Οι προτεραιότητες ενός «πολιτισμού» με φόντο την αξία της μνήμης σε καιρούς αδιαφορίας
Του Παναγιώτη Λιάκου
Αν περπατήσετε από την αρχή της οδού Διονυσίου Αρεοπαγίτου, θα βρεθείτε στη νότια κλιτύ της Ακρόπολης. Κοντά στο Ωδείο Ηρώδου Αττικού, ακριβώς δίπλα στον Ιερό Βράχο της Ακροπόλεως και μπροστά από τον Ιερό Ναό της Αγίας Σοφίας είναι καταχωμένη από το υπουργείο Πολιτισμού η οικία του φιλοσόφου και σχολάρχη της Νεοπλατωνικής Σχολής Πρόκλου (412-485 μ.Χ.), ενός από τους τελευταίους τιτάνες της ελληνικής και της παγκόσμιας σκέψης. Μια πινακίδα (βλ. φωτό), που κρύβεται από συστάδα πικροδαφνών, ενημερώνει τον διαβάτη ότι αυτό το σπουδαίο οίκημα ανακαλύφθηκε το 1955 κατά τη διάρκεια εργασιών και το υπουργείο «Πολιτισμού» (εδώ γελάμε) αποφάσισε απλώς να το καταχώσει (!!!).
Στην πινακίδα διαβάζουμε τα εξής: «Η υστερορρωμαϊκή οικία του 5ου αιώνα μ.Χ., γνωστή ως “Οικία Πρόκλου”, ανασκάφηκε το 1955 κατά τη διάνοιξη της οδού Διονυσίου Αρεοπαγίτου. Το μεγαλύτερο τμήμα της αναπτύσσεται κάτω από τα σύγχρονα κτήρια και δεν έχει ερευνηθεί. Το βόρειο τμήμα της οικίας αποτελείτο από μια ευρύχωρη ορθογώνια αίθουσα, πλαισιωμένη από μικρότερους χώρους. Είχε περίτεχνο ψηφιδωτό δάπεδο με πολύχρωμο γεωμετρικό διάκοσμο και απέληγε στα βόρεια σε μεγαλοπρεπή αψίδα με επτά κόγχες, προορισμένες για διακοσμητικά γλυπτά.
Σε έναν από τους μικρότερους χώρους βρέθηκε ένα μικρό οικιακό ιερό στο οποίο υπήρχαν εντοιχισμένα δύο αναθηματικά ανάγλυφα. Ένα μαρμάρινο βάθρο με γλυπτές παραστάσεις χρησίμευε ως τράπεζα προσφορών ή βωμός. Στο δυτικό δωμάτιο της οικίας εντοπίστηκαν κάτω από το δάπεδο τα κατάλοιπα θυσίας μικρού χοίρου προς τους θεούς του Κάτω Κόσμου.
Ο Πρόκλος ήταν σχολάρχης της Νεοπλατωνικής Σχολής το διάστημα 437- 485 μ.Χ. και εξέχουσα προσωπικότητα της πόλης. […]
Η οικία εγκαταλείφθηκε τον 6ο αιώνα μ.Χ., όταν με διάταγμα του αυτοκράτορα Ιουστινιανού το 529 μ.Χ. απαγορεύτηκε η διδασκαλία της φιλοσοφίας και του δικαίου στην Αθήνα, διεκόπη η λειτουργία των σχολών και οι φιλόσοφοι εκδιώχθηκαν από την πόλη.
Στο πλαίσιο των εργασιών πεζοδρόμησης της οδού από την ΕΑΧΑ Α.Ε. η οικία καταχώθηκε και δηλώθηκε η κάτοψή της με σύγχρονο υλικό».
