Η εκτίναξη των τιμών του πετρελαίου πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι, στο έδαφος της κλιμάκωσης του πολέμου με το Ιράν, αναδιαμορφώνει το ενεργειακό και γεωπολιτικό τοπίο.
Συγκεκριμένα σήμερα, Παρασκευή (13/03), στις πρωινές ασιατικές συναλλαγές, τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης του αργού πετρελαίου Brent «σκαρφάλωσαν» στα 100 δολάρια το βαρέλι, με τις τιμές να κινούνται πλέον γύρω από αυτά τα επίπεδα, ενώ το αμερικανικό αργό (WTI) έχει ξεπεράσει τα 95 δολάρια μετά από ένα απότομο διήμερο ράλι στις αγορές ενέργειας.
Εντείνεται η ανησυχία για την ενεργειακή ασφάλεια
Η άνοδος των τιμών αποτυπώνει τις έντονες ανησυχίες για την ενεργειακή ασφάλεια, σε έναν πόλεμο που επηρεάζει άμεσα τη ροή του πετρελαίου και τις ισορροπίες στις διεθνείς αγορές.
Σε αυτό το περιβάλλον, μία χώρα φαίνεται ήδη να αναδεικνύεται σε απρόσμενο κερδισμένο, παρότι δεν συμμετέχει άμεσα στις συγκρούσεις.
Όπως αναφέρει το Sky News, καθώς τα αμερικανοϊσραηλινά πλήγματα στο Ιράν εκτόξευσαν τις τιμές του πετρελαίου και ενίσχυσαν τις ανησυχίες για ένα παρατεταμένο ενεργειακό σοκ, η Ρωσία αρχίζει ήδη να αποκομίζει σημαντικά οφέλη από την αύξηση των εσόδων της από το πετρέλαιο.
Υπενθυμίζεται ότι το Brent έκλεισε την Πέμπτη πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι, στο υψηλότερο επίπεδο από τον Αύγουστο του 2022. Η τιμή έφτασε τα 100,46 δολάρια (+9,2%), αφού προηγουμένως είχε αγγίξει ακόμη και τα 101,60 δολάρια το βαρέλι. Το αμερικανικό αργό (WTI) έκλεισε στα 95,70 δολάρια (+9,7%), επίσης στο υψηλότερο επίπεδο από το 2022.
Η θεαματική αλλαγή για τη ρωσική οικονομία
Η μεταβολή στην οικονομική θέση της Ρωσίας είναι εντυπωσιακή. Μόλις πριν από δύο εβδομάδες, ο Βλαντίμιρ Πούτιν βρισκόταν υπό αυξανόμενη πίεση, καθώς οι κυρώσεις εντείνονταν.
Σήμερα, ωστόσο, με τις τιμές του πετρελαίου να αυξάνονται και την παγκόσμια αγορά να βρίσκεται σε αναταραχή, η Μόσχα φαίνεται να επωφελείται από τη νέα ενεργειακή συγκυρία.
AP Photo/Erin Hooley
Όχι μόνο η τιμή του ρωσικού αργού τύπου Urals έχει αυξηθεί σημαντικά, αλλά και η έκπτωση που αναγκαζόταν να προσφέρει η Ρωσία λόγω των κυρώσεων έχει σχεδόν εξαφανιστεί, δημιουργώντας ένα απροσδόκητο οικονομικό όφελος για το Κρεμλίνο και τη χρηματοδότηση του πολέμου στην Ουκρανία.
Σύμφωνα με το Centre for Research on Energy and Clean Air (CREA), τα έσοδα της Ρωσίας από το πετρέλαιο μειώθηκαν κατά 18% πέρυσι και συνέχισαν να υποχωρούν τον Ιανουάριο, ασκώντας σημαντική πίεση στην οικονομία της χώρας.
Ωστόσο, μέσα σε μόλις δύο εβδομάδες από την έναρξη των επιθέσεων στο Ιράν, τα έσοδα αυξήθηκαν κατά 17%, ενώ οι εξαγωγές από τα βόρεια ρωσικά λιμάνια κατέγραψαν άνοδο 24%.
Το παράδειγμα ενός δεξαμενόπλοιου
Η αλλαγή αυτή αποτυπώνεται χαρακτηριστικά στην πορεία ενός μόνο πλοίου από τον λεγόμενο «σκιώδη στόλο» της Ρωσίας.
