Τα στοιχεία για την ισότητα των δύο φύλων στη χώρα μας δεν είναι ούτε δραματικά ούτε και ιδιαίτερα ενθαρρυντικά. Η Ελλάδα βρίσκεται πάνω από το μέσο της παγκόσμιας κατάταξης για την ισότητα των φύλων, σύμφωνα με τον δείκτη Global Gender Gap του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ.
Αν και οι γυναίκες έχουν ουσιαστικά ισότιμη πρόσβαση στην εκπαίδευση και υψηλό μορφωτικό επίπεδο, η συμμετοχή τους στην αγορά εργασίας και κυρίως στις θέσεις διοίκησης παραμένει αισθητά χαμηλότερη από εκείνη των ανδρών.
Η θέση της Ελλάδας στον παγκόσμιο δείκτη
Η Ελλάδα κατατάσσεται στην 43η θέση μεταξύ 148 χωρών, με συνολική επίδοση περίπου 75,6% προς την ισότητα των φύλων.
Η εικόνα όμως είναι έντονα άνιση ανά τομέα.
Η χώρα εμφανίζει:
- πλήρη ισότητα στην εκπαίδευση
- υψηλές επιδόσεις στη βασική πρόσβαση σε υγεία
- μέτρια επίδοση στην οικονομική συμμετοχή
- χαμηλότερη παρουσία γυναικών στην πολιτική εξουσία.
Με άλλα λόγια, οι γυναίκες στην Ελλάδα μορφώνονται όσο – και συχνά περισσότερο – από τους άνδρες, αλλά αυτή η επένδυση στην εκπαίδευση δεν μετατρέπεται σε ανάλογη οικονομική ισχύ.
Η αγορά εργασίας
Η έκθεση δείχνει ότι η μεγαλύτερη υστέρηση της Ελλάδας βρίσκεται στον τομέα της οικονομικής συμμετοχής και των ευκαιριών. Η χώρα κατατάσσεται 74η παγκοσμίως σε αυτόν τον δείκτη.
Τα στοιχεία αποκαλύπτουν τρία βασικά προβλήματα:
1. Χαμηλότερη συμμετοχή στην αγορά εργασίας
Η συμμετοχή των γυναικών στο εργατικό δυναμικό παραμένει σημαντικά χαμηλότερη από εκείνη των ανδρών.
Αν και η ψαλίδα έχει μειωθεί, η διαφορά εξακολουθεί να είναι αισθητή – γεγονός που σημαίνει ότι πολλές γυναίκες είτε δεν εργάζονται είτε βγαίνουν νωρίτερα από την αγορά εργασίας.
Οι λόγοι είναι σύνθετοι. Δυσκολία συνδυασμού εργασίας και οικογένεια, περιορισμένες δομές φροντίδας, μεγαλύτερη επιβάρυνση με απλήρωτη εργασία στο σπίτι είναι οι κυριότεροι.
2. Χαμηλότερα εισοδήματα
Το χάσμα αποδοχών παραμένει επίσης σημαντικό. Η εκτιμώμενη αναλογία εισοδήματος γυναικών προς άνδρες δείχνει ότι οι γυναίκες στην Ελλάδα εξακολουθούν να κερδίζουν αισθητά λιγότερα. Συγκεκριμένα οι γυναίκες στη χώρα μας κερδίζουν κατά μέσο όρο 13,4% λιγότερα ανά ώρα από τους άνδρες σε ανάλογες θέσεις.
3. Ελάχιστη παρουσία στις θέσεις διοίκησης
Το πιο εντυπωσιακό εύρημα αφορά τις θέσεις εξουσίας στην οικονομία.
Η Ελλάδα κατατάσσεται στην άκρως απογοητευτική 90ή θέση στον κόσμο ως προς τη συμμετοχή των γυναικών σε θέσεις όπως:
- διευθυντές
- ανώτερα στελέχη
- ανώτεροι δημόσιοι αξιωματούχοι.
Με άλλα λόγια, ακόμη και όταν οι γυναίκες βρίσκονται στην αγορά εργασίας, σπάνια φτάνουν στην κορυφή της διοικητικής πυραμίδας.
Το «παράδοξο» της εκπαίδευσης
Το πιο εντυπωσιακό στοιχείο είναι ότι η Ελλάδα έχει πλήρη ισότητα στην εκπαίδευση.
Οι γυναίκες:
- έχουν ίσο ή υψηλότερο ποσοστό φοίτησης στο πανεπιστήμιο
- διαθέτουν υψηλά επίπεδα δεξιοτήτων
- κυριαρχούν αριθμητικά σε αρκετούς επιστημονικούς κλάδους.
Ωστόσο, αυτό το μορφωτικό πλεονέκτημα δεν μεταφράζεται σε ισχυρότερη παρουσία στην οικονομία. Το φαινόμενο αυτό ονομάζεται συχνά «drop to the top»: οι γυναίκες μπαίνουν στην αγορά εργασίας αλλά εξαφανίζονται σταδιακά όσο ανεβαίνει η ιεραρχία.
Η πολιτική εκπροσώπηση
Η Ελλάδα εμφανίζει καλύτερη εικόνα στην πολιτική σε σχέση με πολλές χώρες, αλλά και εδώ παραμένουν ανισότητες.
Οι Ελληνίδες έχουν αυξήσει την παρουσία τους στη Βουλή, ενώ συμμετέχουν περισσότερο σε υπουργικές θέσεις.
Ωστόσο η χώρα δεν έχει ποτέ εκλέξει γυναίκα πρωθυπουργό ή πρόεδρο τα τελευταία 50 χρόνια, στοιχείο που επηρεάζει την τελική βαθμολογία στον δείκτη πολιτικής ενδυνάμωσης.
Η ευρωπαϊκή εικόνα
Η Ευρώπη βρίσκεται μεταξύ των πιο ισότιμων περιοχών του κόσμου.
Συνολικά έχει καλύψει περίπου το 75% του χάσματος μεταξύ ανδρών και γυναικών, χάρη κυρίως:
στην υψηλή εκπαίδευση
στις κοινωνικές πολιτικές
στη μεγαλύτερη πολιτική εκπροσώπηση.
Ωστόσο ακόμη και στην Ευρώπη το μεγαλύτερο πρόβλημα παραμένει η οικονομική συμμετοχή των γυναικών, ιδίως στις θέσεις ηγεσίας.
Πόσο μακριά είναι η πλήρης ισότητα
Σε παγκόσμιο επίπεδο, το χάσμα μεταξύ ανδρών και γυναικών έχει μειωθεί αλλά παραμένει μεγάλο.
Σήμερα έχει κλείσει περίπου το 69% της συνολικής ανισότητας.
Με τους σημερινούς ρυθμούς προόδου, η πλήρης ισότητα αναμένεται να επιτευχθεί σε περίπου 123 χρόνια.
Το μεγαλύτερο εμπόδιο είναι δύο τομείς:
η οικονομική εξουσία
η πολιτική εκπροσώπηση.
