Η αγγελία δεν μοιάζει με καμία άλλη. Ζητά γυναίκες. Νέες, ανύπαντρες, μορφωμένες. Με αντοχές, αλλά όχι απαραίτητα όπως τις ορίζει ο στρατός. Με διάθεση να προσφέρουν, αλλά χωρίς καμία εγγύηση για το τι θα συναντήσουν.
Είμαστε στο 1969. Κα ο προορισμός; Το Βιετνάμ. Δεν υπάρχει μισθός. Δεν υπάρχει βαθμός. Δεν υπάρχει όπλο. Κι όμως, 627 γυναίκες λένε «ναι».
Μια αποστολή που δεν μοιάζει με καμία άλλη
Οι Donut Dollies, όπως τις βαφτίζει ο στρατός με μια δόση ειρωνικής τρυφερότητας, δεν πηγαίνουν στο Βιετνάμ για να πολεμήσουν. Πηγαίνουν για κάτι που δεν καταγράφεται σε στρατιωτικά εγχειρίδια. Να κρατήσουν όρθιο το ανθρώπινο κομμάτι ενός πολέμου που διαλύει τα πάντα.
Φτάνουν με ελικόπτερα σε απομονωμένες βάσεις. Κατεβαίνουν με επιδέξιες κινήσεις, συχνά κάτω από συνθήκες που μόνο «ασφαλείς» δεν είναι. Κουβαλούν μαζί τους επιτραπέζια παιχνίδια, δίσκους μουσικής, αυτοσχέδια προγράμματα ψυχαγωγίας.
Αυτά είναι τα εργαλεία τους. Η αποστολή, επισήμως, είναι να ανεβάζουν το ηθικό των στρατιωτών.Ανεπισήμως, είναι κάτι πολύ πιο δύσκολο.
Το πιο δύσκολο έργο
Η πραγματική δουλειά αρχίζει όταν τελειώνουν τα παιχνίδια. Είναι να καθίσεις δίπλα σε έναν δεκαεννιάχρονο που έχει χάσει τη μισή του διμοιρία και να βρεις έναν τρόπο να τον κάνεις να γελάσει. Όχι γιατί είναι εύκολο. Αλλά γιατί για εκείνη τη στιγμή, το γέλιο είναι το μόνο αντίβαρο στη φρίκη.
Είναι να καταλάβεις χωρίς να σου πουν ποιος θέλει να μιλήσει και ποιος απλώς να σε κοιτάζει χωρίς λέξεις.
Χωρίς προστασία, μέσα στον κίνδυνο Δεν φορούν στολή που αναγνωρίζεται από τον στρατό. Δεν έχουν νομική κάλυψη στρατιωτικού. Δεν είναι οπλισμένες. Και όμως, βρίσκονται σε εμπόλεμη ζώνη.
Πετούν με ελικόπτερα που δέχονται πυρά. Μετακινούνται σε περιοχές που δεν είναι ποτέ πραγματικά ασφαλείς. Ζουν δίπλα σε στρατιώτες που βρίσκονται διαρκώς στο όριο.
Η εικόνα τους —με τα γαλάζια φορέματα και τα χαμόγελα— μοιάζει σχεδόν παράταιρη μέσα σε αυτό το τοπίο. Αλλά ακριβώς αυτή η αντίθεση είναι που τις καθιστά απαραίτητες.
Είναι η υπενθύμιση ότι υπάρχει ακόμη ένας κόσμος έξω από τον πόλεμο.
Μια αποστολή που δεν καταγράφεται σε αριθμούς
Σε επτά χρόνια υπηρεσίας, διανύουν εκατομμύρια χιλιόμετρα. Επισκέπτονται εκατοντάδες χιλιάδες στρατιώτες σε δεκάδες βάσεις. Αλλά η πραγματική τους συμβολή δεν μετριέται έτσι.
Μετριέται σε στιγμές. Σε βλέμματα που αλλάζουν. Σε ώρες που περνούν λίγο πιο ελαφρά. Σε ανθρώπους που για λίγο θυμούνται ποιοι ήταν πριν φορέσουν στολή.
Για πολλούς βετεράνους, οι Donut Dollies δεν είναι απλώς μια ανάμνηση. Είναι το σημείο όπου ο πόλεμος «μαλακώνει» έστω και για λίγο.
Τρεις από τις 627 δεν επιστρέφουν ποτέ.
Η Χάνα Κρους χάνει τη ζωή της σε τροχαίο ατύχημα. Η Τζίνι Κιρς δολοφονείται μόλις δύο εβδομάδες μετά την άφιξή της. Η Λουσίντα Ρίχτερ πεθαίνει από ασθένεια στη διάρκεια της αποστολής της.
Δεν πέφτουν σε μάχη. Δεν καταγράφονται σε επίσημες λίστες πεσόντων με τον ίδιο τρόπο που καταγράφονται οι στρατιώτες. Και ίσως γι’ αυτό, για χρόνια, τα ονόματά τους μένουν στο περιθώριο.
Η επιστροφή σε μια χώρα που δεν θέλει να ακούσει
Όταν επιστρέφουν στις Ηνωμένες Πολιτείες, δεν τις περιμένει καμία υποδοχή.
Δεν θεωρούνται βετεράνοι. Δεν έχουν επίσημη αναγνώριση. Δεν υπάρχει φόρμα, δεν υπάρχει τίτλος, δεν υπάρχει πλαίσιο για να περιγράψει αυτό που έχουν ζήσει. Κουβαλούν εμπειρίες πολέμου — χωρίς τη γλώσσα για να τις εξηγήσουν. Για χρόνια, πολλές από αυτές δεν μιλούν καν για το Βιετνάμ. Δεν υπάρχει ακροατήριο.
Χρειάζονται πάνω από δέκα χρόνια για να ξανασυναντηθούν. Και μόνο τότε αρχίζουν να μιλούν.
Όχι γιατί το αποφασίζουν συνειδητά, αλλά γιατί βρίσκονται επιτέλους με ανθρώπους που καταλαβαίνουν χωρίς εξηγήσεις. Η επίσημη αναγνώριση έρχεται αργά. Πολύ αργά.
Σήμερα, δεκαετίες μετά, γίνονται προσπάθειες να τιμηθούν θεσμικά. Αλλά για πολλές από αυτές, η πιο σημαντική αναγνώριση έχει ήδη δοθεί.
Οι Donut Dollies δεν αλλάζουν την έκβαση του πολέμου. Αλλά αλλάζουν κάτι άλλο — πιο δύσκολο να μετρηθεί και πιο εύκολο να ξεχαστεί. Δείχνουν ότι ακόμη και μέσα στην πιο ακραία συνθήκη, υπάρχει χώρος για κάτι που δεν είναι ούτε στρατηγική ούτε τακτική.
Υπάρχει χώρος για παρουσία. Για ανθρώπινη επαφή. Για μια στιγμή κανονικότητας εκεί όπου τίποτα δεν είναι κανονικό.
Εξακόσιες είκοσι επτά γυναίκες πηγαίνουν στον πόλεμο χωρίς όπλο. Τρεις δεν επιστρέφουν. Και άλλες 624 που επιστρέφουν κουβαλώντας κάτι που η χώρα τους δεν τους έδωσε ποτέ λέξεις για να το περιγράψουν. Ίσως γιατί δεν είναι εύκολο να εξηγήσεις τι σημαίνει να φέρνεις το «σπίτι» σε έναν πόλεμο.
