Το σοκ για την Ευρώπη ίσως δεν είναι μόνο η ενέργεια, αλλά η συνειδητοποίηση ότι οι ΗΠΑ δεν μοιάζουν πλέον αυτονόητος σύμμαχος
Η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με έναν νέο κύκλο αβεβαιότητας, καλούμενη να διαχειριστεί τις συνέπειες ενός πολέμου που δεν αποφάσισε, αλλά μπορεί να πληρώσει πολύ ακριβά.
Η κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή και το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ από το Ιράν επαναφέρουν στο προσκήνιο τον εφιάλτη μιας νέας ενεργειακής κρίσης, την ώρα που ο Ντόναλντ Τραμπ δείχνει να μεταθέτει ανοιχτά το βάρος της διαχείρισης στους Ευρωπαίους συμμάχους.
Το πρώτο και πιο άμεσο πλήγμα για την Ευρώπη είναι ενεργειακό. Ύστερα από τη δύσκολη αποδέσμευση από τις ρωσικές εισαγωγές μετά την εισβολή στην Ουκρανία, η ΕΕ κινδυνεύει να βρεθεί ξανά μπροστά σε ένα σοκ τιμών και ελλείψεων. Η εξάρτηση από εισαγόμενο φυσικό αέριο παραμένει μεγάλη και σε περίπτωση παρατεταμένης έντασης, οι ευρωπαϊκές χώρες θα αναγκαστούν να μπουν σε έναν νέο αγώνα δρόμου για εναλλακτικές προμήθειες, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για το κόστος ενέργειας, τον πληθωρισμό και την κοινωνική πίεση.
Το δεύτερο σοκ είναι βαθύτερο και αφορά την ίδια τη γεωπολιτική αρχιτεκτονική της Δύσης. Ο Τραμπ δεν έκρυψε τη δυσφορία του για τη στάση των συμμάχων στο ΝΑΤΟ, αφήνοντας μάλιστα ανοιχτό ακόμη και το ενδεχόμενο αποχώρησης των ΗΠΑ από τη Συμμαχία. Ακόμη κι αν ένα τέτοιο σενάριο συναντά σοβαρά θεσμικά εμπόδια, η ζημιά στο επίπεδο της εμπιστοσύνης έχει ήδη γίνει. Για τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, το βασικό ερώτημα δεν είναι πια μόνο τι θα κάνει η Ουάσιγκτον, αλλά αν μπορεί κανείς να στηριχθεί σε αυτήν σε μια στιγμή πραγματικής ανάγκης.
Αυτό ακριβώς είναι που μετατρέπει την παρούσα κρίση σε «διπλό σοκ» για την Ευρώπη. Από τη μία, απειλείται με έναν νέο βαρύ ενεργειακό λογαριασμό, σε μια περίοδο που οι οικονομίες της παραμένουν εύθραυστες. Από την άλλη, βλέπει να κλονίζεται ακόμη περισσότερο η αμερικανική εγγύηση ασφαλείας, πάνω στην οποία στηρίχθηκε επί δεκαετίες το μεταπολεμικό ευρωπαϊκό οικοδόμημα.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, δεν είναι τυχαίο ότι πληθαίνουν οι φωνές στην Ευρώπη υπέρ μιας πιο αυτόνομης στρατηγικής. Η ενίσχυση της αμυντικής βιομηχανίας, η επιτάχυνση της ενεργειακής μετάβασης και η μείωση της εξάρτησης τόσο από αμερικανικά οπλικά συστήματα όσο και από ορυκτά καύσιμα αποκτούν πλέον χαρακτήρα επιβίωσης.
