Μια ακόμη «φανταστική» ιστορία
Του Strange Attractor
Σε αυτή τη χώρα-μπανανία, που δεν βγάζει καν μπανάνες, και που έχει την ιδιότητα να ξεχνά πιο γρήγορα απ’ όσο θυμάται, το πρώτο δυστύχημα, σιδηροδρομικό, είχε όλα τα απαραίτητα συστατικά για να θεωρηθεί «εθνική τραγωδία».
Πολλοί νεκροί, δραματικές εικόνες, υποσχέσεις για «φως σε όλα», και εκείνη η γνώριμη, σχεδόν τελετουργική, φράση: «θα αποδοθούν ευθύνες όπου υπάρχουν».
Οι εργαζόμενοι, βέβαια, είχαν ήδη προειδοποιήσει. Είχαν φωνάξει, είχαν γράψει, είχαν στείλει εξώδικα, είχαν απεργήσει.
Είχαν κάνει ότι μπορεί να κάνει κανείς πριν αρχίσει να μιλάει σε τοίχους και ντουβάρια. Αλλά οι τοίχοι, ως γνωστόν, έχουν καλύτερη ηχομόνωση από τα υπουργικά γραφεία.
Οι αρμόδιοι πάντως άκουγαν. Πάντα ακούν. Απλώς δεν ακούν ποτέ αρκετά ώστε να χρειαστεί να κάνουν κάτι, εκτός ίσως να κουνάνε το δάχτυλο (μέσα στη βουλή) και με ύφος χιλίων καρδιναλίων να επιτίθενται σε όσους θέτουν ζητήματα ασφάλειας στους σιδηρόδρομους…
Έτσι, όταν ήρθε το δυστύχημα, ήρθε ως προαναγγελθείσα και αναπόφευκτη καταστροφή.
Κανείς δεν έπεσε από τα σύννεφα, ούτε καν ο «αρμόδιος» υπουργός που ήξερε την αλήθεια, αλλά σαν γνήσιος πολιτικάντης την απέκρυπτε τεχνηέντως.
Και για άλλη μια φορά, τα σύννεφα έπεσαν πάνω στους ανθρώπους (ελληνική πρωτοτυπία).
Ακολούθησε το γνωστό έργο. Επιτροπές, πορίσματα, ΕΔΕ, διαρροές, μεγαλοστομίες, αντικρουόμενες δηλώσεις, κυβερνητικές φανφάρες, και μια γενική αίσθηση ότι η ευθύνη είναι ένα είδος σπάνιου μετάλλου που δεν εξορύσσεται ποτέ.
Οι εργαζόμενοι, από «υπεύθυνοι επαγγελματίες» μετατράπηκαν στιγμιαία σε «πιθανούς ενόχους». Οι πολιτικοί, από «αρμόδιοι», μετατράπηκαν σε «αναρμόδιοι για το συγκεκριμένο περιστατικό». Και η κοινωνία, από εξοργισμένη, μετατράπηκε σε κουρασμένη.
Και κάπου εκεί, το θέμα άρχισε να ξεθωριάζει. Όχι γιατί λύθηκε. Αλλά γιατί αντικαταστάθηκε. Όπως όλα.
Μέχρι που ήρθε το δεύτερο δυστύχημα. Αυτή τη φορά, στους αιθέρες.
Εξίσου τραγικό, εξίσου προβλέψιμο. Μόνο που είχε μια μικρή διαφορά: δεν υπήρχαν προειδοποιήσεις που αγνοήθηκαν. Αυτοί που θα μπορούσαν να προειδοποιήσουν είχαν μπει στο περιθώριο.
Υπήρχε απλώς η θεσμική απουσία κάποιου που να προειδοποιεί.
Η κρατική επίβλεψη, τόσο απαραίτητη για την ορθή και ασφαλή λειτουργία κρίσιμων τομέων, όπως αυτός των αεροπορικών μεταφορών, είχε ανατεθεί σε μια (δήθεν) «ανεξάρτητη αρχή», η οποία ήταν τόσο ανεξάρτητη όσο ένα ρολόι τοίχου από το καρφί που το κρατάει.
Διορισμένοι, άσχετοι, καθησυχαστικοί, και κυρίως αόρατοι όταν χρειαζόταν να είναι ορατοί.