Τον Φεβρουάριο, το Sky News εντόπισε το δεξαμενόπλοιο Kousai, με σημαία Σιέρα Λεόνε, καθώς διέσχιζε το Στενό του Ντόβερ.
Με χωρητικότητα περίπου 750.000 βαρελιών, το φορτίο του άξιζε περίπου 40 εκατ. δολάρια όταν φορτώθηκε με αργό πετρέλαιο στο λιμάνι Ust-Luga στη Βαλτική στις 2 Φεβρουαρίου.
(AP Photo, File)
Οκτώ ημέρες αργότερα, όταν το πλοίο πέρασε από το Ντόβερ, η αξία του φορτίου είχε ήδη αυξηθεί στα περίπου 42 εκατ. δολάρια, καθώς το ρωσικό αργό Urals διαπραγματευόταν στα 56 δολάρια το βαρέλι, περίπου 13 δολάρια χαμηλότερα από το Brent.
Εννέα ημέρες μετά την έναρξη του πολέμου με το Ιράν, η τιμή του Urals ξεπέρασε τα 100 δολάρια το βαρέλι. Έτσι, όταν το Kousai πέρασε από τη Σρι Λάνκα με προορισμό την Ινδία στις 9 Μαρτίου, η αξία του φορτίου του είχε εκτιναχθεί στα 75 εκατ. δολάρια.
Το πρωί της Πέμπτης, καθώς πλησίαζε στο λιμάνι Paradip της Ινδίας, η αξία του φορτίου είχε διαμορφωθεί ξανά στα περίπου 65 εκατ. δολάρια, αντανακλώντας τιμή περίπου 87 δολαρίων ανά βαρέλι.
Κυρώσεις και νέες ισορροπίες στην αγορά
Οι εξελίξεις των τελευταίων εβδομάδων έχουν μετριάσει την πίεση που ασκούνταν στη ρωσική οικονομία από την εισβολή στην Ουκρανία.
Οι κυρώσεις που επέβαλαν το Ηνωμένο Βασίλειο, η Ευρωπαϊκή Ένωση, η Αυστραλία, ο Καναδάς και οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν στοχοποιήσει χιλιάδες Ρώσους και εταιρείες, καθώς και εκατοντάδες δεξαμενόπλοια του λεγόμενου «σκιώδους στόλου» που χρησιμοποιείται για τη μεταφορά πετρελαίου.
Καθώς οι δυτικές αγορές έκλεισαν για τη Ρωσία, η Ινδία και η Κίνα αναδείχθηκαν στους μεγαλύτερους αγοραστές ρωσικού πετρελαίου. Ωστόσο, οι αμερικανικές κυρώσεις που επιβλήθηκαν στο Νέο Δελχί τον Φεβρουάριο φάνηκαν αρχικά να προκαλούν σοβαρό πλήγμα.
Την περασμένη εβδομάδα, όμως, οι Ηνωμένες Πολιτείες έδωσαν στην Ινδία εξαίρεση 30 ημερών από αυτούς τους περιορισμούς, αναγνωρίζοντας ότι, με περίπου το 20% της παγκόσμιας προσφοράς να επηρεάζεται από το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, η ινδική ζήτηση θα μπορούσε να ωθήσει ακόμη περισσότερο τις τιμές.
«Η άνοδος των τιμών της ενέργειας που προκλήθηκε από το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ ενισχύει τα έσοδα της Ρωσίας από πετρέλαιο και φυσικό αέριο, συμβάλλοντας στη χρηματοδότηση της πολεμικής της μηχανής», δήλωσε ο Isaac Levy του CREA.
Όπως σημείωσε, η αμερικανική εξαίρεση που επιτρέπει στην Ινδία να συνεχίσει να αγοράζει ρωσικό πετρέλαιο από εταιρείες υπό κυρώσεις αναμένεται να περιορίσει την αποτελεσματικότητα των μέτρων, καθώς οι εκπτώσεις στο ρωσικό αργό έχουν σχεδόν εξαφανιστεί και δεξαμενόπλοια που παρέμεναν αδρανή ετοιμάζονται ξανά να ξεφορτώσουν σε ινδικά λιμάνια.
