Είναι 30 φορές μεγαλύτερο από τον Ήλιο και μετεξελίσσεται σε ένα σπάνιο είδος άστρου που μπορεί να εκραγεί.
Διεθνής ερευνητική ομάδα η πλειοψηφία της οποίας αποτελείται από επιστήμονες του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών παρατηρεί ένα από τα μεγαλύτερα άστρα του Σύμπαντος να μεταμορφώνεται σε ένα σπάνιο είδος άστρου και αυτή η δραματική μεταμόρφωση ίσως αποτελεί τον πρόλογο μιας ισχυρής έκρηξης σουπερνόβα που θα οδηγήσει στη γέννηση μιας μαύρης τρύπας.
Το άστρο αυτό είναι το WOH G64 (γνωστό και ως IRAS 04553–6825) το οποίο βρίσκεται σε απόσταση περίπου 163,000 ετών φωτός από τη Γη στο Μεγάλο Νέφος του Μαγγελάνου, ένα γαλαξία δορυφόρο του του δικού μας γαλαξία. Το άστρο έχει ακτίνα περίπου 1,540 φορές μεγαλύτερη από του Ήλιου, μάζα σχεδόν 30 φορές μεγαλύτερη και φωτεινότητα 282.000 φορές ισχυρότερη από αυτή του μητρικού μας άστρου. Ανακαλύφθηκε τη δεκαετία του 1970 και θεωρούνταν ένας ακραίος ερυθρός υπεργίγαντας περιβαλλόμενος από έναν πυκνό δακτύλιο σκόνης.
Ωστόσο το 2014 η εικόνα του άστρου άρχισε να αλλάζει. Η ερευνητική ομάδα παρατήρησε ότι το χρώμα του μεταβαλλόταν, ενώ αυξανόταν και η θερμοκρασία της επιφάνειάς του. Οι ερευνητές κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι πρόκειται για μετάβαση από ερυθρό υπεργίγαντα σε κίτρινο υπεργίγαντα, ένα εξαιρετικά σπάνιο και βραχύβιο στάδιο εξέλιξης. Αυτό θα μπορούσε να σημαίνει ότι οι αστρονόμοι παρακολουθούν ουσιαστικά τον «θάνατο» ενός άστρου σε πραγματικό χρόνο.
Μέχρι σήμερα δεν είναι σαφές ποια είναι η τελική μοίρα άστρων με αρχική μάζα 23 έως 30 φορές μεγαλύτερη από του Ήλιου. Μπορεί να εκραγούν ως υπερκαινοφανείς, να καταρρεύσουν απευθείας σε μαύρες τρύπες ή να περάσουν πρώτα από το στάδιο του κίτρινου υπεργίγαντα. Το WOH G64, με εκτιμώμενη μάζα περίπου 28 ηλιακών μαζών, ίσως δώσει απάντηση σε αυτό το ανοιχτό ερώτημα.
Ιδιαίτερα εντυπωσιακό είναι ότι η αλλαγή θερμοκρασίας και χρώματος φαίνεται να συνέβη μέσα σε μόλις έναν χρόνο και μάλιστα ομαλά και χωρίς βίαια φαινόμενα, κάτι που είναι ασυνήθιστο για τόσο γρήγορες αστρικές μεταβολές.
Οι κίτρινοι υπεργίγαντες είναι εξαιρετικά σπάνιοι, καθώς αντιπροσωπεύουν ένα σύντομο μεταβατικό στάδιο πριν από μια πιθανή έκρηξη υπερκαινοφανούς. Για να συμβεί αυτή η μετάβαση, απαιτείται ισχυρός αστρικός άνεμος που απομακρύνει τα εξωτερικά στρώματα του άστρου, αυξάνοντας έτσι τη θερμοκρασία του.
Οι ερευνητές αναφέρουν στη μελέτη τους που δημοσιεύεται στην επιθεώρηση «Nature Astronomy» ότι ανακάλυψαν επίσης ότι το WOH G64 δεν είναι μόνο του αλλά αποτελεί μέρος ενός διπλού αστρικού συστήματος. Η αλληλεπίδραση με το συνοδό άστρο ενδέχεται να παίζει καθοριστικό ρόλο στη μεταμόρφωσή του. Αν υπάρχει μεταφορά μάζας μεταξύ των δύο άστρων το εξωτερικό περίβλημα του ερυθρού υπεργίγαντα μπορεί να απογυμνωθεί μερικώς οδηγώντας στη μετάβαση προς υψηλότερες θερμοκρασίες.
Εναλλακτικά, η αλλαγή μπορεί να οφείλεται σε εσωτερικές διεργασίες του ίδιου του άστρου πιθανώς έπειτα από μια εκρηκτική φάση που διήρκεσε πάνω από 30 χρόνια και τώρα ολοκληρώνεται. Η κατανόηση του αν η εξέλιξη αυτή οφείλεται σε δυαδική αλληλεπίδραση ή σε εσωτερικούς μηχανισμούς είναι κρίσιμη για τη μελέτη των μαζικών άστρων, την πρόβλεψη του τρόπου θανάτου τους και την ερμηνεία των υπερκαινοφανών που παράγουν.
Σε αστρονομικούς όρους, το WOH G64 θεωρείται ιδιαίτερα εξελιγμένο και ενδέχεται να υποστεί βαρυτική κατάρρευση «σύντομα» — δηλαδή μέσα σε διάστημα από μερικές εκατοντάδες έως λίγες χιλιάδες χρόνια. Αν συμβεί, το αποτέλεσμα θα είναι είτε μια θεαματική έκρηξη υπερκαινοφανούς είτε άμεση κατάρρευση σε μαύρη τρύπα.
Παρότι κάτι τέτοιο θεωρείται απίθανο να συμβεί στη διάρκεια της ανθρώπινης ζωής, οι επιστήμονες τονίζουν ότι δεν είμαστε ακόμη βέβαιοι ούτε για το αν τελικά το άστρο θα εκραγεί ως υπερκαινοφανής.
