Του Βασιλείου Παπαδάκη*
Η διάγνωση που αλλάζει τα πάντα
Κάθε χρόνο, εκατοντάδες παιδιά και έφηβοι έρχονται αντιμέτωποι με μια σοβαρή ιατρική διάγνωση που αλλάζει ριζικά τη ζωή τους.
Η στιγμή αυτή δεν αφορά μόνο τη φυσική τους κατάσταση. Αφορά την καθημερινότητά τους, τις σχέσεις με την οικογένεια και τους φίλους, αλλά και την ψυχική τους ισορροπία. Για τα ίδια τα παιδιά, αλλά και για τους γονείς τους, η διάγνωση σηματοδοτεί την αρχή μιας διαδρομής γεμάτης προκλήσεις, αγωνίες και αποφάσεις που επηρεάζουν κάθε πτυχή της ζωής τους. Ιδιαίτερα η διάγνωση μίας κακοήθειας, γεγονός σπάνιο αλλά και ιδιαίτερα σημαντικό, προκαλεί φόβο για το άγνωστο, την ίδια τη ζωή και επιβίωση του παιδιού και προοπτική θεραπειών με άμεσες φυσικές συνέπειες στο σώμα. Ο ψυχισμός του παιδιού πλήττεται άμεσα.
Οι προκλήσεις της καθημερινότητας για παιδιά και οικογένειες
Η παιδική και εφηβική ηλικία είναι συνυφασμένη με την ανεμελιά, το παιχνίδι και τα όνειρα. Όταν όμως παρεμβάλλεται μια σοβαρή ασθένεια, οι προκλήσεις πολλαπλασιάζονται. Μακροχρόνιες θεραπείες, συνεχείς νοσηλείες, απομάκρυνση από το σχολείο και τους φίλους, αλλά και η αβεβαιότητα για το μέλλον δοκιμάζουν τις αντοχές ολόκληρης της οικογένειας. Οι γονείς συχνά καλούνται να συνδυάσουν το ρόλο του φροντιστή, του ψυχολόγου και του υπερασπιστή της καθημερινότητας, ενώ οι ίδιοι παλεύουν με τη δική τους αγωνία και θέματα εργασίας, οικογένειας και καθημερινότητας.
Η συμβολή της επιστημονικής προόδου και τα αυξημένα ποσοστά επιβίωσης
Στην Ελλάδα, περίπου 350 παιδιά και έφηβοι διαγιγνώσκονται με καρκίνο κάθε χρόνο, με τους πιο συχνούς τύπους να περιλαμβάνουν τις λευχαιμίες/ λεμφώματα και τους όγκους του κεντρικού νευρικού συστήματος. Αν και αυτά τα νούμερα ακούγονται τρομακτικά, η επιστημονική πρόοδος έχει αλλάξει σημαντικά την πορεία της νόσου. Σήμερα, πάνω από 80% των παιδιών με διάγνωση καρκίνου θεραπεύονται, επιστρέφοντας στην καθημερινότητά τους με προοπτική για μια πλήρη και δημιουργική ζωή. Τα ποσοστά αυτά αναλόγως ειδικότερης διάγνωσης και σταδίου της νόσου μπορεί να αγγίζουν το 100% ή να είναι αρκετά χαμηλότερα.
Περισσότερο από μια σωματική μάχη: η ψυχολογική διάσταση της νόσου
Ωστόσο, ο καρκίνος δεν είναι μόνο σωματική μάχη. Είναι και βαθιά ψυχική εμπειρία. Τα παιδιά βιώνουν φόβο, θυμό, θλίψη και συχνά ερωτήματα που δυσκολεύονται να εκφράσουν. Η ψυχική τους ενδυνάμωση είναι εξίσου σημαντική με τη θεραπεία και την ιατρική φροντίδα. Παράλληλα, οι οικογένειες χρειάζονται ψυχολογική στήριξη, κατανόηση και αισιοδοξία. Χωρίς αυτήν, οι προκλήσεις φαίνονται ανυπέρβλητες.
Εδώ ακριβώς αναδεικνύεται η Δύναμη της Ευχής. Η εκπλήρωση της βαθύτερης επιθυμίας ενός παιδιού που νοσεί δεν είναι απλώς μια στιγμιαία χαρά, αλλά ένα ουσιαστικό ψυχικό στήριγμα, ένα φως μέσα σε μια σκοτεινή διαδρομή. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα του μικρού Γιώργου, που μετά από μήνες νοσηλείας ευχήθηκε να γνωρίσει τον αγαπημένο του ηθοποιό. Η χαρά στα μάτια του όταν η ευχή του εκπληρώθηκε ήταν ανεκτίμητη και η συνεχής ανάμνηση της εκπλήρωσης της ευχής του, του έδινε δύναμη να συνεχίζει τη θεραπεία με αισιοδοξία, να υπερβαίνει προβλήματα.
