Το διαστημικό σκάφος ακτίνων Χ της NASA, XRISM (X-ray Imaging and Spectroscopy Mission) κατέγραψε την ταχύτητα με την οποία τρομεροί άνεμοι «ξεσπούν» σε ένα μακρινό γαλαξία με έντονη αστρογένεση.
Αν σήμερα υπάρχει ανησυχία και εκκλήσεις για προσοχή από την εμφάνιση θυελλωδών ανέμων που ενδέχεται να κινούνται με ταχύτητες πέριξ των 100 χλμ./ώρα το θα συνέβαινε αν έκαναν την εμφάνιση τους άνεμοι με ταχύτητα μερικών εκατομμυρίων χλμ./ώρα;
Οι παρατηρήσεις του XRISM δείχνουν ότι στο γαλαξία Μessier 82 (M82) δημιουργούνται άνεμοι που ταξιδεύουν με την απίστευτη ταχύτητα των 3,21 εκατομμύρια χλμ./ώρα. Το υπερθερμασμένο αέριο από το γαλαξία ρέει από μια περιοχή έντονης αστρικής δραστηριότητας στο κέντρο του. Ο M82 βρίσκεται περίπου 12 εκατομμύρια έτη φωτός μακριά από τη Γη στον αστερισμό της Μεγάλης Άρκτου και χαρακτηρίζεται ως «γαλαξίας αστρογένεσης» (galaxy starbusrt) επειδή σχηματίζει άστρα με ρυθμό 10 φορές μεγαλύτερο από το δικό μας γαλαξία.
Οι καυτοί άνεμοι
«Το κλασικό μοντέλο για γαλαξίες όπως ο M82 υποστηρίζει ότι τα ωστικά κύματα από τη δημιουργία άστρων και τις εκρήξεις υπερκαινοφανών κοντά στο κέντρο θερμαίνουν το αέριο και δημιουργούν ισχυρούς ανέμους» δήλωσε η ερευνήτρια Έριν Μπόετσερ. Πριν από το XRISM οι επιστήμονες δεν μπορούσαν να μετρήσουν ακριβώς αυτές τις ταχύτητες. Τώρα βλέπουν ότι το αέριο κινείται ακόμη πιο γρήγορα από ό,τι προέβλεπαν τα μοντέλα. Η Μπόετσερ μέτρησε την ταχύτητα χρησιμοποιώντας το όργανο Resolve του XRISM.
Ο M82 είναι γνωστός και ως Cigar Galaxy (Γαλαξίας Πούρο) και διαθέτει τεράστιους ανέμους από αέριο και σκόνη που εκτείνονται έως και 40,000 έτη φωτός. Οι άνεμοι αυτοί έχουν παρατηρηθεί από πολλά διαστημικά τηλεσκόπια όπως το Hubble, το James Webb , το Chandra X-ray και το Spitzer. Στόχος της έρευνας ήταν να συνδέσει αυτούς τους ανέμους με τη δραστηριότητα των άστρων. Οι επιστήμονες μελέτησαν τον ρόλο των κοσμικών ακτίνων που πιστεύεται ότι συμβάλλουν στην πίεση που «σπρώχνει» το αέριο προς τα έξω
Το XRISM μέτρησε την ταχύτητα μέσω ακτινοβολίας Χ από υπερθερμασμένο σίδηρο στο κέντρο του γαλαξία. Η θερμοκρασία στο κέντρο του γαλαξία Μ82 υπολογίζεται ότι είναι περίπου 25 εκατομμύρια βαθμοί Κελσίου. Η θερμότητα αυτή δημιουργεί πίεση που ωθεί τους ανέμους προς τα έξω, όπως οι άνεμοι στη Γη.
Ένα κοσμικό μυστήριο
Οι άνεμοι δεν είναι εντυπωσιακοί μόνο λόγω ταχύτητας αλλά και ποσότητας. Ο M82 εκτοξεύει υλικό ίσο με 7 ήλιους κάθε χρόνο. Όμως υπάρχει ένα πρόβλημα, τα μοντέλα εξηγούν περίπου τέσσερις «ηλιακές μάζες» αερίου ανά έτος αλλά παρατηρούνται επτά.
Πού πηγαίνουν οι υπόλοιπες 3; Διαφεύγουν από τον γαλαξία με άλλο τρόπο; Η απάντηση παραμένει άγνωστη. Το XRISM θα συνεχίσει να παρατηρεί τον M82 για να λύσει αυτό το μυστήριο και να βελτιώσει τα μοντέλα για τους γαλαξίες αστρογένεσης. Η ερευνήτρια Σκάιλαρ Γκρέισον δήλωσε ότι τα μοντέλα που χρησιμοποιούμε σήμερα αναπτύχθηκαν τη δεκαετία του 1980 και τώρα για πρώτη φορά, μπορούμε να τα ελέγξουμε πραγματικά.
