Η ζωή στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό (ISS) μπορεί να μοιάζει με σκηνικό επιστημονικής φαντασίας. Αιωρούμενα σώματα, θέα στη Γη από τα 400 χιλιόμετρα και πειράματα σε μικροβαρύτητα. Στην πράξη, όμως, πρόκειται για ένα από τα πιο ελεγχόμενα περιβάλλοντα που έχει δημιουργήσει ποτέ ο άνθρωπος.
Ο ISS είναι ένα κλειστό, εύθραυστο οικοσύστημα που κινείται γύρω από τη Γη με ταχύτητα περίπου 28.000 χιλιομέτρων την ώρα. Κάθε δραστηριότητα ρυθμίζεται αυστηρά, γιατί ακόμη και το πιο μικρό λάθος μπορεί να θέσει σε κίνδυνο πλήρωμα, εξοπλισμό ή ολόκληρη αποστολή.
Μηδενική ανοχή στο αλκοόλ
Η κατανάλωση αλκοόλ απαγορεύεται πλήρως. Ο λόγος δεν είναι μόνο πειθαρχικός. Το αλκοόλ επηρεάζει κρίση και συντονισμό, κάτι αδιανόητο σε ένα περιβάλλον όπου κάθε κίνηση έχει σημασία.
Επιπλέον, στον ISS τίποτα δεν πάει χαμένο. Το νερό ανακυκλώνεται συνεχώς, ακόμη και από την υγρασία της αναπνοής και τα απόβλητα. Η παρουσία αλκοόλ θα μπορούσε να διαταράξει τα συστήματα φιλτραρίσματος. Γι’ αυτό απαγορεύονται ακόμη και προϊόντα όπως στοματικά διαλύματα ή aftershave με αλκοόλη.
Η NASA διατηρεί διαχρονικά αυστηρή πολιτική μηδενικής ανοχής, ενώ και η Roscosmos έχει υιοθετήσει πλήρη απαγόρευση.
Όλα περνούν από έλεγχο πριν πετάξουν
Οι αστροναύτες δεν μπορούν να πάρουν μαζί τους προσωπικά αντικείμενα χωρίς έγκριση. Κάθε αντικείμενο δοκιμάζεται πριν σταλεί σε τροχιά.
Σε μικροβαρύτητα, ένα απλό στυλό μπορεί να γίνει κίνδυνος. Ένα ελατήριο ή ακόμα και λίγη ποσότητα μελανιού που διαρρέει μπορεί να αιωρηθεί και να καταλήξει σε φίλτρα ή όργανα. Ορισμένα υλικά εκπέμπουν αναθυμιάσεις σε κλειστό περιβάλλον, ενώ υφάσματα μπορεί να απελευθερώσουν ίνες που φράζουν συστήματα.
Γι’ αυτό τα εργαλεία είναι τυποποιημένα, καταγεγραμμένα και συχνά δεμένα με ιμάντες. Σε ορισμένες περιπτώσεις, νέα εξαρτήματα κατασκευάζονται επιτόπου με 3D εκτύπωση.
Απαγορεύεται ο καπνός και η φωτιά
Φωτιά και διάστημα δεν συνδυάζονται. Σε μικροβαρύτητα, η φλόγα δεν «ανεβαίνει». Σχηματίζει μια μπλε σφαίρα που μπορεί να προσκολληθεί σε υλικά και να εξαπλωθεί απρόβλεπτα.
Κεριά, σπίρτα, αναπτήρες και φυσικά το κάπνισμα απαγορεύονται αυστηρά. Σε ένα κλειστό σύστημα αέρα, ο καπνός δεν διαφεύγει. Ανακυκλώνεται. Αυτό σημαίνει ότι τα σωματίδια θα παραμείνουν στο περιβάλλον του σταθμού.
Οι μόνες επιτρεπόμενες φλόγες υπάρχουν μέσα σε ειδικά σφραγισμένους επιστημονικούς θαλάμους, με αυτόνομα συστήματα κατάσβεσης.
Στη μικροβαρύτητα τίποτα δεν «πέφτει»
Στη Γη, το να πετάξεις ένα αντικείμενο είναι αθώο. Στον ISS, ένα κατσαβίδι που αιωρείται μπορεί να χτυπήσει εξοπλισμό αξίας εκατομμυρίων. Στη μικροβαρύτητα δεν υπάρχει φυσική επιβράδυνση. Ό,τι κινείται, συνεχίζει να κινείται μέχρι να συγκρουστεί.
Ακόμη και ψίχουλα ή τρίχες αντιμετωπίζονται με προσοχή. Μπορούν να μπλοκάρουν φίλτρα ή να καταλήξουν στα μάτια των αστροναυτών.
Γι’ αυτό τα αντικείμενα παραδίδονται χέρι με χέρι και στερεώνονται με κλιπ και ελαστικούς ιμάντες.
