντρο της πολιτικής ζωής. Το απέδειξε. Το ερώτημα είναι τι θα συμβεί αν η κυβέρνηση συνεχίσει να χάνει δημοσκοπική στήριξη», ανέφερε πρόσωπο με γνώση των εσωκομματικών συζητήσεων.

Πηγές κοντά σε βουλευτές της αριστερής και κεντροαριστερής πτέρυγας των Εργατικών υποστηρίζουν ότι υπάρχει αυξανόμενη ανησυχία για το κατά πόσο ο Στάρμερ μπορεί να ανακτήσει την πολιτική αφήγηση πριν από τις επόμενες εκλογές. Οι ίδιες πηγές σημειώνουν ότι ο Μπέρναμ πλέον διαθέτει κάτι που δύσκολα αγνοείται: μια εκλογική νίκη με ισχυρή προσωπική απήχηση.

Σενάριο δεύτερο: Η συνύπαρξη

Υπάρχει όμως και μια διαφορετική πιθανότητα.

Ο Στάρμερ να αναγνωρίσει τη δύναμη του Μπέρναμ και να τον ενσωματώσει στην κορυφή της κυβέρνησης.

Μια τέτοια εξέλιξη θα μετέτρεπε έναν πιθανό αντίπαλο σε πολύτιμο σύμμαχο.

Θα έδινε στην κυβέρνηση μεγαλύτερη πολιτική ισορροπία και ίσως θα περιόριζε τις εσωκομματικές εντάσεις.

Για πολλούς βουλευτές αυτό θα ήταν το πιο ασφαλές σενάριο.

Πηγές που μίλησαν στο ΒΗΜΑ ανέφεραν ότι η νίκη του Άντι Μπέρναμ στο Makerfield αυξάνει την πίεση γύρω από τον Κιρ Στάρμερ, αλλά δε σημαίνει αυτόματα έναρξη διαδικασίας διαδοχής. Σύμφωνα με πρόσωπα κοντά στην ηγεσία των Εργατικών, το πρωθυπουργικό επιτελείο θεωρεί ότι η σταθερότητα της κυβέρνησης και η παράδοση του κόμματος να αποφεύγει εσωτερικές αναμετρήσεις εν μέσω κοινοβουλευτικής θητείας λειτουργούν ακόμη υπέρ του Στάρμερ.

Σενάριο τρίτο: Η διαρκής σκιά

Υπάρχει τέλος και το πιο ενδιαφέρον πολιτικά σενάριο.

Ο Μπέρναμ να μη διεκδικήσει άμεσα την ηγεσία.

Να παραμείνει όμως η πιο δημοφιλής εναλλακτική λύση.

Κάθε φορά που η κυβέρνηση θα δυσκολεύεται, κάθε φορά που οι δημοσκοπήσεις θα πέφτουν, κάθε φορά που το Reform θα ανεβαίνει, το ίδιο ερώτημα θα επιστρέφει.

«Κι αν ήταν ο Άντι Μπέρναμ;»

Και ίσως αυτό να είναι το μεγαλύτερο πρόβλημα για τον Στάρμερ μετά το Makerfield.

Όχι ότι έχασε.

Οι Εργατικοί κέρδισαν.

Αλλά ότι από σήμερα υπάρχει ένας άνθρωπος μέσα στο ίδιο του το κόμμα που απέδειξε πως μπορεί να κερδίζει εκεί όπου πολλοί πίστευαν ότι οι Εργατικοί δεν μπορούσαν πλέον να κερδίσουν.

Καθώς οι υποστηρικτές του πανηγύριζαν στο The Edge και οι τελευταίες κάμερες έκλειναν, ένα πράγμα είχε γίνει σαφές.

Ο Άντι Μπέρναμ δεν επέστρεψε απλώς στο Ουέστμινστερ.

Επέστρεψε στο επίκεντρο της βρετανικής πολιτικής.

Και από αυτή τη νύχτα στο Makerfield, η συζήτηση για τον επόμενο ηγέτη των Εργατικών δεν είναι πλέον υποθετική.

Είναι πραγματική.