Μιλάμε μαζί τους. Δεν είναι ακόμη έτοιμοι, αλλά πλησιάζουν». Σύμφωνα με τον Ντόναλντ Τραμπ, το Ιράν είναι διατεθειμένο να διαπραγματευθεί μια κατάπαυση του πυρός, αλλά δεν έχει καλύψει ακόμη τους όρους που θέτουν οι ΗΠΑ. Ομολογουμένως, όσο το καθεστώς της Τεχεράνης αποδυναμώνεται χωρίς να ανατρέπεται, το σενάριο μιας συμφωνίας παραμένει στο τραπέζι. Χωρίς αυτό να σημαίνει ότι αποτελεί μια εύκολη υπόθεση.
Θεωρητικά, ο Αμερικανός πρόεδρος είναι περισσότερο πρόθυμος από τον Ισραηλινό πρωθυπουργό για μια συμφωνία τερματισμού του πολέμου. Το σκεπτικό που κυριαρχεί στο Ισραήλ είναι ότι η εξασθένηση του καθεστώτος είναι ήδη γεγονός και οι επιχειρήσεις θα πρέπει τώρα να συνεχιστούν για να εγκαθιδρυθεί ένας μηχανισμός ελέγχου στο Ιράν, ο οποίος θα αποτρέπει την επιχειρησιακή ανασυγκρότηση της θεοκρατικής ηγεσίας στο μέλλον – αν και δεν εγκαταλείπεται η προσδοκία της πλήρους ανατροπής του καθεστώτος εκ των έσω, αναγνωρίζεται η δυσκολία του εγχειρήματος. «Χρειαζόμαστε χρόνο. Μερικές εβδομάδες ακόμη», λένε στο Τελ Αβίβ, καθώς επεξεργάζονται ιδέες όπως η κατάληψη της νήσου Χαργκ, ακόμη και της ιρανικής όχθης των Στενών του Ορμούζ.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ εμφανίζεται επίσης ανοιχτός σε ενέργειες που θα κλιμακώσουν τη σύγκρουση και θα στριμώξουν ακόμη περισσότερο το ιρανικό καθεστώς. Ομως έχει περισσότερα να χάσει. Για τον Νετανιάχου, οι επιπλοκές του πολέμου στην οικονομία είναι απλώς το τίμημα για την ασφάλεια στη γειτονιά του και κατ’ επέκτασιν για την πολιτική του επιβίωση. Για τον Τραμπ, αντιθέτως, αποτελούν ένα ριψοκίνδυνο στοίχημα, καθώς έρχονται σε ρήξη με τους άμεσους πολιτικούς στόχους του και διαβρώνουν την υποστήριξη ακόμη και της παραδοσιακής εκλογικής βάσης του.
Θα δεχόταν όμως το ιρανικό καθεστώς μια συμφωνία μετά και τη δολοφονία του «πραγματιστή» Λαριτζανί; Εάν της προσφερόταν μια κατάπαυση του πυρός, θα ήταν μάλλον πιο πιθανό να την αποδεχθεί παρά να την απορρίψει. Στην Τεχεράνη γνωρίζουν καλά ότι δεν θα λάβουν από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ καμία ουσιαστική διαβεβαίωση για εγκατάλειψη των στρατηγικών στόχων τους και άρα της επιθετικότητας απέναντι στις στρατιωτικές και στις πυρηνικές δυνατότητες του Ιράν. Και μάλιστα όσο θα συνεχίζεται ο πόλεμος, τόσο θα αυξάνονται οι πιθανότητες για δραματική κλιμάκωση των επιχειρήσεων εις βάρος του καθεστώτος.
Λογικοί υπολογισμοί
Ο φονταμενταλιστικός χαρακτήρας του καθεστώτος δεν σημαίνει απαραίτητα ότι καθοδηγείται από το συναίσθημα – ουκ ολίγες φορές έχει δείξει ότι προβαίνει στους απαραίτητους υπολογισμούς, αν τους κρίνει σκόπιμους για την πολιτική του επιβίωση. Στο μεταξύ, δεν έχει λάβει ουσιαστική βοήθεια από τη Ρωσία και την Κίνα – το Πεκίνο έχει μάλιστα για λόγους ενεργειακής εξάρτησης κάθε συμφέρον από την αποκατάσταση της σταθερότητας στα Στενά του Ορμούζ. Σε τελική ανάλυση, εν μέσω των αλλεπάλληλων βομβαρδισμών, η Τεχεράνη θα καλωσόριζε τουλάχιστον μια ανάπαυλα. Εξάλλου, η κατάπαυση του πυρός δεν θα της στερούσε τη δυνατότητα να επαναλάβει τη στρατιωτική δράση ανάλογα με τις εξελίξεις στο κοντινό μέλλον.
Από την άλλη πλευρά, το ιρανικό καθεστώς θα μπορούσε να κρίνει ότι οφείλει τώρα να σπάσει τον κύκλο των επαναλαμβανόμενων επιθέσεων από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ για να αποκαταστήσει την ικανότητα αποτροπής – συνεχίζοντας την άσκηση πίεσης μέσω της διατάραξης στα Στενά του Ορμούζ και των επιθέσεων στις αραβικές χώρες που έχουν στενές σχέσεις με τις ΗΠΑ. Επιπλέον δεν μπορεί να αποκλειστεί η θεωρία της εκδίκησης μέχρι τέλους, μπροστά στις συντριπτικές απώλειες των ηγετικών στελεχών της.
Σε κάθε περίπτωση, αν οι ΗΠΑ εμφανιστούν να προσφέρουν κατάπαυση του πυρός στην Τεχεράνη, το πιθανότερο είναι ότι θα έχουν ήδη διασφαλίσει την αποδοχή της. Οπως εύστοχα έλεγε αυτές τις ημέρες αναλυτής της Signum Global Advisors, «ακόμη και οι σκληροπυρηνικοί κάνουν συμφωνίες».
