Η ιστορία της ζωής στη Γη φαίνεται πως γράφτηκε πολύ πιο γρήγορα και δυναμικά από ό,τι πιστεύαμε. Νέα ευρήματα που δημοσιεύθηκαν στο περιοδικό Science ανατρέπουν τα δεδομένα για τη μετάβαση από τους απλούς φυτικούς οργανισμούς στα σύνθετα ζώα, μεταθέτοντας την απαρχή της σύγχρονης βιόσφαιρας εκατομμύρια χρόνια νωρίτερα.
Το τέλος της «δισδιάστατης» εποχής
Περισσότερα από 700 απολιθώματα που εντοπίστηκαν στη νοτιοδυτική επαρχία Γιουνάν της Κίνας προσφέρουν ένα μοναδικό «στιγμιότυπο» από το τέλος της Εντιακάρα περιόδου (πριν από 539 εκατομμύρια χρόνια).
Μέχρι σήμερα, η επιστημονική κοινότητα θεωρούσε πως εκείνη την εποχή η ζωή περιοριζόταν σε παράξενους, δισδιάστατους οργανισμούς που ζούσαν προσκολλημένοι στον βυθό. Ωστόσο, η νέα μελέτη αποδεικνύει ότι πολλά από αυτά τα πλάσματα ήταν ήδη πολύπλοκα:
Κινούνταν ενεργά πάνω-κάτω μέσα στο νερό.
Αναζητούσαν τροφή αντί να την απορροφούν παθητικά.
Διέθεταν σώματα με αριστερή και δεξιά πλευρά, καθώς και σαφή διαχωρισμό εμπρόσθιου και οπίσθιου τμήματος – το βασικό «σχέδιο» των περισσότερων σύγχρονων ζώων.
Μια γεωλογική «ριπή οφθαλμού»
Ο παλαιοντολόγος Φράνκι Νταν από το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης εξηγεί ότι αυτή η μετάβαση συνέβη σε ελάχιστο γεωλογικό χρόνο.
«Από έναν δισδιάστατο κόσμο, μέσα σε μια γεωλογική ριπή οφθαλμού, τα ζώα έχουν διαφοροποιηθεί. Βρίσκονται παντού. Κάνουν τα πάντα και αλλάζουν τους βιογεωχημικούς κύκλους. Έχουν αλλάξει τον κόσμο», σημειώνει χαρακτηριστικά.
Η τοποθεσία της ανακάλυψης, κοντά στο μνημείο παγκόσμιας κληρονομιάς της UNESCO στο Τσενγκτζιάνγκ, επέτρεψε στους επιστήμονες να «περπατήσουν» μέσα στον γεωλογικό χρόνο. Στα στρώματα των πετρωμάτων συνυπάρχουν τα τελευταία ίχνη των οργανισμών της Εντιακάρα που αργότερα εξαφανίστηκαν, μαζί με τους προγόνους της σύγχρονης πανίδας.
Γιατί συνέβη τότε;
Η ζωή χρειάστηκε περίπου 2,4 δισεκατομμύρια χρόνια για να κάνει το άλμα από τη μονοκύτταρη μορφή στους σύνθετους οργανισμούς. Οι ερευνητές αποδίδουν αυτή την έκρηξη σε δύο παράγοντες:
Η Γη απέκτησε επαρκή επίπεδα οξυγόνου για να υποστηρίξει πιο απαιτητικές μορφές ζωής.
Η εξέλιξη είχε δημιουργήσει το απαραίτητο «λογισμικό» (γονίδια) για την ανάπτυξη σύνθετων σωμάτων.
Όταν οι πρώτοι οργανισμοί άρχισαν να τρώνε άλλους και να αναδεύουν τα ιζήματα του βυθού, η ισορροπία του πλανήτη άλλαξε για πάντα. Η ανακάλυψη αυτή δεν αλλάζει μόνο το «πότε» εμφανίστηκε η σύνθετη ζωή, αλλά φωτίζει το πώς οι αλληλεπιδράσεις μεταξύ των ειδών έθεσαν τα θεμέλια για τον κόσμο στον οποίο ζει σήμερα ο άνθρωπος.
