Του Γιώργου Χαρβαλιά
Ανάμεσα σε εκατοντάδες, κατά κυριολεξία, περισπούδαστες αναλύσεις στρατιωτικών εμπειρογνωμόνων, γεωστρατηγικών αναλυτών και άλλων ευκαιριακά δημοσιολογούντων που θεωρούν ότι έχουν επαγγελματική υποχρέωση να εξηγήσουν στο κόσμο τα ντεσού μια προαναγγελθείσας σύρραξης, δεν βρήκα απάντηση στο πιο κρίσιμο ερώτημα: Τι θα συμβεί στην Ευρώπη έτσι και τεμαχιστεί το Ιράν στα πρότυπα της «αποσυναρμολόγησης» που υπέστη η πρώην Γιουγκοσλαβία;
«Αλίμονό μας, φίλε μου» μου είπε με νόημα ένας έμπειρος Βαλκάνιος διπλωμάτης με μακρά προϋπηρεσία στη συγκεκριμένη χώρα της Μέσης Ανατολής. «Έτσι και ανοίξουν, γκρεμιστούν ή, ακόμα χειρότερα, ρευστοποιηθούν τα σύνορα στην Παλαιά Περσία, θα γίνει το “έλα να δεις”» ήταν τα λόγια του. Και δεν σας κρύβω πως με έβαλαν σε πολλές σκέψεις.
Η αρχική σύλληψη ασφαλώς δεν ήταν αυτή. Ο πόλεμος δεν ξεκίνησε για να διαρκέσει. Ούτε για να οδηγήσει στη διάλυση μίας χώρας 90 εκατομμυρίων κατοίκων. Αποφασίστηκε ευκαιριακά, αφενός από το Ισραήλ που θεώρησε ότι βρήκε την κατάλληλη στιγμή για να συντρίψει το ήδη λαβωμένο ιρανικό «τέρας», και αφετέρου από τον Τραμπ που επέλεξε να εξυπηρετήσει τον Νετανιάχου και να διεκδικήσει ένα εύκολο λάφυρο πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές του ερχόμενου Νοεμβρίου.
Δικαιολογία ή νομιμοποίηση δεν χρειάστηκε. Κατασκευάστηκε στα γρήγορα το αφήγημα της πυρηνικής απειλής και αυτό στάθηκε αρκετό. Το Ιράν, βέβαια, δεν ήταν ακριβώς το τέρας της Αποκαλύψεως, όπως ήθελαν να το παρουσιάζουν κάποια μέσα ενημέρωσης. Περισσότερο ξεπουπουλιασμένη γαλοπούλα θύμιζε, που έκανε επίδειξη ισχύος με τσαλακωμένα φτερά.
Οι Ισραηλινοί είχαν καταδείξει την αδυναμία του στο αμέσως προηγούμενο διάστημα. Διέλυσαν με κινηματογραφικό τρόπο τους πραιτοριανούς της Χεζμπολάχ στον Λίβανο και στα πέριξ, εκτέλεσαν τα πρωτοπαλίκαρα της Χαμάς που είχαν «πάρε δώσε» με το καθεστώς της Τεχεράνης, και βομβάρδισαν στρατηγικούς στόχους και πυρηνικές εγκαταστάσεις από κοινού με τους Αμερικανούς το 2025 χωρίς να χάσουν αεροπλάνο.
Στη πράξη, είχαν τελειώσει με το ζήτημα γκρεμίζοντας τον μύθο του πανίσχυρου Ιράν με τα μυστικά οπλοστάσια που, αν έμπαινε σφήνα στην αραβοϊσραηλινή διένεξη, θα άλλαζε άρδην την ισορροπία.
Το Ιράν αποκαθηλώθηκε ήδη από πέρυσι. Δεν χρειαζόταν χαριστική βολή. Ο Νετανιάχου όμως επέμενε να πάρει στα χέρια του και το κεφάλι της… ξεπουπουλιασμένης γαλοπούλας ως τρόπαιο. Κι όταν το Ισραήλ αποφασίζει κάτι, δεν στρίβει ούτε δεξιά ούτε αριστερά. Πάει κατευθείαν στον στόχο, αδιαφορώντας για διεθνείς συνέπειες και παράπλευρες απώλειες. Το πρόβλημα είναι τι κάνουν οι υπόλοιποι.
Γιατί ο Νετανιάχου, παρότι γνώριζε και τι ώρα επισκέπτονταν την τουαλέτα οι νεκροί πλέον μουλάδες της πρώτης φουρνιάς του καθεστώτος, και παρότι έκανε την Τεχεράνη λαμπόγυαλο, δεν κρατά ακόμη στα χέρια του το κεφάλι της γαλοπούλας. Αντιθέτως, στη θέση των νεκρών Αγιατολάχ αναφύονται ως κλώνοι συγγενείς και άλλοι υποψήφιοι «μάρτυρες», καλύπτοντας τα κενά και παρατείνοντας την αγωνία μέχρι τη «συνθηκολόγηση».
Αυτή την εύκολη συνθηκολόγηση ή την εκ των έσω ανατροπή είχε στο μυαλό του και ο Ντόναλντ Τραμπ που, έκπληκτος, βλέπει το ισλαμικό καθεστώς να απαντά με λύσσα και να τα βάζει με όλο τον γειτονικό περίγυρο, σαν τον τυφλωμένο από τα αίματα μονομάχο που σπαθίζει όποιον βρει μπροστά του προτού γονατίσει.