Τα ιδιωτικά (κερδοσκοπικά και μόνο) αεροδρόμια λειτουργούσαν με τη χαλαρότητα ενός καλοκαιρινού απογεύματος, άνευ κάποιου ελέγχου, ή επιτήρησης, μόνο που αντί για παγωτά και πετσέτες, διαχειρίζονταν ζωές.
Και έτσι, όταν συνέβη το αναπόφευκτο, όλοι δήλωσαν σοκαρισμένοι. Ήταν, άλλωστε, η πρώτη φορά που κάτι τέτοιο συνέβαινε. Εκτός από όλες τις προηγούμενες φορές, που… είχε προβλεφθεί.
Αλλά αυτή τη φορά κάτι άλλαξε. Ίσως ήταν η συσσώρευση. Ίσως ήταν η σύγκριση. Ίσως ήταν απλώς ότι η υπομονή, όπως και τα συστήματα ασφαλείας, έχει ένα όριο πριν καταρρεύσει.
Ο κόσμος αυτή τη φορά δεν αρκέστηκε σε κεριά, συλλυπητήρια, και κάποια συλλαλητήρια.
Δεν περίμενε τα πορίσματα που θα διαβάζονταν από λίγους, και θα ξεχνιούνταν από όλους.
Δεν πείστηκε από τις ίδιες φράσεις, ειπωμένες με την ίδια σοβαρότητα από απατεώνες μιζαδόρους πολιτικάντηδες, και αργυρώνητους «δημοσιογράφους».
Αυτή τη φορά, ο κόσμος βγήκε στους δρόμους όχι για να πενθήσει, αλλά για να απαιτήσει. Και, σε μια σπάνια στιγμή συλλογικής διαύγειας, αποφάσισε ότι η ευθύνη δεν είναι αφηρημένη έννοια. Έχει ονόματα, έχει θέσεις, έχει υπογραφές.
Οι κυβερνητικοί, που μέχρι τότε κυκλοφορούσαν με την άνεση ανθρώπων που ξέρουν ότι τίποτα δεν τους αγγίζει, βρέθηκαν ξαφνικά να τρέχουν. Όχι από τις ευθύνες, αυτές εξακολουθούσαν να τους διαφεύγουν με θαυμαστή επιμονή, αλλά από τον οργισμένο κόσμο.
Έναν κόσμο που, για πρώτη φορά μετά από καιρό, δεν ζητούσε εξηγήσεις. Ζητούσε συνέπειες. Ζητούσε λογοδοσία.
Ήταν μια σκηνή σχεδόν σουρεαλιστική. Εκείνοι που είχαν μάθει να κυβερνούν, μαζί με εκείνους που «επέβλεπαν» τα αεροδρόμια εξ αποστάσεως, τώρα προσπαθούσαν να διαφύγουν… εκ του σύνεγγυς.
Οι ίδιες φωνές που άλλοτε ακούγονταν μόνο σε περιθωριακά πάνελ και ίσως στα «σόσιαλ μύδια», τώρα ακούγονταν στους δρόμους, πιο δυνατές, πιο άμεσες, και κυρίως, πιο δύσκολο να αγνοηθούν.
Φυσικά, κανείς δεν ξέρει πόσο θα κρατήσει αυτό. Η μνήμη είναι κοντή, και η καθημερινότητα απαιτητική.
Ίσως σε λίγο καιρό όλα επιστρέψουν στην κανονικότητα, εκείνη την περίεργη κανονικότητα όπου τα δυστυχήματα θεωρούνται «ατυχήματα», οι ευθύνες «διαχέονται», και οι υπουργοί συνεχίζουν να «υπουργεύουν» άνευ οιασδήποτε συνέπειας.
Αλλά για μια στιγμή, έστω και σύντομη, η χώρα αυτή θυμήθηκε κάτι σημαντικό. Ότι η αδιαφορία δεν είναι φυσικός νόμος, ούτε γραμμένη σε πέτρα. Είναι επιλογή.
Και, όπως όλες οι επιλογές, μπορεί (τουλάχιστον θεωρητικά) να αλλάξει, αρκεί να ξυπνήσει ο απλός πολίτης (αν τον αφήσουν)…
