Ερευνητική ομάδα εντόπισε τον μηχανισμό που παράγει τις μαγνητικές ιδιότητες στον Ήλιο. Το μαγνητικό «δυναμό» του μητρικού μας άστρου βρίσκεται σε ένα βάθος από την επιφάνεια του ίσο με περίπου 16 φορές το πλάτος της Γης και ο εντοπισμός του φωτίζει σημαντικά φαινόμενα που επηρεάζουν τον πλανήτη μας και την ανθρώπινη δραστηριότητα.
Έχει διαπιστωθεί ότι οι αποκαλούμενες «ηλιακές κηλίδες», σκοτεινές περιοχές που κάνουν την εμφάνιση τους στην επιφάνεια του Ήλιου, είναι προϊόν της μαγνητικής δραστηριότητας του άστρου. Από τις ηλιακές κηλίδες παράγονται οι εκλάμψεις και εκρήξεις πλάσματος (ιονισμένο αέριο) που εκτοξεύουν στο Διάστημα κολοσσιαίες ποσότητες φορτισμένων σωματιδίων.
Όταν αυτές οι εκρήξεις συμβαίνουν σε περιοχές του Ήλιου που εκείνη την στιγμή «κοιτάζουν» προς τη Γη το… τσουνάμι σωματιδίων που δημιουργείται φτάνει στον πλανήτη μας και προκαλεί φυσικά φαινόμενα όπως το σέλας αλλά παράλληλα προκαλεί δυσλειτουργίες και μπλακ άουτ στους δορυφόρους, κυρίως τηλεπικοινωνιακούς αλλά και σε ηλεκτρικά δίκτυα. Επίσης αποτελούν κίνδυνο για διαστημικούς σταθμούς και διαστημικά σκάφη με αποτέλεσμα να βρίσκονται σε δυνητικό κίνδυνο και αστροναύτες.
Για αυτό και η αποκρυπτογράφηση του μηχανισμού που παράγει αυτές τις ηλιακές εκρήξεις είναι σημαντική για να μπορούμε να προβλέπουμε την εμφάνιση τους έγκαιρα και να αναπτύξουμε ίσως μεθόδους και μηχανισμούς προστασίας.
Το μαγνητικό δυναμό της Γης βρίσκεται στον εξωτερικό πυρήνα του πλανήτη μας όπου η μεταφορά λιωμένου σιδήρου δημιουργεί ηλεκτρικά ρεύματα. Ο πυρήνας του Ήλιου είναι ένας πυρηνικός «φούρνος» από διαλυμένα άτομα, ενώ τα εσωτερικά δύο τρίτα του αποτελούν μια ακτινοβολούσα ζώνη γεμάτη φωτόνια γάμμα. Επομένως, το ηλιακό μαγνητικό πεδίο δεν μπορεί να δημιουργείται εκεί. Αντίθετα, όλη η μεταφορά γίνεται στο εξωτερικό τρίτο του Ήλιου, στη λεγόμενη ζώνη μεταφοράς.
Ορισμένοι επιστήμονες είχαν υποθέσει ότι το μαγνητική δυναμό του Ήλιου βρίσκεται σε ένα λεπτό στρώμα κοντά στην επιφάνεια ή ίσως εκτείνεται σε όλη τη ζώνη μεταφοράς. Η πιο διαδεδομένη θεωρία όμως ήταν ότι δημιουργείται στο όριο μεταξύ της κατώτερης ζώνης μεταφοράς και της εσωτερικής ακτινοβολούσας ζώνης.
Το όριο αυτό ονομάζεται ταχοκλίνη και έπειτα από περίπου 30 χρόνια μελέτης ταλαντώσεων που διαδίδονται στην ορατή επιφάνεια του Ήλιου (τη φωτόσφαιρα) και στο εσωτερικό του ερευνητές από το Ινστιτούτο Τεχνολογίας του Νιου Τζέρσι βρήκαν άμεσες αποδείξεις ότι εκεί δημιουργείται η δυναμό.
«Για χρόνια υποψιαζόμασταν ότι η ταχοκλίνη είναι σημαντική για τη μαγνητική δυναμό του Ήλιου, αλλά τώρα έχουμε σαφή παρατηρησιακά στοιχεία» δήλωσε ο Κρισνεντού Μαντάλ, μέλος της ερευνητικής ομάδας. Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν δεδομένα από το διαστημικό ηλιακό παρατηρητήριο Solar and Heliospheric Observatory (SOHO) καθώς και από το επίγειο δίκτυο τηλεσκοπίων Global Oscillation Network Group.
Οι ρόες
Οι ταλαντώσεις που παρατηρούνται στην επιφάνεια του Ήλιου επηρεάζονται από τη δομή του εσωτερικού του, ιδιαίτερα από τις ροές πλάσματος στη ζώνη μεταφοράς. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι αυτές οι ροές σχηματίζουν ένα «μοτίβο πεταλούδας» που ταιριάζει με τον τρόπο που μεταβάλλονται οι ηλιακές κηλίδες κατά τον 11ετή κύκλο δραστηριότητας του Ήλιου.
Οι ηλιακές κηλίδες είναι πιο ψυχρές περιοχές που δημιουργούνται από μαγνητικά πεδία που αναδύονται στην επιφάνεια αποτελώντας έτσι «αποτύπωμα» του μαγνητικού πεδίου. Τα δεδομένα έδειξαν ότι αυτό το μοτίβο ξεκινά από την ταχοκλίνη περίπου 200,000 χιλιόμετρα κάτω από τη φωτόσφαιρα. Εκεί η περιστροφή του πλάσματος δημιουργεί έντονες διατμητικές κινήσεις που παράγουν ηλεκτρικά ρεύματα και κατ’ επέκταση το μαγνητικό πεδίο.
Η κατανόηση του τρόπου δημιουργίας του ηλιακού μαγνητικού πεδίου μπορεί να βοηθήσει στην καλύτερη πρόβλεψη του «διαστημικού καιρού». «Τα ευρήματά μας δεν επιτρέπουν ακόμη ακριβείς προβλέψεις, αλλά δείχνουν ότι η ταχοκλίνη πρέπει να συμπεριλαμβάνεται στα μοντέλα πρόβλεψης» λέει ο Μάνταλ.
Τέλος τα αποτελέσματα θα βοηθήσουν και στην κατανόηση της μαγνητικής δραστηριότητας άλλων άστρων, καθώς ο Ήλιος αποτελεί το βασικό μας πρότυπο για τη μελέτη τους.
