Γράφει ο Λάζαρος Καμπουρίδης*
Η εμφάνιση στη Λήμνο 40 παράνομων μεταναστών έπειτα από ένα πολύμηνο διάστημα επαναφέρει το πολύ κρίσιμο για την Ελλάδα θέμα της χρησιμοποίησης πάλι από την Τουρκία του Μεταναστευτικού ως εργαλείου υβριδικής πίεσης στην Ελλάδα.
Η Άγκυρα θα χρησιμοποιήσει το θέμα αυτό εκμεταλλευόμενη την κατάσταση στο Ιράν και κυρίως την ευαισθησία της Ευρώπης, η οποία δεν επιθυμεί με κανέναν τρόπο να δει νέα κύματα μεταναστών από το Ιράν να διέρχονται την Τουρκία και να φτάνουν σε ευρωπαϊκές χώρες. Ήδη για το θέμα αυτό υπήρξαν επαφές από Ευρωπαίους αξιωματούχους με κυβερνητικούς παράγοντες της Τουρκίας.
Η συγκυρία για την Τουρκία είναι κατάλληλη, καθώς η Άγκυρα χρειάζεται την Ε.Ε. για διάφορα ζητήματα, όπως η εξασφάλιση ευρωπαϊκών κονδυλίων, η ένταξη της χώρας στον ευρωπαϊκό μηχανισμό ασφάλειας και άμυνας, το πλασάρισμα των προϊόντων της τουρκικής αμυντικής βιομηχανίας στην ευρωπαϊκή αγορά, η ένταξη με ειδικό καθεστώς στην Ε.Ε., θέμα βίζας Σέγκεν, αντίβαρο απέναντι στον ρόλο που θέλει να δώσει η ευρωπαϊκή οικογένεια στην Ελλάδα και την Κύπρο στην περιοχή της ανατολικής Μεσογείου κ.ά.
Η συγκυρία επίσης κρίνεται ως πολύ ευνοϊκή από την Τουρκία για να δικαιολογήσει τη δημιουργία μιας Ουδέτερης Ζώνης εντός του Ιράν με το πρόσχημα της αντιμετώπισης μεταναστευτικών ροών σε περίπτωση που το θέμα του Κουρδικού και ιδιαίτερα της αυτονόμησης των Κούρδων του Ιράν αποκτήσει μία υπολογίσιμη δυναμική με τις ευλογίες των ΗΠΑ και του Ισραήλ την επόμενη ημέρα των εξελίξεων στο Ιράν. Ο Τούρκος διοικητής των Χερσαίων Δυνάμεων, στρατηγός Μ. Τοκέλ, συνοδευόμενος στις 11 Μαρτίου από τον διοικητή της 3ης Στρατιάς, πραγματοποίησε επίσκεψη στην έδρα της 5ης Ταξιαρχίας Συνόρων στο Άγρι, στα σύνορα με το Ιράν, σε μία ενέργεια επίδειξης ετοιμότητας της Άγκυρας για να διαχειρισθεί ένα πιθανό κύμα προσφύγων προερχόμενου από το Ιράν.
Τα τουρκοϊρανικά σύνορα εκτείνονται σε μία γραμμή μήκους 560 χιλιομέτρων, από τα οποία μόνο τα 170 προστατεύονται από περίφραξη και σύγχρονα συστήματα επιτήρησης με κάμερες, διόπτρες, πυργίσκους και φυλάκια νέου τύπου. Το υπόλοιπο τμήμα των συνόρων διαθέτει ένα προβληματικό σύστημα φύλαξης και καλύπτεται από ενεργητικά μέτρα όπως σκοπούς, εποχούμενα περίπολα κ.λπ.
Η Άγκυρα άρχισε να αντιλαμβάνεται την ευαισθησία της Ε.Ε. για το θέμα αυτό από την πρώτη ημέρα του πολέμου στο Ιράν, όταν η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν συνομίλησε με τον Τούρκο πρόεδρο Ρ.Τ. Ερντογάν και του ζήτησε «η Τουρκία να πράξει τα δέοντα, όπως έπραξε και κατά τη διάρκεια του πολέμου στη Συρία στο θέμα της διαχείρισης των προσφυγικών ροών». Θυμίζουμε ότι η Άγκυρα για τον λόγο αυτόν από το 2015 έλαβε από την Ε.Ε. 10,5 δισ. ευρώ ως οικονομική βοήθεια για την αποτροπή διάχυσης των ροών προς τις χώρες της Ευρώπης. Το ίδιο θέμα συζητήθηκε μεταξύ των άλλων και κατά την προχθεσινή συνάντηση του Γερμανού υπουργού Εξωτερικών με τον Τούρκο ομόλογό του στην Άγκυρα, καθώς ένα νέο κύμα μεταναστών από το Ιράν προς τη Γερμανία διαμέσου της Τουρκίας θα ήταν εφιαλτικό για την πρώτη. Ο Ερντογάν τρίβει τα χέρια του καθώς η Ε.Ε. πέφτει πάλι στα πόδια της Τουρκίας για ένα θέμα το οποίο η Άγκυρα χρησιμοποίησε ως μέσω υβριδικής πίεσης εναντίον της Ε.Ε. και κυρίως εναντίον της Ελλάδας και της Κύπρου.
Το θέμα όμως της εμφάνισης παράνομων μεταναστών στη Λήμνο στην παρούσα χρονική συγκυρία, και μάλιστα έπειτα από ένα πολύ μεγάλο διάστημα, περιλαμβάνει και ένα μήνυμα προς την Ελλάδα, λαμβάνοντας υπόψη ότι το νησί αυτό, λόγω μεγάλης απόστασης από την Τουρκία, δεν αποτελούσε προορισμό μεταναστών. Η Άγκυρα έχει ενοχληθεί σε μεγάλο βαθμό από τις κινήσεις της Αθήνας για τοποθέτηση συστημάτων Patriot στην Κάρπαθο και τη Σαμοθράκη καθώς και για μεταστάθμευση μαχητικών αεροσκαφών F-16 στη Λήμνο, αποδομώντας αυτόματα τις τουρκικές αξιώσεις για το καθεστώς αποστρατιωτικοποίησης αυτών και άλλων νησιών του Αιγαίου. Για το θέμα αυτό υπήρξε και σχετική αναφορά από πλευράς του εκπροσώπου Τύπου του τουρκικού υπουργείου Εθνικής Άμυνας κατά την προχθεσινή εβδομαδιαία ενημέρωση των εκπροσώπων των ΜΜΕ.
Η Ελλάδα θα πρέπει να είναι έτοιμη να αντιμετωπίσει ένα τέτοιο ενδεχόμενο, καθώς η Άγκυρα έχει ενοχληθεί πολύ εκτός των παραπάνω και από την απόφαση της Αθήνας για την αποστολή αεροναυτικών μονάδων στην Κύπρο, συμπαρασύροντας κι άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Η τουρκική πλευρά μάς έχει συνηθίσει στο παρελθόν ότι η εργαλειοποίηση του Μεταναστευτικού αποτελεί μία από τις προσφιλείς μεθόδους άσκησης υβριδικής πίεσης στην Ελλάδα και την Κύπρο.
* Αντιστράτηγος ε.α.
