Μια απόφαση με βαρύνουσα σημασία για περίπου 250.000 δανειολήπτες που έχουν ενταχθεί στον Νόμο Κατσέλη καλείται να λάβει σήμερα η Ολομέλεια του Αρείου Πάγου. Στο επίκεντρο βρίσκεται ο τρόπος υπολογισμού των τόκων στα ρυθμισμένα δάνεια, ένα ζήτημα που εδώ και χρόνια προκαλεί έντονες αντιπαραθέσεις και αντικρουόμενες δικαστικές αποφάσεις.
Η απόφαση δεν αφορά μόνο τα νοικοκυριά που βρίσκονται υπό δικαστική προστασία, αλλά επηρεάζει άμεσα και τις τράπεζες, τα funds και τις εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων, που έχουν σημαντική παρουσία στην ελληνική αγορά των «κόκκινων» δανείων.
Το βασικό ερώτημα που καλείται να απαντήσει το ανώτατο δικαστήριο είναι εάν, μετά τη δικαστική ρύθμιση, οι τόκοι πρέπει να υπολογίζονται, είτε επί του συνολικού ανεξόφλητου κεφαλαίου του δανείου, είτε μόνο επί της μηνιαίας δόσης που έχει οριστεί από το δικαστήριο.
Η πρώτη εκδοχή αποτελεί τη θέση των funds και των servicers, οι οποίοι υποστηρίζουν ότι ο τόκος πρέπει να συνεχίσει να «τρέχει» πάνω στο σύνολο του δανείου, όπως ακριβώς συνέβαινε πριν από την ένταξη στον Νόμο Κατσέλη. Αντίθετα, οι δανειολήπτες θεωρούν ότι μετά τη ρύθμιση ο τόκος πρέπει να υπολογίζεται αποκλειστικά στη δόση που έχει καθορίσει το δικαστήριο.
Παράδειγμα
Η διαφορά μεταξύ των δύο τρόπων υπολογισμού είναι καθοριστική. Σε ένα δάνειο 100.000 ευρώ με επιτόκιο 3%, ο ετήσιος τόκος ανέρχεται στα 3.000 ευρώ, δηλαδή περίπου 250 ευρώ τον μήνα, όταν υπολογίζεται στο σύνολο του κεφαλαίου. Αυτό σημαίνει ότι ο δανειολήπτης καταβάλλει σημαντικό ποσό μόνο για τόκους, ακόμη κι αν η μηνιαία δόση που έχει επιβάλει το δικαστήριο είναι χαμηλή.
Αντίθετα, αν ο τόκος υπολογίζεται στη μηνιαία δόση – για παράδειγμα σε δόση 500 ευρώ – τότε με το ίδιο επιτόκιο οι τόκοι περιορίζονται περίπου στα 15 ευρώ τον μήνα, δηλαδή μόλις 180 ευρώ τον χρόνο. Πρόκειται για μια διαφορά που, σύμφωνα με τις εταιρείες διαχείρισης, καθιστά τα δάνεια σχεδόν «άτοκα», ενώ για τους δανειολήπτες σημαίνει ουσιαστική ανάσα.
Τα πιθανά σενάρια
Η σημερινή διαδικασία στην Ολομέλεια του Αρείου Πάγου μπορεί να οδηγήσει σε τρεις διαφορετικές εξελίξεις:
Να μην υπάρξει απαρτία, οπότε να μη ληφθεί απόφαση.
Απόφαση υπέρ των δανειοληπτών, που θα μειώσει δραστικά το κόστος εξυπηρέτησης των ρυθμισμένων δανείων.
Απόφαση υπέρ των τραπεζών και των funds, που θα διατηρήσει τον υπολογισμό των τόκων στο συνολικό κεφάλαιο.
Η απόφαση υπέρ των δανειοληπτών επηρεάζει άμεσα και τα χαρτοφυλάκια τιτλοποιημένων δανείων του προγράμματος «Ηρακλής», τα λεγόμενα HAPS. Σύμφωνα με εκτιμήσεις της αγοράς, ενδεχόμενη αλλαγή στον τρόπο εκτοκισμού μπορεί να προκαλέσει απώλειες έως και 1 δισ. ευρώ στις χρηματορροές των τιτλοποιήσεων, με συνέπειες και για τις κρατικές εγγυήσεις.
Η υπόθεση είχε εξεταστεί και στο πλαίσιο πιλοτικής δίκης πριν από περίπου έναν χρόνο, χωρίς όμως να δοθεί οριστική λύση.
Σήμερα, η απόφαση της Ολομέλειας αναμένεται να κλείσει ένα μακροχρόνιο νομικό μέτωπο και να διαμορφώσει ενιαία νομολογία, με άμεσες επιπτώσεις τόσο στην καθημερινότητα χιλιάδων νοικοκυριών όσο και στη στρατηγική των τραπεζών για τη διαχείριση των μη εξυπηρετούμενων δανείων.
