Η Μέση Ανατολή φέρνει «χρυσάφι» σε λίγους και εφιάλτες σε πολλούς! Οι ανισορροπίες στην αγορά εγείρουν μεγάλα ερωτήματα
Καθώς η σύγκρουση στο Ιράν συμπληρώνει πλέον έναν μήνα, οι αγορές δεν αφήνουν περιθώρια παρερμηνείας. Το μήνυμα είναι ξεκάθαρο αλλά και βαθιά ανησυχητικό: Από τη μία πλευρά εκτυλίσσεται ένα κύμα ενεργειακών υπερκερδών και από την άλλη μια αθόρυβη αλλά βίαιη αποδόμηση ολόκληρων βιομηχανικών κλάδων. Η διαχωριστική γραμμή δεν είναι πλέον γεωγραφική ή πολιτική, αλλά καθαρά οικονομική: ποιος έχει πρόσβαση στην ενέργεια και ποιος όχι. Οι βασικοί δείκτες των χρηματιστηρίων αποτυπώνουν μόνο ένα μέρος της εικόνας. Πίσω από τους μέσους όρους η πραγματικότητα είναι πολύ πιο ακραία. Οι ενεργειακές εταιρίες και όσοι σχετίζονται με πρώτες ύλες κινούνται ανοδικά, ενώ οι ενεργοβόροι κλάδοι καταρρέουν. Αυτή η απόκλιση δεν είναι απλώς μια φάση του κύκλου, αλλά ένδειξη βαθύτερης ανισορροπίας. Σε τέτοια περιβάλλοντα το shorting -το ποντάρισμα δηλαδή στην πτώση- παύει να είναι απλώς μια στρατηγική και μετατρέπεται σε εργαλείο κατανόησης της ίδιας της αγοράς.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο -σκανδαλώδους πλουτισμού μιας μικρής ομάδας ανθρώπων- που διαμορφώνεται από τα επαναλαμβανόμενα μοτίβα συναλλαγών τα οποία καταγράφονται τον καιρό αυτόν ενώ μαίνεται ο πόλεμος εναντίον του Ιράν, πάντα λίγο πριν από τις κρίσιμες αποφάσεις Τραμπ για το μέλλον των στρατιωτικών επιχειρήσεων εγείρεται μια σειρά από σοβαρά ερωτήματα για την εκμετάλλευση της «προνομιακής πληροφόρησης».
Εκτόξευση
Όπως αποκαλύπτει το Axios, σύμφωνα με στοιχεία συναλλαγών, περίπου 580 εκατ. δολ έπεσαν στην αγορά συμβολαίων πετρελαίου μόλις λίγα λεπτά πριν από την ανακοίνωση του Αμερικανού προέδρου για αναβολή των πληγμάτων σε ιρανικές υποδομές, χωρίς να υπάρχει ακόμα κάποια πληροφορία που να δικαιολογεί την αιφνίδια αύξηση του όγκου. Στοιχεία της αγοράς που εξέτασε το BBC δείχνουν ότι ο όγκος συναλλαγών εκτοξεύτηκε περίπου 15 λεπτά πριν από την ανάρτηση του προέδρου στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, με την οποία ανακοίνωσε την απόφαση.
Η τιμή του πετρελαίου έπεσε απότομα μετά την ανακοίνωση, σημειώνοντας πτώση 14% μέσα σε λίγα λεπτά, ενώ όσοι traders είχαν ποντάρει σε αυτή την απροσδόκητη εξέλιξη θα είχαν αποκομίσει κέρδη. Το BBC επικοινώνησε με τον Λευκό Οίκο για να σχολιάσει το ζήτημα, ενώ εκπρόσωπος του αμερικανικού κέντρου διακυβέρνησης δήλωσε στους «Financial Times» ότι η Ουάσινγκτον δεν «ανέχεται κανέναν αξιωματούχο της κυβέρνησης να αποκομίζει παράνομα κέρδη από εσωτερική πληροφόρηση». Η Επιτροπή Εμπορίας Συμβολαίων Μελλοντικής Εκπλήρωσης δεν απάντησε σε σχετικό αίτημα των διεθνών μέσων ενημέρωσης για σχόλιο, ενώ και η Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς των ΗΠΑ αρνήθηκε να τοποθετηθεί. Το περιστατικό ωστόσο δεν είναι μεμονωμένο. Αντίστοιχες «εκρήξεις» τοποθετήσεων έχουν καταγραφεί και σε άλλες περιπτώσεις: πριν από την έναρξη του πολέμου, σε στοιχήματα για επίθεση των ΗΠΑ στο Ιράν, αλλά και σε αγορές μετοχών ή άλλων assets πριν από σημαντικές πολιτικές αποφάσεις. Σε μία περίπτωση, trader μετέτρεψε περίπου 32.000 δολάρια σε πάνω από 400.000, στοιχηματίζοντας σε γεωπολιτική εξέλιξη πριν αυτή ανακοινωθεί. Το ζήτημα όμως ήδη αποκτά μεγάλες πολιτικές διαστάσεις στις ΗΠΑ, με τους Δημοκρατικούς -που εμφανίζονται φαβορί για τον έλεγχο της Βουλής- να προετοιμάζουν έρευνες για το ενδεχόμενο χρήσης εσωτερικής πληροφόρησης. Ωστόσο, δεν υπάρχουν αποδείξεις ότι ο ίδιος ο Τραμπ ή μέλη της κυβέρνησής του εμπλέκονται στις συναλλαγές ή δίνουν πληροφορίες. Πολλοί αναρωτιούνται όμως εάν υπάρχει διαρροή από άλλους αξιωματούχους που ενημερώνονται για τις κινήσεις του προέδρου.