Το Ταξίδι της Ευχής, που ξεκινά από την πρώτη επικοινωνία με τον οργανισμό και φτάνει μέχρι τη στιγμή της εκπλήρωσης, μπορεί να λειτουργήσει ως καταλύτης ψυχικής ανθεκτικότητας. Προσφέρει στα παιδιά κάτι να περιμένουν και να ονειρεύονται πέρα από την ασθένεια, θυμίζοντάς τους ότι παραμένουν πάνω απ’ όλα παιδιά, με δικαίωμα στη φαντασία, τη δημιουργικότητα και τη χαρά.
Κατά τη διάρκεια της σταδιοδρομίας μου, έχω δει πώς η γνώση, η επιστήμη και η ανθρώπινη, με ενσυναίσθηση αντιμετώπιση, μπορούν να συμπορευτούν και έτσι πρέπει να γίνεται. Έχω δει παιδιά που με κάθε χημειοθεραπεία χάνουν την σωματική ενέργειά τους, αλλά διατηρούν τη θέληση να ονειρεύονται. Έχω δει γονείς να βρίσκουν δύναμη μέσα από την αγάπη τους και την αισιοδοξία που τους μεταφέρουν άλλοι άνθρωποι. Κάθε ιστορία θεραπείας, κάθε επιστροφή στο σχολείο, κάθε μικρή επιτυχία είναι απόδειξη ότι η ελπίδα και η επιστήμη μαζί μπορούν να κάνουν τη διαφορά. Σύμφωνα με μελέτη που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Children (2025), το 92% των παιδιών ευχής ανέφεραν ότι η εμπειρία βελτίωσε την ευεξία τους. Παράλληλα, το 90% δήλωσε ότι η εμπειρία τα βοήθησε να κοιτάζουν μπροστά με περισσότερη αισιοδοξία. Αντίστοιχα, το 90% των γονέων ανέφερε ότι η εκπλήρωση της ευχής προσέφερε στο παιδί τους στιγμές ηρεμίας και απόσπαση της προσοχής από την ασθένεια.
Ο ρόλος του Make-A-Wish Ελλάδος στην ψυχική ενδυνάμωση των παιδιών
Στο Make-A-Wish Ελλάδος, προσπαθούμε να δώσουμε πρόσθετη δύναμη και θωράκιση σε κάθε παιδί που νοσεί. Η ψυχική ενδυνάμωση, η προσμονή για κάτι καλό που έρχεται και η ενθάρρυνση κατά τη διάρκεια της θεραπείας είναι αλληλένδετες. Όταν η επιστήμη συμπορεύεται με την ψυχική υποστήριξη και την ανθρώπινη φροντίδα, τότε δημιουργούνται οι προϋποθέσεις για πραγματική ίαση – όχι μόνο του σώματος, αλλά και της ψυχής. Και πρέπει να το προσφέρουμε σε κάθε παιδί που αντιμετωπίζει σημαντικά προβλήματα υγείας, είτε καρκίνου είτε άλλα.
Τελικά, κάθε παιδί αξίζει να ονειρεύεται. Κάθε ευχή που γίνεται πραγματικότητα είναι ένα βήμα πιο κοντά σε αυτό το όνειρο. Και κάθε ιστορία επιβίωσης είναι μια υπενθύμιση ότι η ελπίδα, η γνώση και η φροντίδα μπορούν να αλλάξουν ζωές.
Η 15η Φεβρουαρίου είναι μια υπενθύμιση ότι ο παιδικός καρκίνος δεν αφορά μόνο μια ημέρα τον χρόνο. Αφορά τη συνεχή προσπάθεια να στεκόμαστε δίπλα στα παιδιά και τις οικογένειές τους, με συνέπεια και ευθύνη.
*Ο Βασίλειος Παπαδάκης είναι MD PhD, Παιδίατρος Αιματολόγος Ογκολόγος, Διευθυντής του Τμήματος Παιδιατρικής Αιματολογίας – Ογκολογίας (ΤΑΟ), Ογκολογικού Νοσοκομείου Παίδων Μαριάννα Β. Βαρδινογιάννη – ΕΛΠΙΔΑ, Γ.Ν. Παίδων «Η Αγία Σοφία», Αθήνα, Επιστημονικός Σύμβουλος και Αντιπρόεδρος του Κάνε-Μια-Ευχή Ελλάδος