Αυτό, λοιπόν, το εύρημα, που θα μπορούσε να αποτελέσει σημείο προσκυνήματος εκατομμυρίων πολιτισμένων συνανθρώπων μας απ’ όλα τα πλάτη και τα μήκη του πλανήτη, είναι γνωστό μεν αλλά παραμένει θαμμένο με κρατική απόφαση. Όμως, το καταγέλαστο και ανθελληνικότατο κρατίδιο των κοτσαμπάσηδων αποφάσισε να συντηρήσει και να αναδείξει (με δικά μας έξοδα, φυσικά) την «οικία Κοκοβίκου», το σπίτι όπου γυρίστηκε η ταινία του 1965 «Η δε γυνή να φοβήται τον άνδρα». Σύμφωνα με δελτίο Τύπου του υπουργείου Πολιτισμού… «το υπουργείο Πολιτισμού, στο πλαίσιο της πολιτικής του για τη δημιουργία πολιτιστικών πυρήνων στο κέντρο της Αθήνας, προχωρά στην αποκατάσταση του κτηρίου, επί της οδού Τριπόδων 32, της γνωστής “οικίας Κοκοβίκου”, στην Πλάκα και τη μετατροπή της σε πολιτιστικό χώρο. Το κτήριο, σε ερειπιώδη κατάσταση σήμερα, έχει χαρακτηριστεί ως ιστορικό διατηρητέο μνημείο με τον περιβάλλοντα χώρο του, διότι αποτελεί εξαιρετικό δείγμα Αθηναϊκού σπιτιού, ενώ η διάσωσή του συμβάλλει στην ιστορία της Ελληνικής Αρχιτεκτονικής. Οι μελέτες για την αποκατάσταση του κτηρίου και του περιβάλλοντος χώρου του εκπονήθηκαν με πόρους του υπουργείου Πολιτισμού. Το έργο χρηματοδοτείται από το Περιφερειακό Επιχειρησιακό Πρόγραμμα της Αττικής- ΕΣΠΑ 2021-2027 με 1.700.000 ευρώ».
Κοντολογίς, θα δαπανήσουμε 1.700.000 ευρώ για να διασωθεί το σκηνικό μιας ταινίας. Και η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη, όλη χαρά και υπερηφάνεια, δήλωσε: «Το υπουργείο Πολιτισμού προχωρά στην αποκατάσταση της “οικίας Κοκοβίκου” -όπως επικράτησε να λέγεται το κινηματογραφικό σπίτι του Αντωνάκη και της Ελενίτσας, από την ελληνική ταινία “Η δε γυνή να φοβήται τον άνδρα”- και τη μετατροπή της σε πολιτιστικό χώρο, προβολής ταινιών του ελληνικού κινηματογράφου. Η διάσωση, η αποκατάσταση και η επανάχρηση ενός κτηρίου-μνημείου, από τα ελάχιστα πλέον σωζόμενα “αθηναϊκά σπίτια”, συμβάλλει στην ένταξή του στη σύγχρονη ζωή, ανασυγκροτεί την ιστορική εικόνα του με την ανασύσταση του βασικού συνοδού κτίσματος, μεγάλου μέρους της αυλής σε επαφή με το κτήριο και στην αποκατάσταση του μετώπου του οικοπέδου, με πολλαπλό όφελος για το ανάπτυγμα της οδού και τον ιστορικό τόπο της Πλάκας. Στόχος μας είναι η ενίσχυση του ιδιαίτερου ιστορικού και πολιτιστικού χαρακτήρα της Πλάκας, σεβόμενοι το μνημειακό της χαρακτήρα, αλλά και η ενίσχυση του τουριστικού ενδιαφέροντος για την Αθήνα, μέσα από την ανάδειξη νέων πολιτιστικών προορισμών».
Αυτή, λοιπόν, η κυρία θέλει να μας πείσει ότι η Πλάκα θα ωφεληθεί από τη διάσωση της οικίας Κοκοβίκου και θα έρθουν μυριάδες τουρίστες για να την καμαρώσουν. Η οικία Πρόκλου, όμως, μπορεί να περιμένει θαμμένη…
Κρατίδιο για γέλια, πολιτικοί για κλάματα, πολιτισμός της πλάκας.