Ο Τραμπ απείλησε να «εξαλείψει» τις ενεργειακές εγκαταστάσεις του Ιράν αν δεν άνοιγε ξανά τα Στενά του Ορμούζ, από τα οποία διέρχεται περίπου το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου και του φυσικού αερίου, μέσα σε 48 ώρες. Οι δηλώσεις του έγιναν Σάββατο, με τις αγορές να είναι κλειστές. Αλλά όταν άνοιξαν ξανά τη Δευτέρα το πρωί στην Ασία, σημειώθηκαν σημαντικές απώλειες, ενώ οι τιμές του πετρελαίου άρχισαν να ανεβαίνουν.
Οι μετοχές
Ωστόσο, στις 07.04 ώρα Ανατολικής Ακτής τη Δευτέρα, πριν ανοίξουν οι αμερικανικές αγορές, ο πρόεδρος ανάρτησε στο Truth Social ότι η Ουάσινγκτον είχε «ΠΟΛΥ ΚΑΛΕΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΕΣ ΣΥΝΟΜΙΛΙΕΣ» με την Τεχεράνη για μια «ΠΛΗΡΗ ΚΑΙ ΟΡΙΣΤΙΚΗ ΛΥΣΗ» της σύγκρουσης. Αμέσως μετά οι μετοχές αντέδρασαν ανοδικά και η τιμή του πετρελαίου υποχώρησε έως και τα 84 δολάρια ανά βαρέλι για το αμερικανικό benchmark.
Τι συνέβη στις αγορές στα λεπτά πριν από την ανάρτηση του προέδρου; Στις 06.49, οι traders τοποθέτησαν 734 συμβόλαια στο αμερικανικό πετρέλαιο WTI στο χρηματιστήριο Nymex. Ένα λεπτό αργότερα ο αριθμός αυτός εκτοξεύτηκε στα 2.168, που αντιστοιχεί σε περίπου 170 εκατομμύρια δολάρια. Παρόμοια εικόνα καταγράφηκε και στο πετρέλαιο Brent. Μέσα σε δύο λεπτά ο όγκος συναλλαγών αυξήθηκε από 20 σε πάνω από 1.650 συμβόλαια, αξίας περίπου 150 εκατομμυρίων δολαρίων. Ανάλογες κινήσεις καταγράφηκαν και στα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης για τον δείκτη S&P 500, τον Euro Stoxx 50 και άλλες αγορές, γεγονός που σημαίνει ότι οι traders πόνταραν στην άνοδο των μεγαλύτερων εταιριών σε ΗΠΑ και Ευρώπη λίγα λεπτά πριν από την ανακοίνωση του Τραμπ. Όπως σημειώνει αναλυτής, η δραστηριότητα αυτή φαίνεται ξεκάθαρα ασυνήθιστη, καθώς εκείνη τη στιγμή δεν υπήρχαν ενδείξεις ότι διεξάγονταν σοβαρές συνομιλίες μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν. Το γεγονός ότι τοποθετήθηκαν τόσο μεγάλα ποσά σε πτώση της τιμής του πετρελαίου εγείρει ερωτήματα.
Όταν η «σημαδεμένη τράπουλα» αλλάζει το παιχνίδι
Δεν είναι η πρώτη φορά που η αμερικανική εξωτερική πολιτική συνδέεται με έντονη στοιχηματική δραστηριότητα. Τον Ιανουάριο σημειώθηκε κάτι παρόμοιο σε πλατφόρμα προβλέψεων σχετικά με την απομάκρυνση του προέδρου της Βενεζουέλας από την εξουσία, λίγες ώρες πριν αυτός συλληφθεί από αμερικανικές δυνάμεις.
Αν και δεν υπάρχουν αποδείξεις για άμεση εμπλοκή πολιτικών προσώπων, η χρονική σύμπτωση είναι αρκετή για να προκαλέσει ανησυχία. Η αγορά αρχίζει να λειτουργεί όχι μόνο με βάση την πληροφόρηση, αλλά και με βάση την πρόσβαση στην πληροφόρηση. Και όταν αυτή η πρόσβαση δεν είναι ισότιμη, τότε το παιχνίδι αλλάζει. Για όσους επιχειρούν να σορτάρουν την αγορά, αυτή η ασυμμετρία αποτελεί ταυτόχρονα ευκαιρία και κίνδυνο. Σε αυτό το περιβάλλον, το πετρέλαιο έχει μετατραπεί στο απόλυτο εργαλείο μεταβλητότητας. Η τιμή του δεν αντανακλά μόνο την προσφορά και τη ζήτηση, αλλά και τον φόβο, τις προσδοκίες και τη γεωπολιτική στρατηγική.