Οι αντιδράσεις του Ιράν είναι χωρίς αμφιβολία σπασμωδικές. Και αδύναμες. Θυμίζουν τους βρυχηθμούς του θηρίου πριν ξεψυχήσει. Αλλά το ζήτημα είναι ότι αυτοί οι βρυχηθμοί ακούγονται πλέον πολύ μακριά. Και σε τόπους υπεράνω υποψίας, όπως το ανέμελο Ντουμπάι, η Κύπρος ή το Αζερμπαϊτζάν.
Με τα drones του δεκαχίλιαρου, τους μπαγιάτικους πυραύλους, ακόμη και με στρακαστρούκες το Ιράν εξακολουθεί να κάνει θόρυβο εκεί που δεν θα έπρεπε. Και αν ο θόρυβος αυτός συνεχιστεί για πολύ, θα γίνει ιδιαίτερα ενοχλητικός για τους Αμερικανούς ψηφοφόρους. Γι’ αυτό ερχόμαστε στο «plan b» που αναφέραμε στην αρχή: Τεμαχισμός εκ των έσω. Όχι απαραίτητα με άμεση ανατροπή του καθεστώτος, αλλά με τη δημιουργία πολλαπλών εστιών εθνικιστικών αναταραχών. Με την ανάληψη χερσαίας δράσης δηλαδή όχι από Αμερικανούς στρατιώτες -η ζωή των οποίων μετράει-, αλλά από ντόπιους: Κούρδους, Μπαλούχους, Αζέρους, Άραβες και πάει λέγοντας.
Προσέξτε λοιπόν γιατί αυτή είναι η ουσία με την οποία η καλή μας η Ευρώπη δεν καταδέχεται να καταπιαστεί: Το Ιράν δεν έχει ομοιογενή πληθυσμιακή ή θρησκευτική σύσταση. Παρά τις περί του αντιθέτου δοξασίες, η κυρίαρχη περσική ομάδα δεν ξεπερνά το 60% του πληθυσμού. Το υπόλοιπο 40% αποτελείται από εθνικές και θρησκευτικές μειονότητες με διαφορετικές ατζέντες και συχνά αντικρουόμενα αιτήματα.
Στο δυτικό και το βορειοδυτικό τμήμα της χώρας, κοντά στα σύνορα με το Ιράκ, υπάρχει ένα ισχυρό ποσοστό Κούρδων που έχουν μακρά ιστορία ένοπλης αντίστασης και ισχυρές ομοεθνείς κοιτίδες σε γειτονικές χώρες. Ήδη αυτοί συζητούν με τους Αμερικανούς χερσαία δράση εις βάρος του καθεστώτος της Τεχεράνης με αεροπορική κάλυψη των ΗΠΑ. Αλλά οι Κούρδοι του Ιράν δεν είναι απόλυτα βέβαιο ότι θα υποδεχθούν τους… ομογάλακτους του Ιράκ ως απελευθερωτές.
Στο νοτιοανατολικό Ιράν, αντιστοίχως, υπάρχουν οι Μπαλούχοι, σουνίτες και όχι σιίτες όπως η περσική πλειονότητα, που αντιμετωπίζουν διώξεις και περιθωριοποίηση. Οι Μπαλούχοι διατηρούν δεσμούς με τους Κούρδους, αλλά έχουν και στρατηγικούς δεσμούς με την Ινδία στην προσπάθειά τους να απαλλαγούν από την κηδεμονία του Πακιστάν. Ήδη έχουν αναπτύξει ένοπλο κίνημα, επιδιώκοντας τη δημιουργία αυτόνομου κράτους (Μπαλουχιστάν).
Στην εξίσωση βάλτε και τους μέχρι σήμερα πιο φιλήσυχους Αζέρους, τους οποίους εποφθαλμιά και… κουρδίζει το Αζερμπαϊτζάν που μόλις προχτές δέχτηκε δυο τρεις από αυτές τις ιρανικές στρακαστρούκες κι ανέβηκε στα κάγκελα απειλώντας με στρατιωτικά αντίποινα και χερσαία εισβολή.
Φανταστείτε λοιπόν τι έχει να γίνει αν ξεσπάσει ένα τέτοιου είδους γενικευμένο αντάρτικο απ’ όλες τις πλευρές, επιδοτούμενο και από τις δυνάμεις ΗΠΑ – Ισραήλ. Εδώ δεν θα μιλάμε για το χαρούμενο αφήγημα «έπεσαν οι λαομίσητοι μουλάδες, ήρθε ο (ηλίθιος) πορφυρογέννητος πρίγκιψ και ζήσανε αυτοί καλά κι εμείς καλύτερα».
Θα μιλάμε για ένα γενικευμένο μακελειό, μια εμφύλια σύρραξη μεταξύ Περσών και υπολοίπων, η οποία ξέρετε πού θα οδηγήσει; Εκεί που μου είπε στο αυτί ο Βαλκάνιος φίλος μου: Στην απόλυτη έκρηξη του προσφυγικού ρεύματος και μετά… όποιον πάρει ο Χάρος.
Ακούτε κανέναν να μιλάει γι’ αυτό; Ούτε θα ακούσετε μέχρι να έρθει η πρώτη καραβιά στην πόρτα μας…
